Gemeindereformen in Kärnten
Im Zuge der Verwaltungsreformen in Österreich 1849/1850 wurden in Kärnten (heutiger Gebietsstand) 264 Ortsgemeinden gebildet. Die Kreisämter Villach und Klagenfurt machten 1849 Vorschläge zur Bildung der Gemeinden; diese Pläne sahen insgesamt 135 Gemeinden in Kärnten (heutiger Umfang) vor, davon hätte nur eine einzige Gemeinde weniger als 500 Einwohner gehabt, und nur 12 weitere Gemeinden weniger als 1000 Einwohner. Tatsächlich wurden dann jedoch 264 Gemeinden gebildet, davon zählten 59 weniger als 500 Einwohner und 101 Gemeinden hatten weniger als 1000 Einwohner.[1] Viele dieser kleinen Gemeinden konnten auf Dauer nicht alle der ihnen nach und nach zugewiesenen Aufgaben erfüllen. Auch führte die regional unterschiedliche Bevölkerungsentwicklung dazu, dass in manchen Gemeinden die Einwohnerzahl stark abnahm, während sie in anderen deutlich zunahm.[2]
Die 1849/1850 gegründeten Ortsgemeinden umfassten jeweils eine oder mehrere der 1785 eingerichteten Katastral- bzw. Steuergemeinden. Die Steuergemeinden in Kärnten wiederum waren seinerzeit lediglich im Hinblick auf die lückenlose Erfassung aller Grundstücke gebildet worden. Dabei war es für eine einfache Beschreibung des Grenzverlaufs der Steuergemeinden von Vorteil, dass ihre Grenzen oft entlang von Straßen und Gewässern verliefen, ohne Rücksicht auf Verkehrsverhältnisse, Pfarrgrenzen, Schulsprengel und Einzugsgebiete von Orten. Als die Steuergemeinden 1849/1850 jedoch zu Bausteinen von Gemeinden als Gebietskörperschaften wurden, war es ein Nachteil, dass die Grenzen der Steuergemeinden häufig die Einzugsgebiete von Orten oder sogar die Pfarr- und Schulorte selber durchschnitten.[3]
Im Laufe der Geschichte wurden daher in Kärnten mehrere Gemeindereformen durchgeführt. Von 1865 bis 1871 wurden zahlreiche Gemeinden zusammengelegt. 1872 bis 1913 wurden hingegen nach und nach viele Gemeinden geteilt. In den darauffolgenden Jahrzehnten gab, es abgesehen von der Vergrößerung Klagenfurts, nur wenige Änderungen. Ab 1953 bestand dann eine klare Tendenz zur Zusammenlegung von Gemeinden, die überwiegend in den Jahren 1957/58 und 1963/64 durchgeführt wurden. 1971 bis 1973 kam es zu einer großen Gemeindestrukturreform, durch die nur eine Minderheit der Kärntner Gemeinden unverändert blieb und durch die die Zahl der Gemeinden in Kärnten im Vergleich zum Stand von 1945 halbiert wurde. In den 1990er-Jahren wurden einzelne der Gemeindefusionen von 1973 rückgängig gemacht.
Änderungen an Gemeinden 1850 bis 1863
In den ersten 15 Jahren nach Gründung der Ortsgemeinden wurden nur wenige Änderungen an den Gemeinden vorgenommen. Die Gesamtzahl der Gemeinden in Kärnten (heutiger Gebietsstand) änderte sich von 264 im Jahr 1850 auf 261 im Jahr 1863.[4]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. II 10/1856 | 1856 | Mitten Sagritz |
Sagritz | Spittal an der Drau |
| LGBl. II 3/1858 | 1858 | Erzberg St. Leonhard |
St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. II 16/1858 | 1858 | Kaunz Haberberg Griffen |
Griffen | Völkermarkt |
Teilung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Aufgelöste Gemeinde | Neue Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| 1854 | Eis | Aus der OG. Eis I Aus der OG. Eis II |
Völkermarkt Wolfsberg |
Veränderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. II 3/1858 | 1858 | KG Kliening | Gräbern | St. Leonhard | Wolfsberg |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 236/1851 | 1851 | Suetschach | Feistritz | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 313/1851 | 1851 | Feistritz | Hochfeistritz | St. Veit an der Glan |
| 1854 | Karlsberg | Hörzendorf | St. Veit an der Glan |
Gemeindereform 1864 bis 1871
Das Reichsgemeindegesetz von 1862 und die Kärntner Gemeindeordnung von 1864 sowie die Erfahrungen, die man seit Gründung der Ortsgemeinden 1849/1850 gesammelt hatte, führten ab 1864 zu zahlreichen Änderungen in Bezug auf Gemeinden, insbesondere zu Gemeindezusammenlegungen. Binnen knapp sieben Jahren sank die Zahl der Gemeinden in Kärnten von 261 Gemeinden (Stand Anfang 1865) auf 192 Gemeinden (Stand Ende 1871).[4] Die meisten der Gemeindezusammenschlüsse wurden von den Gemeinden selber beschlossen. Nur in zwei Fällen erfolgte der Zusammenschluss durch ein Landesgesetz: die Gemeinde St. Margarethen bei Bleiburg hatte so wenige Steuereinnahmen, dass sie sich keinen Gemeindeschreiber leisten konnte, obwohl der Bürgermeister Analphabet war; die Gemeinde wurde gegen ihren Willen durch das Land an die Gemeinde Loibach angeschlossen. Und Treibach als kleinste Gemeinde Kärntens hatte nach dem Wegzug einiger Bürger keinen beschlussfähigen Gemeinderat mehr, so dass das Land – in Übereinstimmung mit dem Willen der Bevölkerung – die Vereinigung mit Althofen beschloss.[5]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Feudenberg St. Thomas am Zeiselberg |
St. Thomas am Zeiselberg | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Gradisch Klein St. Veit |
Klein St. Veit | Feldkirchen |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Waitschach Guttaring |
Guttaring | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | St. Martin am Silberberg Hüttenberg |
Hüttenberg | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | St. Filippen St. Johann am Brückl |
St. Johann am Brückl | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Emberg Berg |
Berg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Kolbnitz Mühldorf Obervellach |
Obervellach | Spittal an der Drau |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Pusarnitz Sachsenburg |
Sachsenburg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Baldramsdorf Molzbichl Edling Lendorf Lieserhofen Amlach Spittal |
Spittal | Spittal an der Drau |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Feistritz Ferndorf Kamering Kellerberg Kreuzen Nikolsdorf Rubland Paternion |
Paternion | Villach-Land |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Wiederschwing Ziebl Stockenboi |
Stockenboi | Villach-Land |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Gratschach Seebach Vassach |
Landskron | Villach |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Sattendorf Töbring Winklern Treffen |
Treffen | Villach-Land |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Umberg Wernberg |
Wernberg | Villach-Land |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Heiligengeist St. Martin |
St. Martin | Villach |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Gablern Globasnitz St. Veit im Jauntal Sittersdorf Eberndorf |
Eberndorf | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Koprein Rechberg Vellach |
Vellach | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Diexerberg Haimburgerberg |
Diex | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Greuth Töllerberg Waisenberg |
Waisenberg | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Aus der OG. Eis I Ruden |
Ruden | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Gräbern St. Leonhard |
St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Schiefling Preitenegg |
Preitenegg | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Weißenberg St. Vinzenz |
Eltendorf | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Steinberg Herzogberg Payerdorf |
St. Georgen | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Aus der OG. Eis II Magdalensberg Lavamünd |
Lavamünd | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Lorenzenberg Unterdrauburg |
Unterdrauburg | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Eitweg Fischering Gemmersdorf St. Andrä |
St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 2/1866 | 1866 | St. Johann St. Stefan |
St. Stefan | Wolfsberg |
| LGBl. 38/1869 | 1869 | St. Peter am Wallersberg Haimburg |
Haimburg | Völkermarkt |
| LGBl. 38/1869 | 1869 | Greutschach Diex |
Diex | Völkermarkt |
| LGBl. 39/1869 | 1869 | Ruden Griffen |
Griffen | Völkermarkt |
| LGBl. 43/1869 | 1869 | St. Margarethen Loibach |
Loibach | Wolfsberg |
| LGBl. 47/1869 | 1869 | Wölfnitz an der Saualm Pustritz |
Pustritz | Völkermarkt |
| LGBl. 4/1870 | 1870 | Schwabegg Moos |
Moos | Völkermarkt |
| LGBl. 30/1870 | 1870 | Silberegg Krasta |
Krasta | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 32/1870 | 1870 | Wurdach Köttmannsdorf |
Köttmannsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 41/1870 | 1870 | Treffling Seeboden |
Seeboden | Spittal an der Drau |
| LGBl. 1/1871 | 01.01.1871 | St. Peter im Lavanttal St. Leonhard |
St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1871 | 10.01.1871 | Hochfeistritz Eberstein |
Eberstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 9/1871 | 07.01.1871 | Windisch Bleiberg Unterloibl |
Unterloibl | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 25/1871 | 1871 | Treibach Althofen |
Althofen | St. Veit an der Glan |
Teilung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Bisherige Gemeinde | Neue Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 10/1866 | 1866 | Feldkirchen | Feldkirchen Steuerberg |
Feldkirchen |
Umgründung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | aus bisheriger Gemeinde | entsteht neue Gemeinde | Rest der Alt-Gemeinde (einschl. des ehem. Gemeindehauptorts) wird angeschlossen an |
heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 11/1866 | 1866 | Kühnsdorf | St. Kanzian | Eberndorf | Völkermarkt |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 4/1865 | 1865 | KG Schurianhof, KG Timenitz | Ottmanach | St. Thomas a. Z. | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | KG Zedlitzdorf, KG Mitteregg | Himmelberg | Reichenau | Feldkirchen |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | KG St. Walburgen | Eberstein | St. Johann am Brückl | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 4/1865 | 1865 | KG Maglern | Hohenthurn | Arnoldstein | Villach-Land |
| LGBl. 15/1866 | 1866 | KG Loibltal | Windisch Bleiberg | Unterloibl | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 25/1867 | 1867 | KG St. Lorenzen ob Reichenau | Albeck | Reichenau | Feldkirchen |
| LGBl. 1/1868 | 1868 | KG Reitern, KG St. Nikolai | Rennweg | Gmünd | Spittal an der Drau |
| LGBl. 22/1871 | 1871 | KG Thurnhof, KG Zweinitz | Gurk | Weitensfeld | St. Veit an der Glan |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 4/1865 | 1865 | Feistritz | Pulst | St. Veit an der Glan |
Änderungen an Gemeinden 1872 bis 1914
Verschiedene soziale, wirtschaftliche und politische Entwicklungen führten zu größerem Selbstbewusstsein mancher Bevölkerungsschichten und zu einem breiteren Interesse an politischer Mitwirkung. Das führte dazu, dass in manchen Orten der Wunsch zur Bildung neuer Gemeinden immer lauter wurde.[6] So gab es im Zeitraum von 1872 bis 1914 ganz klar eine Tendenz zur Schaffung zusätzlicher Gemeinden durch Gemeindetrennungen. Die Zahl der Gemeinden in Kärnten (in den heutigen Grenzen) stieg von 192 auf 247 an.[7] 1874 wurde erstmals in Kärnten eine Änderungen an Gemeindegrenzen durchgeführt, die nicht gleich eine ganze Katastralgemeinde betraf, sondern nur ein kleineres Gebiet. Doch das blieb zunächst eine Ausnahme; es waren große Anstrengungen seitens der Stadt Klagenfurt nötig, um 1893 weitere derartige Grenzänderungen zu ermöglichen.[8]
Zusammenlegung von Gemeinden
keine
Teilung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Bisherige Gemeinde | Neue Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 7/1872 | 1872 | Gmünd | Gmünd Kremsbrücke |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 17/1876 | 1876 | Obervellach | Obervellach Kolbnitz |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 22/1876 | 1876 | Griffen | Griffen Ruden |
Völkermarkt |
| LGBl. 25/1876 | 1876 | Eberndorf | Eberndorf Sittersdorf Rückersdorf Globasnitz |
Völkermarkt |
| LGBl. 6/1879 | 1879 | Preitenegg | Preitenegg Schiefling |
Wolfsberg |
| LGBl. 28/1880 | 1880 | Moos | Moos Schwabegg |
Völkermarkt |
| LGBl. 13/1881 LGBl. 18/1881 |
1881 | St. Andrä | St. Andrä Fischering Eitweg |
Wolfsberg |
| LGBl. 3/1882 LGBl. 11/1882 |
1882 | Mauthen | Mauthen Unterlesach |
Hermagor |
| LGBl. 14/1886 LGBl. 8/1887 |
1887 | St. Leonhard | St. Leonhard Gräbern-Prebl |
Wolfsberg |
| LGBl. 16/1886 LGBl. 38/1886 LGBl. 8/1887 |
1887 | Spittal | Spittal Baldramsdorf Lendorf Lieserhofen Molzbichl St. Peter-Edling |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 19/1886 LGBl. 8/1887 |
1887 | Velden | Velden Augsdorf |
Villach-Land |
| LGBl. 12/1888 LGBl. 5/1889 |
1889 | Augsdorf | Augsdorf Köstenberg |
Villach-Land |
| LGBl. 13/1888 LGBl. 28/1888 |
1888 | Rosegg | Rosegg St. Jakob |
Villach-Land |
| LGBl. 6/1889 LGBl. 18/1889 |
1889 | Millstatt | Millstatt Obermillstatt |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 13/1889 LGBl. 4/1890 |
1890 | Sachsenburg | Sachsenburg Pusarnitz |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 13/1890 LGBl. 20/1890 |
1890 | Friesach | Friesach Zeltschach |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 24/1892 LGBl. 29/1892 |
1892 | Unterlesach | Birnbaum St. Jakob |
Hermagor |
| LGBl. 30/1892 LGBl. 9/1893 |
1893 | Friesach | Friesach Micheldorf |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 11/1893 LGBl. 21/1893 |
1893 | Unterloibl | Unterloibl Windisch Bleiberg |
Klagenfurt-Land |
| LGBl. 7/1894 | 1894 | Feldkirchen | Feldkirchen Waiern |
Feldkirchen |
| LGBl. 8/1894 | 1894 | St. Leonhard | St. Leonhard St. Peter im Lavanttal |
Wolfsberg |
| LGBl. 9/1894 | 1894 | Steindorf | Steindorf Glanhofen |
Feldkirchen |
| LGBl. 20/1894 LGBl. 6/1895 |
1895 | Haimburg | Haimburg St. Peter am Wallersberg |
Völkermarkt |
| LGBl. 16/1895 LGBl. 30/1895 |
1895 | St. Georgen | St. Georgen St. Donat |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 18/1895 LGBl. 19/1895 |
1895 | Obervellach | Obervellach Flattach Mallnitz Penk |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 32/1895 LGBl. 16/1896 |
1896 | Himmelberg Reichenau |
Himmelberg Reichenau Gnesau |
Feldkirchen |
| LGBl. 7/1896 LGBl. 27/1896 |
1896 | St. Leonhard | St. Leonhard Erzberg-Görlitzen Kliening Theißing |
Wolfsberg |
| LGBl. 32/1898 | 1898 | Winklern | Winklern Mörtschach |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 3/1899 LGBl. 14/1899 |
1899 | Moosburg | Moosburg Tigring |
Klagenfurt-Land |
| LGBl. 4/1899 LGBl. 18/1899 |
1899 | Paternion | Paternion Kellerberg |
Villach-Land |
| LGBl. 5/1899 LGBl. 15/1899 |
1899 | Pfannhof | Kraig Meiselding |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 25/1899 LGBl. 33/1900 |
1900 | Treffen | Treffen Einöde |
Villach-Land |
| LGBl. 29/1900 LGBl. 4/1901 |
1901 | Mauthen | Mauthen Würmlach |
Hermagor |
| LGBl. 15/1902 LGBL. 9/1903 |
1902 | Lind im Drautal | Lind im Drautal Kleblach |
Villach-Land |
| LGBl. 5/1902 LGBl. 10/1902 |
1902 | Augsdorf | Augsdorf Lind ob Velden |
Villach-Land |
| LGBl. 6/1902 LGBl. 18/1902 |
1902 | Kremsbrücke | Kremsbrücke Eisentratten |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 10/1903 LGBl. 34/1903 |
1903 | Schiefling am See Keutschach |
Schiefling am See Keutschach Maria Wörth |
Klagenfurt-Land |
| LGBl. 25/1905 LGBl. 26/1906 |
1906 | Paternion | Paternion Ferndorf |
Villach-Land |
| LGBl. 6/1906 LGBl. 19/1906 |
1906 | Hohenthurn | Hohenthurn Feistritz an der Gail |
Villach-Land |
| LGBl. 18/1909 | 1909 | Pusarnitz | Pusarnitz Möllbrücke |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 43/1911 | 1911 | Rosegg | Rosegg Ledenitzen |
Villach-Land |
| LGBl. 2/1912 | 1912 | Ossiach | Ossiach Glanhofen |
Feldkirchen |
| LGBl. 6/1913 | 1913 | Kolbnitz | Kolbnitz Mühldorf |
Spittal an der Drau |
Umgründung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | aus bisheriger Gemeinde | entsteht neue Gemeinde | Rest der Alt-Gemeinde (einschl. des ehem. Gemeindehauptorts) wird angeschlossen an |
heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 24/1875 | 1875 | Glantschach | Sörg | Pulst | St. Veit an der Glan |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 35/1873 | 1873 | KG Töscheldorf | Friesach | Althofen | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 41/1874 | 1874 | Schloßberg | Loibach | Bleiburg | Völkermarkt |
| LGBl. 25/1876 | 1876 | KG Grabelsdorf | Eberndorf | St. Kanzian | Völkermarkt |
| LGBl. 9/1877 | 1877 | KG Neudorf | St. Ruprecht | Viktring | Klagenfurt |
| LGBl. 14/1877 | 1877 | KG Seltschach | Hohenthurn | Arnoldstein | Villach-Land |
| LGBl. 32/1887 | 1887 | KG St. Walburgen | St. Johann am Brückl | Eberstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 8/1892 LGBl. 14/1892 LGBl. 33/1892 |
1892 | jeweils kleine Teile der Gemeinden | St. Martin St. Peter St. Ruprecht |
Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 3/1898 | 1898 | KG Unterort II | Feistritz ob Bleiburg | Mieß | Völkermarkt |
| LGBl. 26/1898 | 1898 | St. Wolfgang, Teil von Seebrücke | Lieserhofen | Seeboden | Spittal an der Drau |
| 1900 | KG Sauerwald | Treffen | Arriach | Villach-Land | |
| LGBl. 15/1909 | 11.04.1906 | KG St. Martin II, KG Pogöriach, KG Judendorf | St. Martin bei Villach | Villach | Villach |
| LGBl. 42/1910 | 1910 | 35 Parzellen | Sittich | Feldkirchen | Feldkirchen |
| LGBl. 38/1914 | 1914 | Zienitzen | Grades | St. Salvator | St. Veit an der Glan |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 23/1890 LGBl. 26/1890 |
1890 | Kappel | Eisenkappel | Völkermarkt |
| LGBl. 31/1893 | 1893 | Velden | Velden am Wörthersee | Villach-Land |
| LGBl. 25/1895 | 1895 | Glanhofen | Ossiach | Feldkirchen |
| LGBl. 26/1895 | 1895 | Toppelsdorf | Maria Rain | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 17/1896 | 1896 | Windisch-St. Michael | Poggersdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 30/1900 | 1900 | Schiefling | Schiefling am See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 22/1902 | 1902 | Niederdörfl | St. Margarethen im Rosentale | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 12/1910 | 1910 | Oberferlach | Ferlach | Klagenfurt-Land |
Änderungen an Gemeinden 1915 bis 1937
In diesem Zeitraum mussten einige Anpassungen aufgrund der Gebietsverluste infolge des Ersten Weltkriegs vorgenommen werden. Ansonsten gab es vorwiegend kleinere Grenzkorrekturen an den Gemeinden. Dabei war es nun häufiger als früher der Fall, dass nicht ganze Katastralgemeinden, sondern nur kleinere Gebiete die Gemeindezugehörigkeit wechselten, teils um die natürlichen Einzugsgebiete der Gemeindehauptorte besser zu berücksichtigen, teils um den Grenzverlauf an Maßnahmen wie Wildbachverbauungen und Kommassierungen anzupassen. Die Gesamtzahl der Gemeinden in Kärnten stieg von 247 im Jahr 1914 auf 249 im Jahr 1937.[9][10]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 23/1921 | 1921 | Lavamünd Kienberg (der nicht an Jugoslawien gefallene Rest der Gemeinde) |
Lavamünd | Wolfsberg |
| LGBl. 85/1921 | 1921 | Feistritz ob Bleiburg Schwarzenbach (der nicht an Jugoslawien gefallene Rest der Gemeinde) |
Feistritz ob Bleiburg | Völkermarkt |
| LGBl. 57/1926 | 1926 | Ferlach Unterloibl |
Ferlach | Klagenfurt-Land |
Teilung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Aufgelöste Gemeinde | Neue Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 62/1921 | 1921 | Radenthein | Radenthein Kaning |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 72/1921 | 1921 | Lading | Lading Aichberg |
Wolfsberg |
| LGBl. 70/1922 LGBl. 57/1924 LGBl. 61/1924 |
1922 | Hüttenberg | Hüttenberg St. Martin am Silberberg |
St. Veit an der Glan |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 24/1920 | 1920 | Teil von St. Primus | Krumpendorf | St. Martin | Klagenfurt |
| LGBl. 37/1920 | 1920 | Bachgriffen, Messanegg; Teile von Deutschgriffen und Mitteregg | Albeck | Deutsch-Griffen | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 47/1920 LGBl. 65/1920 |
1920 | Stadlhof, Teil von Pflugern | Maria Saal | St. Donat | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 12/1921 | 1921 | KG Innerteuchen | Himmelberg | Arriach | Villach-Land |
| LGBl. 43/1921 | 1921 | St. Margarethen, Teil von Hörtendorf | St. Thomas | Hörtendorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 79/1922 | 1922 | KG Wernberg II | Wernberg | Landskron | Villach-Land |
| LGBl. 98/1922 | 1922 | Teile von Zellbach | Granitzthal | Kollnitz | Wolfsberg |
| LGBl. 64/1923 | 1923 | Teil von Pölling | Waiern | Steuerberg | Feldkirchen |
| LGBl. 64/1923 | 1923 | Teile von Pökelitz, Poitschach-Graben und Wachsenberg | Steuerberg | Waiern | Feldkirchen |
| LGBl. 68/1923 | 1923 | Pflügl | Dellach im Drautal | Irschen | Spittal |
| LGBl. 75/1923 | 1923 | Zabersdorf, Zedl, Teile von Dörfl und Leiten | Kraig | Pisweg | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 7/1924 | 1924 | Nordabhang Petzen | Mieß (an Jugoslawien abgetreten) | Feistritz ob Bleiburg | Völkermarkt |
| LGBl. 19/1924 | 1924 | Hintergumitsch | St. Stefan | Gösel | Wolfsberg |
| LGBl. 50/1924 LGBl. 4/1925 |
1924 | Kreuzberg, Reichenhaus Teile von Gassarest und St. Peter |
Straßburg | Gurk | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 50/1925 | 1925 | Teil von Pontafel (an Italien abgetreten) | Pontafel | Tröpolach | Hermagor |
| LGBl. 50/1925 | 1925 | Teil von Pontafel (an Italien abgetreten) Teil von Rattendorf |
Pontafel Rattendorf |
Mitschig | Hermagor |
| LGBl. 54/1930 | 1930 | 0,24 ha | Ferlach | Weizelsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 54/1930 | 1930 | 0,34 ha | Weizelsdorf | Ferlach | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 37/1932 | 1932 | 478 ha | Uggowitz (an Italien abgetreten) | Vorderberg | Hermagor |
| LGBl. 37/1932 | 1932 | 271 ha | Uggowitz (an Italien abgetreten) | Egg | Hermagor |
| LGBl. 72/1932 | 1932 | 6 Parzellen aus KG Oberloibach | Loibach | Feistritz | Völkermarkt |
| LGBl. 36/1934 | 1934 | Seiserach am See | Köstenberg | Velden | Villach-Land |
| LGBl. 70/1936 | 1936 | Tiebelmündung | Ossiach | Steindorf | Feldkirchen |
| LGBl. 70/1936 | 1936 | Bleistätter Moor | Steindorf | Ossiach | Feldkirchen |
| LGBl. 59/1937 | 1937 | 80 ha, 8 Einw. | Baldramsdorf | St. Peter-Edling | Spittal an der Drau |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 6/1915 | 1915 | St. Johann am Brückl | Brückl | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 22/1921 | 1921 | Lindhof | Maria Rojach | Wolfsberg |
| LGBl. 31/1927 | 1927 | Pörtschach am See | Pörtschach am Wörthersee | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 5/1931 | 1931 | Feld | Feld am See | Villach-Land |
| LGBl. 15/1935 | 1935 | St. Leonhard | Bad St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. 5/1936 | 1936 | Klein-Kirchheim | Kleinkirchheim-Bad | Spittal an der Drau |
Änderungen an Gemeinden 1938 bis 1945
Während der Zugehörigkeit zum Deutschen Reich wurden einige Verwaltungsgemeinschaften und Bürgermeistereien gebildet, um trotz Einberufung vieler Männer zum Kriegsdienst einen arbeitsfähigen Gemeindevorstand zu stellen und hauptamtliche Gemeindeangestellte bezahlen zu können.[11] Diese Strukturen hatten ebenso wenig dauerhaften Bestand wie einige der in dieser Zeit vorgenommene Änderungen an Gemeindegrenzen. Die angestrebte Vergrößerung der Stadt Villach scheiterte am Widerstand der Gemeinden Landskron und Treffen.[11] Dauerhaft war jedoch die in dieser Zeit erfolgte Vergrößerung der Stadtgemeinde Klagenfurt. Die Zahl der Gemeinden in Kärnten sank in diesem Zeitraum von 249 auf 244.[12]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | Dazu kamen weitere Gemeindeteile | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| VBl. 6/1938 VBl. 10/1938 |
1938 | Klagenfurt Annabichl St. Martin St. Peter St. Ruprecht (Großteil) |
Klagenfurt | von Krumpendorf von Lendorf von Hörtendorf von Viktring von Maria Wörth |
Klagenfurt |
Auflösung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Aufgelöste Gemeinde | angeschlossen an Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| V- u. ABl. 26/1944 | 1944 | Rückersdorf | St. Kanzian Gallizien Sittersdorf Eberndorf |
Völkermarkt |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| VBl. f. Kärnten 7/1938 | 1938 | Wintersportstadion | St. Martin | Villach | Villach |
| 1938 | südlich der Glanfurt | St. Ruprecht | Viktring | Klagenfurt | |
| 1938 | KG Gurlitsch I | Krumpendorf | Klagenfurt | Klagenfurt | |
| 1938 | KG Waltendorf | Lendorf | Klagenfurt | Klagenfurt | |
| 1938 | KG Waltendorf | Lendorf | Klagenfurt | Klagenfurt | |
| 1938 | Haidach, Pichlern | Hörtendorf | Klagenfurt | Klagenfurt | |
| 1938 | Maria Loretto, Wörthersee | Maria Wörth | Klagenfurt | Klagenfurt |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| VBl. 51/1939 | 1939 | Moosburg | Moosburg in Kärnten | Klagenfurt-Land |
| VBl. 52/1939 | 1939 | St. Martin bei Villach | Fellach bei Villach | Villach |
| VBl. 53/1939 | 1939 | St. Martin | Techelsberg | Klagenfurt-Land |
| V- u. ABl. 110/1941 | 1941 | St. Paul im Lavanttal | Spanheim | Wolfsberg |
Verwaltungsgemeinschaften und Bürgermeistereien
| VBl. 14/1939 | 1939 | Verwaltungsgemeinschaft Obermühlbach-Schaumboden | Obermühlbach Schaumboden |
aufgelöst 1942 | St. Veit an der Glan |
| VBl. 15/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Eisenkappel | Eisenkappel Vellach |
Völkermarkt | |
| VBl. 21/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Neuhaus an der Drau | Leifling Schwabegg |
Wolfsberg | |
| VBl. 23/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Ludmannsdorf-Oberdörfl | Ludmannsdorf Oberdörfl |
Klagenfurt-Land | |
| VBl. 24/1939 V- u ABl. 5/1943 |
1939 1943 |
Bürgermeisterei Bleiburg | Bleiburg Moos Loibach |
1939 Bleiburg und Moos 1943 zusätzlich Loibach |
Völkermarkt |
| VBl. 25/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Glanegg | Glanegg Maria Feicht Tauchendorf |
Feldkirchen | |
| VBl. 28/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Döllach-Sagritz | Döllach Sagritz |
Spittal an der Drau | |
| VBl. 39/1939 | 1939 | Bürgermeisterei Ponfeld-Lendorf | Ponfeld Lendorf |
Klagenfurt |
Änderungen an Gemeinden 1945 bis 1971
Die Änderung der sozialen und wirtschaftlichen Struktur ländlicher Regionen, die – auch durch den Ausbau des Verkehrsnetzes möglich gewordene – zunehmende Bedeutung von Zentralorten und die vermehrten Aufgaben der Gemeinden führten zu Gemeindezusammenschlüssen sowie zur Aufteilung von Gemeinden ohne geeigneten Hauptort auf Nachbargemeinden.[13] Auch wenn diese Anpassung ein sukzessiver Prozess war, gab es 1957/58 und 1963/64 jeweils eine Häufung von Änderungen an den Gemeinden. Die Zahl der Gemeinden in Kärnten sank dadurch von 1945 bis 1971 von 244 auf 204.[14]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 35/1953 | 01.01.1954 | Döllach Sagritz |
Döllach-Sagritz | Spittal an der Drau |
| LGBl. 5/1954 | 01.01.1954 | Gösel Wölch |
Frantschach-St. Gertraud | Wolfsberg |
| LGBl. 28/1955 | 01.07.1955 | Ponfeld Lendorf |
Wölfnitz | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 46/1956 | 01.01.1957 | Glanegg Maria Feicht Tauchendorf |
Glanegg | Feldkirchen |
| 1957/1958 | ||||
| LGBl. 49/1957 | 01.01.1958 | Kötschach Mauthen |
Kötschach-Mauthen | Hermagor |
| LGBl. 46/1957 | 01.01.1958 | Hardegg Liemberg Pulst |
Liebenfels | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 53/1957 | 01.01.1958 | Leifling Neuhaus |
Neuhaus | Wolfsberg |
| LGBl. 48/1957 | 01.01.1958 | Hermagor Möschach |
Hermagor | Hermagor |
| LGBl. 50/1957 | 01.01.1958 | Oberdörfl Ludmannsdorf |
Ludmannsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 54/1957 | 01.01.1958 | St. Donat St. Veit an der Glan |
St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 47/1957 | 01.01.1958 | St. Peter im Lavanttal Reichenfels |
Reichenfels | Wolfsberg |
| 1963/1964 | ||||
| LGBl. 222/1963 | 01.01.1964 | Waidegg Rattendorf |
Rattendorf | Hermagor |
| LGBl. 223/1963 | 01.01.1964 | Sittich Klein St. Veit |
Klein St. Veit | Feldkirchen |
| LGBl. 224/1963 | 01.01.1964 | Unterferlach Ferlach |
Ferlach | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 225/1963 | 01.01.1964 | Waiern Feldkirchen in Kärnten |
Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen |
| LGBl. 226/1963 | 01.01.1964 | Bruggen Greifenburg |
Greifenburg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 227/1963 | 01.01.1964 | Flaschberg Oberdrauburg |
Oberdrauburg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 228/1963 | 01.01.1964 | Lind im Drautal Kleblach |
Kleblach-Lind | Spittal an der Drau |
| LGBl. 229/1963 | 01.01.1964 | St. Peter-Edling Spittal an der Drau |
Spittal an der Drau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 230/1963 | 01.01.1964 | Loibach Moos Bleiburg |
Bleiburg | Völkermarkt |
| LGBl. 231/1963 | 01.01.1964 | Vellach Eisenkappel |
Eisenkappel-Vellach | Völkermarkt |
| LGBl. 232/1963 | 01.01.1964 | Aichberg Reisberg Thürn St. Marein |
Bad St. Marein | Wolfsberg |
| LGBl. 233/1963 | 01.01.1964 | Erzberg-Görlitzen Theißing Bad St. Leonhard im Lavanttal |
Bad St. Leonhard im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 234/1963 | 01.01.1964 | Kamp Frantschach-St. Gertraud |
Frantschach-St. Gertraud | Völkermarkt |
| LGBl. 235/1963 | 01.01.1964 | Lading St. Michael |
St. Michael | Völkermarkt |
Auflösung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Aufgelöste Gemeinde | angeschlossen an Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| 1957/1958 | ||||
| LGBl. 51/1957 | 01.01.1958 | Puchreit | Gmünd Eisentratten |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 52/1957 | 01.01.1958 | Legerbuch | St. Paul Lavamünd |
Wolfsberg |
| 1963/1964 | ||||
| LGBl. 215/1963 | 01.01.1964 | Guggenberg | Rattendorf Mitschig Hermagor |
Hermagor |
| LGBl. 216/1963 | 01.01.1964 | Tröpolach | Rattendorf Mitschig |
Hermagor |
| LGBl. 217/1963 | 01.01.1964 | Mooswald | Ferndorf Fresach |
Villach-Land |
| LGBl. 218/1963 | 01.01.1964 | Lind ob Velden | Rosegg Velden am Wörthersee |
Villach-Land |
| LGBl. 219/1963 | 01.01.1964 | Forst | St. Michael St. Margarethen im Lavanttal |
Wolfsberg |
| LGBl. 220/1963 | 01.01.1964 | Kollnitz | Granitzthal St. Paul im Lavanttal |
Wolfsberg |
| LGBl. 221/1963 | 01.01.1964 | Pölling | St. Andrä St. Marein Fischering |
Wolfsberg |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 23/1953 LGBl. 24/1953 |
1953 | Neue Heimat | Landskron | Villach | Villach |
| LGBl. 2/1954 | 1954 | von KG Krakolach 3,63 ha |
Waisenberg |
Tainach || Völkermarkt | |
| LGBl. 2/1954 | 1954 | von KG Höhenbergen 0,36 ha |
Tainach | Waisenberg | Völkermarkt |
| LGBl. 3/1954 | 1954 | KG Schwemmtratten | Gösel | Wolfsberg | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1954 | 1954 | Siedlung der Treibacher Werke 26 ha, 245 Einw. |
Rabing | Althofen | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 2/1955 | 1955 | bei Barbara-Siedlung 1 ha, 12 Einw. |
Wolfsberg | St. Stefan | Wolfsberg |
| LGBl. 19/1955 | 1955 | bei Bergstation Häusleralm-Lift | Obervellach | Mallnitz | Spittal an der Drau |
| LGBl. 30/1955 | 1955 | von KG Zellach an KG Schwemmtratten | Frantschach-St. Gertraud | Wolfsberg | Wolfsberg |
| LGBl. 36/1955 | 1955 | 14 ha, 3 Einwohner | Fresach | Ferndorf | Villach-Land |
| 1957/1958 | |||||
| LGBl. 39/1957 | 1957 | Saberdach, Strantschach 364 ha, 77 Einwohner |
Radsberg | Maria Rain | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 40/1957 | 1957 | Teufelsinsel 8 ha, 40 Einwohner |
St. Georgen | St. Paul | Wolfsberg |
| LGBl. 4/1958 | 1958 | Teil der KG Möderndorf 80 ha, 135 Einwohner |
Mitschig | Hermagor | Hermagor |
| LGBl. 8/1958 | 1958 | von KG Perau | Villach | Maria Gail am Faakersee | Villach-Land |
| LGBl. 9/1958 | 1958 | von KG Maria Gail | Maria Gail am Faakersee | Villach | Villach |
| LGBl. 44/1958 | 1958 | Mallnitz | Obervellach | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 45/1958 | 1958 | Anpassung an regulierte Drau 56 ha, 5 Einwohner |
Köttmannsdorf | Ferlach | Klagenfurt-Land |
| nach 1958 | |||||
| LGBl. 51/1959 | 1959 | Teil der KG Möderndorf 1 ha, 20 Einwohner |
Mitschig | Hermagor | Hermagor |
| LGBl. 61/1959 LGBl. 62/1959 |
1959 | Fellach bei Villach | Villach | Villach | |
| LGBl. 5/1962 LGBl. 6/1962 |
1962 | 5 ha, unbewohnt | Ebenthal | Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 188/1962 | 1962 | aus der KG Edling 41 ha, 120 Einwohner |
St. Peter-Edling | Spittal an der Drau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 265/1962 | 1962 | KG Auen, KG Oberleidenberg, Teil von KG Unterleidenberg 805 ha, 823 Einwohner |
St. Margarethen im Lavanttal | Wolfsberg | Wolfsberg |
| LGBl. 269/1962 | 1962 | Teil von Goggerwenig 12 ha, 8 Einwohner |
St. Georgen am Längsee | St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan |
| 1963/1964 | |||||
| LGBl. 174/1963 | 1963 | Wölling 643 ha, 168 Einwohner |
St. Margarethen im Lavanttal | Gräbern-Prebl | Wolfsberg |
| LGBl. 209/1963 | 1963 | Berggasthaus Hipflhütte | Frantschach-St. Gertraud | St. Stefan | Wolfsberg |
| LGBl. 223/1963 | 1963 | Laboisen | Sittich | Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen |
| LGBl. 226/1963 | 1963 | Ebenberg | Bruggen | Berg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 237/1963 | 1963 | 5,5 ha, unbewohnt | Ferndorf | Molzbichl | Spittal an der Drau |
| LGBl. 237/1963 | 1963 | 4,5 ha, 4 Einwohner | Molzbichl | Ferndorf | Spittal an der Drau |
| LGBl. 238/1963 | 1963 | Teil von Pottschach 12 ha, 43 Einwohner |
Egg | Mitschig | Hermagor |
| LGBl. 239/1963 | 1963 | 9,5 ha, 8 Einwohner | Viktring | Keutschach | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 240/1963 | 1963 | Neusaß 301 ha, 58 Einwohner |
Ludmannsdorf | Köttmannsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 241/1963 | 1963 | Teil von Ottosch 0,35 ha, 4 Einwohner |
Schiefling am See | Ludmannsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 242/1963 | 1963 | KG Kerschbaum 3614 ha, 202 Einwohner |
Steinfeld | Greifenburg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 243/1963 | 1963 | Treßdorf 1501 ha, 258 Einwohner |
Stall | Rangersdorf | Spittal an der Drau |
| LGBl. 244/1963 | 1963 | Oberdorf, Teil von Windschurn 107 ha, 102 Einwohner |
Lendorf | Spittal an der Drau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 245/1963 | 1963 | St. Lambrecht 21 ha, 27 Einwohner |
Augsdorf am Wörthersee | Rosegg | Villach-Land |
| LGBl. 246/1963 | 1963 | Laas, Teil von Lang 146 ha, 163 Einwohner |
Fresach | Ferndorf | Villach-Land |
| LGBl. 247/1963 | 1963 | Wiesenau 81 ha, 264 Einwohner |
Gräbern-Prebl | Bad St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. 248/1963 | 1963 | Teil von Ort 660 ha, 212 Einwohner |
Schiefling im Lavanttal | Preitenegg | Wolfsberg |
| LGBl. 249/1963 | 1963 | Teil von Pfaffendorf 41 ha, 96 Einwohner |
St. Margarethen im Lavanttal | St. Michael | Wolfsberg |
| LGBl. 250/1963 | 1963 | 2 ha, unbewohnt | Vorderberg | St. Stefan an der Gail | Hermagor |
| LGBl. 250/1963 | 1963 | 81 ha, unbewohnt | St. Stefan an der Gail | Vorderberg | Hermagor |
| LGBl. 251/1963 | 1963 | Laboisen 126 ha, 348 Einwohner |
Sittich | Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen |
| LGBl. 252/1963 | 1963 | Ebenberg 1107 ha, 19 Einwohner |
Bruggen | Berg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 37/1964 | 1964 | 0,4 ha, unbewohnt | Villach | Fellach bei Villach | Villach |
| LGBl. 37/1964 | 1964 | 1 ha, unbewohnt | Fellach bei Villach | Villach | Villach |
| nach 1964 | |||||
| LGBl. 61/1966 | 1966 | 1,4 ha, unbewohnt | Eberstein | Klein St. Paul | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 64/1966 | 1966 | 5 ha | Kliening | Bad St. Leonhard | Wolfsberg |
| LGBl. 64/1966 | 1966 | 5 ha | Bad St. Leonhard | Kliening | Wolfsberg |
| LGBl. 65/1966 | 1966 | beim Zwatzhof 9 ha |
Grades | Metnitz | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 65/1966 | 1966 | Erholungsbad 1 ha |
Metnitz | Grades | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 140/1967 | 1967 | Schießstätte unbewohnt |
Obermühlbach | St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 141/1967 | 1967 | 5,5 ha | Fischering | St. Marein | Wolfsberg |
| LGBl. 150/1967 | 1967 | Teil von Hattendorf 20 ha, 20 Einwohner |
St. Margarethen im Lavanttal | St. Michael | Wolfsberg |
| LGBl. 150/1967 | 1967 | Teil von Forst 107 ha, 51 Einwohner |
St. Margarethen im Lavanttal | St. Michael | Wolfsberg |
| LGBl. 52/1969 | 1969 | unbewohnt | Feldkirchen in Kärnten | Steindorf | Feldkirchen |
| LGBl. 52/1969 | 1969 | unbewohnt | Steindorf | Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen |
| LGBl. 53/1969 | 1969 | unbewohnt | Keutschach | Schiefling am See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 149/1970 | 1970 | 1 ha, 15 Einwohner | St. Stefan im Lavanttal | Eitweg | Wolfsberg |
| LGBl. 77/1971 | 1971 | 0,3 ha, unbewohnt | Keutschach | Schiefling am See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 78/1971 | 1971 | 1,3 ha, 21 Einwohner | St. Stefan im Lavanttal | Wolfsberg | Wolfsberg |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 22/1946 | 10.11.1945 | Spanheim | St. Paul | Wolfsberg |
| LGBl. 39/1952 | 05.12.1952 | Windisch-Bleiberg | Windisch Bleiberg | Wolfsberg |
| LGBl. 3/1956 | 28.01.1956 | Rabing | Mölbling | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 21/1956 | 11.04.1956 | Augsdorf | Augsdorf am Wörthersee | Villach-Land |
| LGBl. 22/1956 | 11.04.1956 | Döllach-Sagritz | Döllach im Mölltal | Spittal an der Drau |
| LGBl. 9/1957 | 26.02.1957 | Kleinkirchheim-Bad | Bad Kleinkirchheim | Spittal an der Drau |
| LGBl. 22/1957 | 16.05.1957 | Weidegg | Waidegg | Hermagor |
| LGBl. 30/1957 | 29.06.1957 | Maria Gail | Maria Gail am Faakersee | Villach-Land |
| LGBl. 45/1957 | 01.01.1958 | Krasta | Kappel am Krappfeld | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 55/1957 | 01.01.1958 | St. Margarethen im Rosental | St. Margareten im Rosental | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 23/1959 | 01.02.1960 | Emmersdorf | Nötsch im Gailtal | Hermagor |
| LGBl. 20/1960 | 01.05.1960 | St. Jakob | St. Jakob im Rosental | Villach-Land |
| LGBl. 21/1960 | 01.05.1960 | St. Thomas | St. Thomas am Zeiselberg | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 33/1961 | 01.07.1961 | St. Kanzian | St. Kanzian am Klopeiner See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 56/1961 | 01.11.1961 | Lind | Lind im Drautal | Spittal an der Drau |
| LGBl. 57/1961 | 01.11.1961 | Schiefling | Schiefling im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 138/1963 | 01.07.1963 | Luggau | Maria Luggau | Hermagor |
| LGBl. 32/1965 | 01.07.1965 | Berg | Berg im Drautal | Spittal an der Drau |
| LGBl. 33/1965 | 01.07.1965 | St. Stefan | St. Stefan im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 139/1967 | 01.01.1968 | Techendorf | Weißensee | Spittal an der Drau |
| Mittlg. d Ktn. Ld.Reg. | 1967? | Maria Gail am Faakersee | Maria Gail am Faaker See | Villach-Land |
| LGBl. 23/1968 | 01.05.1968 | Techelsberg | Techelsberg am Wörther See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 32/1969 | 01.08.1969 | Kolbnitz | Kolbnitz an der Tauernbahn | Spittal an der Drau |
| LGBl. 33/1969 | 01.08.1969 | Granitzthal | Granitztal | Wolfsberg |
Gemeindestrukturreform 1972/73
Nach jahrelangen Vorarbeiten beschloss der Kärntner Landtag 1972 das Gemeindestruktur-Verbesserungsgesetz, das per 1. Jänner 1973 in Kraft trat.[15] Dieses Gesetz verringerte die Zahl der Gemeinden von 204 auf 121.[16] Die Neuordnung orientierte sich am Kärnter Raumordnungsgesetz von 1969. Statt 46 Gemeinden mit weniger als 1000 Einwohnern gab es nach der Gemeindestrukturreform nur 3 Gemeinden mit unter 1000 Einwohnern.[17] Nachdem im Frühling 1971 ein vom Amt der Kärntner Landesregierung erstellter Amtsvorschlag für die Gemeindestrukturreform den Gemeinden übermittelt worden war, äußerten die Gemeinden St. Veit an der Glan und Hörzendorf rasch den Wunsch nach einem Zusammenschluss, so dass diese beiden Gemeinden bereits mit 1. Jänner 1972 fusionierten. Alle übrigen Änderungen im Zuge der Gemeindestrukturreform wurden per 1. Jänner 1973 wirksam.[18]
Zusammenlegung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Zusammengelegte Gemeinden | Neue Gemeinde | Dazu kamen weitere Gemeindeteile | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 98/1971 | 01.01.1972 | Hörzendorf St. Veit an der Glan |
St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Maria Luggau St. Lorenzen im Lesachtal Liesing Birnbaum |
Lesachtal | Hermagor | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kötschach-Mauthen Würmlach St. Jakob im Lesachtal |
Kötschach-Mauthen | Hermagor | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kirchbach Reisach |
Kirchbach | von Rattendorf | Hermagor |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Hermagor Egg Mitschig Görtschach Rattendorf (Großteil) |
Hermagor-Pressegger See | Hermagor | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Lorenzen im Gitschtal Weißbriach |
Gitschtal | Hermagor | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Stefan Vorderberg |
St. Stefan | Hermagor | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Feldkirchen in Kärnten Glanhofen Klein St. Veit |
Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Moosburg in Kärnten Tigring |
Moosburg | von Wölfnitz | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Klagenfurt (Großteil) Vikring (Großteil) Hörtendorf (Großteil) Wölfnitz (Großteil) St. Peter am Bichl (Großteil) |
Klagenfurt | von Ebenthal von Maria Wörth von Poggersdorf von Liebenfels |
Klagenfurt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Feistritz im Rosental Weizelsdorf (Großteil) |
Feistritz im Rosental | Klagenfurt-Land | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Ferlach Windisch Bleiberg |
Ferlach | von Weizelsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Radsberg Ebenthal (Großteil) Mieger (überwiegend) |
Ebental | von Maria Rain von Klagenfurt |
Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Thomas am Zeiselberg Ottmanach (Großteil) |
Magdalensberg | Klagenfurt-Land | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Deutsch-Griffen Glödnitz Weitensfeld (Großteil) |
Weitensfeld-Flattnitz | von Pisweg von Metnitz |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Metnitz Grades (Großteil) |
Metnitz | St. Veit an der Glan | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Friesach St. Salvator Micheldorf Zeltschach |
Friesach | St. Veit an der Glan | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Hüttenberg St. Johann am Pressen St. Martin am Silberberg Lölling (Großteil) |
Hüttenberg | von Guttaring | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Klein St. Paul Wieting (Großteil) |
Klein St. Paul | von Lölling | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Gurk Pisweg (Großteil) |
Gurk | St. Veit an der Glan | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Mölbling Meiselding (Großteil) |
Mölbling | von Kappel am Krappfeld | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kraig Obermühlbach Schaumboden (Großteil) |
Frauenstein | von Pisweg von St. Georgen am Längsee von Liebenfels |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Sörg Liebenfels (Großteil) |
Liebenfels | von Obermühlbach | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Winklern Mörtschach |
Winklern | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kolbnitz an der Tauernbahn Mühldorf Penk |
Reißeck | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Möllbrücke Pusarnitz Sachsenburg (Großteil) |
Lurnfeld | von Lendorf | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Oberdrauburg Zwickenberg |
Oberdrauburg | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Lieserhofen Seeboden |
Seeboden | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Spittal an der Drau Molzbichl (Großteil) |
Spittal an der Drau | von Millstatt von Ferndorf |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Millstatt (Großteil) Obermillstatt (Großteil) |
Millstatt | Spittal an der Drau | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kaning Radenthein (Großteil) |
Radenthein | von Feld am See von Ferndorf von Obermillstatt von Millstatt |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kremsbrücke Eisentratten (Großteil) |
Krems in Kärnten | von Reichenau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Villach Landskron Fellach bei Villach Maria Gail am Faaker See (Großteil) |
Villach | von Kellerberg von Treffen |
Villach |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Finkenstein Ledenitzen (Großteil) |
Finkenstein | von Maria Gail am Faaker See | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Weißenstein Kellerberg (Großteil) |
Weißenstein | Villach-Land | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Afritz Feld am See (Großteil) |
Feld am See | von Radenthein | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Einöde Treffen (Großteil) |
Treffen | Villach-Land | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Hohenthurn Feistritz an der Gail (Großteil) |
Hohenthurn | von Nötsch im Gailtal | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Augsdorf am Wörther See Köstenberg Velden am Wörther See (Großteil) |
Velden am Wörther See | von Wernberg von Techelsberg |
Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Bleiburg Feistritz ob Bleiburg (Großteil) |
Bleiburg | Völkermarkt | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Völkermarkt St. Peter am Wallersberg Waisenberg (Großteil) Tainach (Großteil) Haimburg (Großteil) |
Völkermarkt | von Diex | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Griffen (Großteil) Pustritz (Großteil) |
Griffen | von Diex von Ruden von Haimburg |
Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Bad St. Leonhard im Lavanttal Kliening Schiefling im Lavanttal |
Bad St. Leonhard im Lavanttal | von Gräbern-Prebl | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wolfsberg Waldenstein Frantschach-St. Gertraud St. Margarethen im Lavanttal St. Michael Gräbern-Prebl (Großteil) St. Marein (Großteil) St. Stefan im Lavanttal (Großteil) |
Wolfsberg | Wolfsberg | |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Andrä Fischering Maria Rojach Eitweg Schönweg Pustritz (Großteil) |
St. Andrä | von Granitztal von St. Paul im Lavanttal von St. Stefan im Lavanttal von St. Marein von St. Georgen |
Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Paul im Lavanttal (Großteil) St. Georgen (Großteil) Granitztal (Großteil) |
St. Paul | von Ettendorf | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Lavamünd Ettendorf (Großteil) |
Lavamünd | Wolfsberg |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Rottenstein 87 ha, 45 Einw. |
Bad Kleinkirchheim | Reichenau | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Hoferhütten 41 ha, unbewohnt |
Himmelberg | Steuerberg | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wimitz 11 ha, 12 Einw. |
Weitensfeld | Steuerberg | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Simonhöhe 58 ha, unbewohnt |
Schaumboden | St. Urban | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Reidenwirt, Zwattendorf 101 ha, 63 Einw. |
Liebenfels | St. Urban | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 3 ha, 15 Einw. | St. Urban | Feldkirchen in Kärnten | Feldkirchen |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 169 ha, 152 Einw. | Wölfnitz | Moosburg | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 34 ha, 59 Einw. | Weizelsdorf | Ferlach | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Roseneck 31 ha, 38 Einw. |
Klagenfurt | Ebental | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Zwanzgerberg 258 ha, 70 Einw. |
Maria Rain | Ebental | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | St. Jakob an der Straße 232 ha, 108 Einw. |
Ebenthal | Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 30 ha, unbewohnt | Maria Wörth | Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 29 ha, 6 Einw. | Pogersdorf | Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 33 ha, 31 Einw. | Liebenfels | Klagenfurt | Klagenfurt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Neutrassierung Packer Bundesstraße 21 ha, unbewohnt |
Tainach | Grafenstein | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | wegen Drau-Stausee 27 ha, unbewohnt |
St. Kanzian am Klopeiner See | Grafenstein | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | wegen Neutrassierung Packer Bundesstraße 0,2 ha, unbewohnt |
Poggersdorf | Grafenstein | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 1109 ha, 173 Einw. | Mieger | Grafenstein | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Stegendorf 91 ha, 70 Einw. |
St. Peter am Bichl | Maria Saal | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 2 ha, 4 Einw. | Ottmanach | Maria Saal | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 23 ha, 61 Einw. | Viktring | Köttmannsdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 10 ha, 24 Einw. | Köttmannsdorf | Maria Rain | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | beim E-Werk Rain 8 ha, unbewohnt |
Hörtendorf | Poggersdorf | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 261 ha, 67 Einw. | Pisweg | Weitensfeld-Flattnitz | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 421 ha, 2 Einw. | Metnitz | Weitensfeld-Flattnitz | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Maria Hilf 3 ha, 6 Einw. |
Wieting | Guttaring | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | KG Unterwald, Teile der KG Deinsberg und der KG Waitschach 2217 ha, 221 Einw. |
Guttaring | Hüttenberg | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Teil der KG Hinterberg 128 ha, 26 Einw. |
Lölling | Klein St. Paul | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | bei Oberbruckendorf 27 ha, unbewohnt |
Meiselding | Kappel am Krappfeld | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Stoberdorf, Landbrücken 257 ha, 25 Einw. |
Kappel am Krappfeld | Mölbling | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Karnberg, Eberdorf 27 ha, 48 Einw. |
St. Peter am Bichl | St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wimitzstein 2 ha, 7 Einw. |
St. Georgen am Längsee | Frauenstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | bei Mailsberg 12 ha, unbewohnt |
Liebenfels | Frauenstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wimitzgraben 210 ha, 128 Einw. |
Pisweg | Frauenstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Beißendorf, Kraindorf 18 ha, 24 Einw. |
Obermühlbach | Liebenfels | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Bernaich, Wolschart 404 ha, 61 Einw. |
Meiselding | St. Georgen am Längsee | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wordianz 23 ha, 8 Einw. |
Waisenberg | Brückl | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Joggelebauer 6 ha, 3 Einw. |
Lendorf | Lurnfeld | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Leßnig, Pirkeben, Pirkebner Alpe 849 ha, 132 Einw. |
Sachsenburg | Kleblach-Lind | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Kreuzwirt, Tschabitscher 267 ha, 20 Einw. |
Greifenburg | Weißensee | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wassertheuer 184 ha, 17 Einw. |
Steinfeld | Greifenburg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | von KG Goppelsberg 1 ha, unbewohnt |
Berg im Drautal | Dellach im Drautal | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Großteil der KG Großegg 830 ha, 64 Einw. |
Millstatt | Spittal an der Drau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Beinten 30 ha, 39 Einw. |
Ferndorf | Spittal an der Drau | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Ostsiedlung 255 ha, 319 Einw. |
Feld am See | Radenthein | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Döbriach, Erdmannsiedlung 55 ha, 135 Einw. |
Ferndorf | Radenthein | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Starfach 33 ha, 128 Einw. |
Obermillstatt | Radenthein | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | beim Strandbad Döbriach 80 ha, unbewohnt |
Millstatt | Radenthein | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | KG Keuschlach 1216 ha, 285 Einw. |
Eisentratten | Gmünd | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Karlsbad, Sacklalm, Stangalm 670 ha, unbewohnt |
Reichenau | Krems in Kärnten | Spittal an der Drau |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 3 ha, 28 Einw. | Kellerberg | Villach | Villach |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | im Ossiacher See 243 ha, unbewohnt |
Treffen | Villach | Villach |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Faaker See Insel 34 ha, 14 Einw. |
Maria Gail am Faaker See | Finkenstein | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Insberg 238 ha, 81 Einw. |
Molzbichl | Ferndorf | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Millstätter See 406 ha, unbewohnt |
Millstatt | Ferndorf | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Campingplatz 2 ha, unbewohnt |
Radenthein | Ferndorf | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Mösel, Weißenbach 392 ha, 40 Einw. |
Weißensee | Stockenboi | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Klammberg, Feldbannalm 468 ha, 191 Einw. |
Radenthein | Feld am See | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | neuer Verlauf der Gail 45 ha, unbewohnt |
Nötsch im Gailtal | Hohenthurn | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Weinzierl, Rajach, Sternberg, Kantnig 115 ha, 207 Einw. |
Wernberg | Velden am Wörther See | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Wörtherseeufer 53 ha, 28 Einw. |
Techelsberg | Velden am Wörther See | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Bach, Lichtpol 20 ha, 14 Einw. |
Velden am Wörther See | Wernberg | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Föderlach, Wudmat 134 ha, 153 Einw. |
Rosegg | Wernberg | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | KG Berg 660 ha, 411 Einw. |
Ledenitzen | Rosegg | Villach-Land |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Haimburgerberg 104 ha, 4 Einw. |
Diex | Völkermarkt | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | KG Wandelitzen 533 ha, 158 Einw. |
Haimburg | Diex | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | bei Großenegg 107 ha, 8 Einw. |
Griffen | Diex | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 57 ha, 31 Einw. | Diex | Griffen | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 2 ha, 8 Einw. | Ruden | Griffen | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 101 ha, 91 Einw. | Haimburg | Griffen | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | geänderter Lauf der Gurk 39 ha, unbewohnt |
Mieger | Gallizien | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | geänderter Lauf der Gurk 58 ha, unbewohnt |
Grafenstein | Gallizien | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Blasnitzenberg, Wigasnitz 282 ha, 49 Einw. |
Eisenkappel-Vellach | Sittersdorf | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Werksgelände Leitgeb 54 ha, 10 Einw. |
St. Kanzian am Klopeiner See | Eberndorf | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Loibegg 16 ha, 3 Einw. |
Globasnitz | Eberndorf | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | westlich des Hemmabergs 9 ha, unbewohnt |
Sittersdorf | Globasnitz | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Traundorf; bei St. Stefan und bei Tschepitschach 254 ha, 34 Einw. |
Eberndorf | Globasnitz | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | Traundorf 56 ha, 231 Einw. |
Feistritz ob Bleiburg | Globasnitz | Völkermarkt |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 825 ha, 332 Einw. | Gräbern-Prebl | Bad St. Leonhard im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 832 ha, 347 Einw. | Granitztal | St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 692 ha, 450 Einw. | St. Paul im Lavanttal | St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 137 ha, 258 Einw. | St. Stefan im Lavanttal | St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 793 ha, 236 Einw. | St. Marein | St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 312 ha, 355 Einw. | St. Georgen | St. Andrä | Wolfsberg |
| LGBl. 63/1972 | 01.01.1973 | 206 ha, 82 Einw. | Ettendorf | St. Paul | Wolfsberg |
Änderungen an Gemeinden seit 1973
36 Gemeinden waren 1972/1973 gegen ihren Willen mit anderen Gemeinden zusammengelegt worden.[19] In manchen dieser Gemeinden verstummte die Kritik an den vom Land verordneten Zusammenlegungen nicht. 1989 wurde in Kärnten eine Aktionsgemeinschaft zur Wiederherstellung von Gemeinden gegründet, die von den Landesparteien ÖVP und FPÖ unterstützt wurde. 1990 wurde die Allgemeine Gemeindeordnung für Kärnten novelliert[20] und somit die Möglichkeit für die 1972/73 untergegangenen Gemeinden geschaffen, durch einen Gemeinderatsbeschluss oder auf Grundlage einer Volksbefragung ihre Wiedererrichtung anzustreben, die durch die Landesregierung dann zu verordnen ist, wenn zu erwarten ist, dass die durch die Trennung entstandenen und verkleinerten Gemeinden ihre Aufgaben erfüllen können. Auf dieser Grundlage wurden 1991 und 1992 insgesamt 10 neue Gemeinden gebildet; 1997 folgte – nach langem Streit über die Vermögensaufteilung – noch eine Teilung. Hingegen wurde die laut Volksbefragung von 1990 gewünschte Trennung der ehemaligen Gemeinde Pisweg von Gurk von der Landesregierung nicht vollzogen, da es keine positive Einschätzung dafür gab, dass Pisweg alle Aufgaben einer Gemeinde auf Dauer erfüllen hätte können. Die Zahl der Gemeinden in Kärnten stieg so in den 1990er-Jahren von 121 auf 132.[21] Abgesehen von dieser Phase der Wiederrichtung einiger Gemeinden in den 1990er-Jahren gab es in den mittlerweile mehr als fünf Jahrzehnten seit der Gemeindestrukturreform 1973 nur sehr kleine Grenzkorrekturen.
Teilung von Gemeinden
| Rechtsquelle | Datum | Aufgelöste Gemeinde | Neue Gemeinden | heutige(r) Bezirk(e) |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 107/1990 LGBl. 108/1990 |
01.01.1991 | Weitensfeld-Flattnitz | Weitensfeld-Flattnitz Deutsch-Griffen Glödnitz |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 106/1990 | 01.01.1991 | Winklern | Winklern Mörtschach |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 110/1990 | 01.01.1991 | Feld am See-Afritz | Feld am Seeg Afritz |
Villach-Land |
| LGBl. 111/1990 | 01.01.1991 | Hohenthurn | Hohenthurn Feistritz an der Gail |
Villach-Land |
| LGBl. 109/1990 | 01.01.1991 | Bleiburg | Bleiburg Feistritz ob Bleiburg |
Völkermarkt |
| LGBl. 112/1990 | 01.01.1991 | Sankt Paul im Lavanttal | St. Paul im Lavanttal St. Georgen im Lavanttal |
Wolfsberg |
| LGBl. 035/1991 | 01.01.1992 | Lurnfeld | Lurnfeld Sachsenburg |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 136/1991 | 01.01.1992 | Friesach | Friesach Micheldorf |
St. Veit an der Glan |
| LGBl. 137/1991 | 01.01.1992 | Reißeck | Reißeck Mühldorf |
Spittal an der Drau |
| LGBl. 040/1995 | 01.01.1997 | Wolfsberg | Wolfsberg Frantschach-St. Gertraud |
Wolfsberg |
Änderung von Gemeindegrenzen
| Rechtsquelle | Datum | Bereich | von Gemeinde | an Gemeinde | (heutiger) Bezirk |
|---|---|---|---|---|---|
| LGBl. 055/2001 | 2002 | Duell 13 1 Gebäude, 0 Einwohner |
Eberndorf | St. Kanzian am Klopeiner See | Völkermarkt |
| LGBl. 056/2001 | 2002 | Oberwinklern 38 -> Stallhofen, Stallhofener Str. 23 1 Gebäude, 2 Einwohner |
Velden am Wörther See | Wernberg | Völkermarkt |
| LGBl. 074/2008 | 2009 | Drasenberg 8 Gebäude, 25 Einwohner |
Frauenstein | Mölbling | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 074/2008 | 2009 | Pirka 5,6 -> Leiten 5,4 2 Gebäude, 8 Einwohner |
Mölbling | Frauenstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 098/2011 | 2012 | 3 ha, unbewohnt | Gmünd in Kärnten | Malta | Spittal an der Drau |
| LGBl. 032/2014 | 2015 | Hammergraben 2 -> Parkgasse 30 1 Gebäude, 0 Einwohner |
Frauenstein | St. Veit an der Glan | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 032/2014 | 2015 | St. Veit, Obermühlbacher Str. 10,11 -> Zensweg, Doppelsbichlerweg 4,5 2 Gebäude, 2 Einwohner |
St. Veit an der Glan | Frauenstein | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 062/2015 | 2016 | Dörfl Nr. 9 1 Gebäude, 0 Einwohner |
Straßburg | Gurk | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 062/2015 | 2016 | Hammerweg 29 -> St. Johann 8b 1 Gebäude, 0 Einwohner |
Gurk | Straßburg | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 107/2021 | 2022 | 0,1 ha, unbewohnt | Velden am Wörther See | Wernberg | Villach-Land |
| LGBl. 76/2024 | 2025 | 0,017 ha, unbewohnt | Klagenfurt am Wörthersee | Krumpendorf am Wörthersee | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 76/2024 | 2025 | 0,012 ha, unbewohnt | Krumpendorf am Wörthersee | Klagenfurt am Wörthersee | Klagenfurt |
Namensänderung
| Rechtsquelle | Datum | Alter Name | Neuer Name | Bezirk |
|---|---|---|---|---|
| LGBl. 065/1978 | 01.01.1978 | Bleiberg ob Villach | Bad Bleiberg | Villach-Land |
| LGBl. 045/1978 | 01.05.1978 | Sankt Paul | St. Paul im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 112/1979 | 01.01.1980 | Keutschach | Keutschach am See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 070/1980 | 01.11.1980 | Feld am See | Feld am See-Afritz | Villach-Land |
| LGBl. 073/1982 | 01.01.1983 | Döllach im Mölltal | Großkirchheim | Spittal an der Drau |
| LGBl. 034/1986 | 01.05.1986 | Steindorf | Steindorf am Ossiacher See | Feldkirchen |
| LGBl. 031/1987 | 01.07.1987 | Krumpendorf | Krumpendorf am Wörther See | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 110/1990 | 01.01.1991 | Feld am See-Afritz | Feld am See | Villach-Land |
| LGBl. 40/1991 | 01.04.1991 | Rennweg | Rennweg am Katschberg | Spittal an der Drau |
| LGBl. 25/1992 | 01.03.1992 | Sankt Georgen | St. Georgen im Lavanttal | Wolfsberg |
| LGBl. 14/1993 | 01.03.1993 | Sankt Stefan | St. Stefan im Gailtal | Hermagor |
| LGBl. 91/1994 | 01.01.1995 | Weitensfeld-Flattnitz | Weitensfeld im Gurktal | St. Veit an der Glan |
| LGBl. 102/1994 | 01.01.1998 | Ebental | Ebenthal in Kärnten | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 055/1999 | 01.01.2000 | Afritz | Afritz am See | Villach-Land |
| LGBl. 038/2000 | 01.07.2000 | Finkenstein | Finkenstein am Faaker See | Villach-Land |
| LGBl. 072/1999 | 01.01.2000 | Gmünd | Gmünd in Kärnten | Spittal an der Drau |
| LGBl. 040/2003 | 01.09.2003 | Treffen | Treffen am Ossiacher See | Villach-Land |
| LGBl. 001/2008 | 01.02.2008 | Klagenfurt | Klagenfurt am Wörthersee | Klagenfurt |
| LGBl. 026/2010 | 01.06.2011 | Schiefling am See | Schiefling am Wörthersee | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 025/2011 | 01.04.2011 | Heiligenblut | Heiligenblut am Großglockner | Spittal an der Drau |
| LGBl. 091/2011 | 01.04.2011 | Seeboden | Seeboden am Millstätter See | Spittal an der Drau |
| LGBl. 052/2012 | 01.07.2012 | Krumpendorf am Wörther See | Krumpendorf am Wörthersee | Klagenfurt-Land |
| LGBl. 055/2012 | 01.07.2012 | Millstatt | Millstatt am See | Spittal an der Drau |
Literatur und Weblinks
- Gemeindeänderungen ab 1945. Statistik Austria. In: Änderungen in der Verwaltungsgliederung. Statistik Austria (ZIP, 1,3 MB; Inhalt PDF)
- Statistische Central-Commission/Bundesamt für Statistik/Österreichisches Statistisches Zentralamt/Statistik Austria (Hrsg.): Orts-Repertorien/Ortsverzeichnisse, 1869 ff (in den jüngeren Erscheinungen die Änderungen der Verwaltungsgliederung im Anhang)
- Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963.
- Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973.
- Amt der Kärntner Landesregierung: Gemeindestrukturreform 1972 – Bilanz 1982. Klagenfurt, 1982.
- Ralf Unkart: Allgemeine Gemeindeordnung 1982. Klagenfurt 1991.
- Franz Brunner: Die Wiedererrichtung von Altgemeinden in Kärnten. Arbeiten aus dem Institut für Geographie der Karl-Franzens-Universität Graz, Band 30 (1991), S. 29–45.
Einzelnachweise
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 26–27.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 16, 37.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 20.
- ↑ a b Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 16–23.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 30.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 32–33.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 23–25.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 23.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 25–27.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 34–36.
- ↑ a b Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 39.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 27–28.
- ↑ Alfred Hummitzsch: Die territoriale Entwicklung der Ortsgemeinden in Kärnten. Amt der Kärntner Landesregierung, Abteilung Landsplanung. Klagenfurt, 1963. S. 51–52.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 28–34.
- ↑ Durchführung LGBL. KTN Nr. 063/1972 per 1. Jänner 1973
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 16, 37.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 113.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 66.
- ↑ Oskar Glanzer, Ralf Unkart: Die Neuordnung der Gemeindestruktur in Kärnten im Jahre 1972. Amt der Kärntner Landesregierung, Klagenfurt 1973. S. 70.
- ↑ LGBl. 35/1990
- ↑ Franz Brunner: Die Wiedererrichtung von Altgemeinden in Kärnten. Arbeiten aus dem Institut für Geographie der Karl-Franzens-Universität Graz, Band 30 (1991), S. 31–32.