ględać

Inherited from Proto-Slavic *glę̀dati. By surface analysis, ględzieć +‎ -ać. First attested in the 14th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ɡlʲæ̃dat͡ɕʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /ɡlʲæ̃dat͡ɕʲ/

ględać impf

1. (atteded in, Masovia) to look, to look at

   Synonyms: ględzieć, patrzyć, poględać, źrzeć

   • 1877-1881 [c. 1418], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 2151:

     Rance y ramyona yego oczyma nany glandayancima wschey pelni luboszcy

     [Ręce i ramiona jego oczyma nań glądającyma wszej pełny lubości]

   • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116‎^{transliteration, transcription}, Warsaw, page 307:

     A gdy zavarl kszyagy wroczyl szlvdze y szyad a vszyst{kych} [stky] wbosznyczy oczy byly glądayaczy nan

     [A gdy zawarł księgi, wrocił słudze i siad, a wszystkich w bożnicy oczy były glądający nań.]

2. to look for, to search, to seek

   Synonyms: patrzać, szukać

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 23, 6:

     Nye vczinisz sobye snimi mirv ani gløday gich dobrego wszitki dni ziwota twego nawyeki

     [Nie uczynisz sobie s nimi miru ani ględaj jich dobrego wszytki dni żywota twego na wieki.]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 63:

     Glanda contemplatur

     [Gląda contemplatur]

   • 1901 [1471Glandayąncz conąuirens], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 85:

     Glądając conąuirens

3. (attested in Lesser Poland) to regard, to be mindful of
   • c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎^{scan transliteration, transcription}, Miechów, page br 16:

     ymouy piruey sedøcim vstan giz sø kdobre[m] []oblenaiø ctuorodla jz nabødøce dobro neglødaiø […]

     [I mowi pirzwej siedzącym: Wstań!, jiż się k dobrem[u] obleniają cztwiorodla: iż na będące dobro nie glądają […] ]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 39, 6, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Blogoslawoni møsz iegosz iest ymø gospodnowo nadzeia iego y neglødal iest naprosznosczi ynawsczekana krziwa

     [Błogosławiony mąż, jegoż jest imię gospodnowo nadzieja jego i nie glądał jest na prozności i na wściekania krzywa.]

• Middle Polish: ględać
• Greater Polish: (Kuyavia) glądać
• Silesian: glōndać

• Boryś, Wiesław (2005), “oglądać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “-glądać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “doglądać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Brückner, Aleksander (1927), “glądać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• K. Nitsch, editor (1958), “ględać”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 415
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “ględać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “ględać”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “ględać”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 44

• glądać (Kuyavia)

Inherited from Old Polish ględać. Doublet of hledać.

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈɡlɛ̃.dat͡ɕ/

ględać impf (perfective (dialectal) glądnąć)

1. (ambitransitive, Middle Polish) to look at; to spot; to look for [with genitive; or with na (+ accusative)]

   Synonym: patrzeć

   • 1578 [1522], Biernat z Lublina, Ezop‎^[1], page S3.:

     Cżłowiek niegdy w leśie chodząc/ Pożywienia ſobie ględząc: Y podkał ſie z mężem dzikim

     [Człowiek niegdy w lesie chodząc/ Pożywienia sobie ględząc: I potkał się z mężem dzikim]

     A man was walking around in the forest/Seeking food: and he comes upon a wild man

   • 1522, B. Opec, Żywot Pana Jezu Krysta‎^[2], page 19:

     dáy mi ciebie milowatz na wſſelką godźinę/ a na cię zawżdy ględatz w niebie po żywocie.

     [Daj mi ciebie miłować na wszelką godzinę/ a na cię zawżdy ględać w niebie po żywocie]

     Let me cherish you at any hour/ and always look at you in the sky after life

• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ględać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “glądać”, in Słownik języka polskiego
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “ględać, glądnąć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 833
• Jan Karłowicz (1901), “glądać, glądnąć”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 80
• M. Arcta Słownik Staropolski/Ględać on the Polish Wikisource.Wikisource ^pl