patrzeć

See also: patrzëc

Polish

Alternative forms

Etymology

    Inherited from Old Polish patrzyć. The shift of -yć > -eć is unclear, but this form was apparently popularized by Doroszewski's dictionary.[1]

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈpa.tʂɛt͡ɕ/
    • (Middle Polish) IPA(key): (16th c.) /ˈpa.tr̝ɛt͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈpa.tʂɛt͡ɕ/
    • Audio 1; patrzeć:(file)
    • Audio 2; patrzeć:(file)
    • Audio 3; patrzeć się:(file)
    • Rhymes: -atʂɛt͡ɕ
    • Syllabification: pa‧trzeć

    Verb

    patrzeć impf (frequentative (obsolete or regional) patrzać)

    1. (intransitive or reflexive with się) to look; to look at (to direct one's eyes upon) [with na (+ accusative) ‘at whom/what’], [with w (+ accusative) ‘at what’], [with po (+ locative) ‘up and down whom/what’], [with przez (+ accusative) ‘through what’]
      Mąż patrzy na swoją żonę.The husband looks at his wife. [with na (+ accusative) ‘something/someone’]
    2. (intransitive) to view, to regard, to look upon
      Synonyms: oceniać, spoglądać się
      Nadzorca nie patrzy na to przychylnie.The supervisor doesn't look upon this favorably.
    3. (intransitive) to look at, to notice, to turn one's attention to [with na (+ accusative) ‘at whom/what’]
      Synonym: zwracać uwagę
    4. (transitive, second person) used to direct someone's attention; look
      Synonym: popatrzeć
    5. (intransitive or reflexive with się) to be directed towards
    6. (intransitive, of emotions or character traits) to be seen, to be visible [with dative ‘on whom’ and z (+ genitive) ‘from what part of the body’]
    7. (intransitive, colloquial) to strive for, to try for [with genitive ‘for what’]
      Synonym: pilnować
    8. (intransitive) to look at (to treat a certain way)
      Synonym: traktować
    9. (intransitive) to notice
      Synonyms: obserwować, zauważać
    10. (intransitive, colloquial) to bear in mind, to give heed [with na (+ accusative) ‘what’]
      Synonyms: mieć na uwadze, zważać
    11. (intransitive, obsolete) to look like, to resemble [with na (+ accusative) ‘what’]
      Synonyms: mieć pozór, przypominać, wyglądać
    12. (reflexive with się, colloquial, obsolete) to be expected, to ought to
      Synonym: należeć się
    13. (intransitive, colloquial, obsolete) to look for, to seek out [with genitive ‘what’ or za (+ instrumental) ‘what’]
      Synonyms: szukać, ubiegać się
    14. (intransitive, colloquial, obsolete) to keep an eye out for [with genitive ‘what’]
      Synonyms: czekać, wypatrywać

    Conjugation

    Conjugation of patrzeć impf
    person singular plural
    masculine feminine neuter virile nonvirile
    infinitive patrzeć
    present tense 1st patrzę patrzymy
    2nd patrzysz patrzycie
    3rd patrzy patrzą
    impersonal patrzy się
    past tense 1st patrzałem,
    -(e)m patrzał
    patrzałam,
    -(e)m patrzała
    patrzałom,
    -(e)m patrzało
    patrzeliśmy,
    -(e)śmy patrzeli
    patrzałyśmy,
    -(e)śmy patrzały
    2nd patrzałeś,
    -(e)ś patrzał
    patrzałaś,
    -(e)ś patrzała
    patrzałoś,
    -(e)ś patrzało
    patrzeliście,
    -(e)ście patrzeli
    patrzałyście,
    -(e)ście patrzały
    3rd patrzał patrzała patrzało patrzeli patrzały
    impersonal patrzano
    future tense 1st będę patrzał,
    będę patrzeć
    będę patrzała,
    będę patrzeć
    będę patrzało,
    będę patrzeć
    będziemy patrzeli,
    będziemy patrzeć
    będziemy patrzały,
    będziemy patrzeć
    2nd będziesz patrzał,
    będziesz patrzeć
    będziesz patrzała,
    będziesz patrzeć
    będziesz patrzało,
    będziesz patrzeć
    będziecie patrzeli,
    będziecie patrzeć
    będziecie patrzały,
    będziecie patrzeć
    3rd będzie patrzał,
    będzie patrzeć
    będzie patrzała,
    będzie patrzeć
    będzie patrzało,
    będzie patrzeć
    będą patrzeli,
    będą patrzeć
    będą patrzały,
    będą patrzeć
    impersonal będzie patrzeć się
    conditional 1st patrzałbym,
    bym patrzał
    patrzałabym,
    bym patrzała
    patrzałobym,
    bym patrzało
    patrzelibyśmy,
    byśmy patrzeli
    patrzałybyśmy,
    byśmy patrzały
    2nd patrzałbyś,
    byś patrzał
    patrzałabyś,
    byś patrzała
    patrzałobyś,
    byś patrzało
    patrzelibyście,
    byście patrzeli
    patrzałybyście,
    byście patrzały
    3rd patrzałby,
    by patrzał
    patrzałaby,
    by patrzała
    patrzałoby,
    by patrzało
    patrzeliby,
    by patrzeli
    patrzałyby,
    by patrzały
    impersonal patrzano by
    imperative 1st niech patrzę patrzmy
    2nd patrz patrzcie
    3rd niech patrzy niech patrzą
    active adjectival participle patrzący patrząca patrzące patrzący patrzące
    contemporary adverbial participle patrząc
    verbal noun patrzenie

    Derived terms

    adverb
    • jak się patrzy
    phrase
    • tylko patrzeć
    verbs
    • patrzeć innymi oczyma impf, popatrzeć innymi oczyma pf
    • patrzeć jak w obraz impf
    • patrzeć krzywym okiem impf
    • patrzeć na księżą oborę impf
    • patrzeć przez palce impf
    • patrzeć swego impf
    • patrzeć trzy na ręce impf
    • patrzeć w sufit impf
    • patrzeć wilkiem impf
    • patrzeć z boku impf, popatrzeć z boku pf
    • patrzeć z góry impf
    verbs

    Trivia

    According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), patrzeć is one of the most used words in Polish, appearing 5 times in scientific texts, 27 times in news, 106 times in essays, 76 times in fiction, and 196 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling times, making it the 280th most common word in a corpus of 500,000 words.[2]

    References

    1. ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “patrzeć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    2. ^ Ida Kurcz (1990), “patrzeć”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 360

    Further reading

    Silesian

    Etymology

      Inherited from Old Polish patrzyć.

      Pronunciation

      • IPA(key): /ˈpa.tʂɛt͡ɕ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -atʂɛt͡ɕ
      • Syllabification: pa‧trzeć

      Verb

      patrzeć impf

      1. (intransitive) to look at [with na (+ accusative) ‘something/someone’]

      Conjugation

      Conjugation of patrzeć impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive patrzeć
      present tense 1st patrzã patrzymy
      2nd patrzysz patrzycie
      3rd patrzy patrzōm
      past tense 1st patrzołch,
      patrzołech,
      patrzoł żech
      patrzałach
      patrzała żech
      patrzałoch1)
      patrzało żech
      1)
      patrzelimy,
      patrzelichmy
      patrzałymy,
      patrzałychmy
      2nd patrzołś,
      patrzołeś,
      patrzoł żeś
      patrzałaś
      patrzała żeś
      patrzałoś1)
      patrzało żeś
      1)
      patrzeliście,
      patrzeli żeście
      patrzałyście,
      patrzały żeście
      3rd patrzoł patrzała patrzało patrzeli patrzały
      future tense 1st bydã patrzoł,
      bydã patrzeć
      bydã patrzała,
      bydã patrzeć
      bydã patrzało,1)
      bydã patrzeć
      bydymy patrzali,
      bydymy patrzeć
      bydymy patrzały,
      bydymy patrzeć
      2nd bydziesz patrzoł,
      bydziesz patrzeć
      bydziesz patrzała,
      bydziesz patrzeć
      bydziesz patrzało,1)
      bydziesz patrzeć
      bydziecie patrzali,
      bydziecie patrzeć
      bydziecie patrzały,
      bydziecie patrzeć
      3rd bydzie patrzoł,
      bydzie patrzeć
      bydzie patrzała,
      bydzie patrzeć
      bydzie patrzało,
      bydzie patrzeć
      bydōm patrzali,
      bydōm patrzeć
      bydōm patrzały,
      bydōm patrzeć
      pluperfect tense2)
      1st bōłch patrzoł,
      bōłech patrzoł,
      bōł żech patrzoł
      byłach patrzała
      była żech patrzała
      byłoch patrzało1)
      było żech patrzało
      1)
      byli my patrzeli,
      bylichmy patrzeli
      były my patrzały,
      byłychmy patrzały
      2nd bōłś patrzoł,
      bōłeś patrzoł,
      bōł żeś patrzoł
      byłaś patrzała
      była żeś patrzała
      byłoś patrzało1)
      było żeś patrzało
      1)
      byliście patrzeli,
      byli żeście patrzeli
      byłyście patrzały,
      były żeście patrzały
      3rd bōł patrzoł była patrzała było patrzało1)
      były my patrzeli,
      byłychmy patrzeli
      były patrzały
      conditional 1st bych patrzoł bych patrzała byście patrzeli by my patrzały,
      bychmy patrzały
      2nd byś patrzoł byś patrzała byście patrzeli byście patrzały
      3rd by patrzoł by patrzała by patrzało by patrzeli by patrzały
      imperative 1st niych patrzã patrzmy
      2nd patrz patrzcie
      3rd niych patrzy niych patrzōm
      active adjectival participle patrzōncy patrzōncŏ patrzōnce patrzōncy patrzōnce
      verbal noun patrzynie
      1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
      2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

      Derived terms

      verbs
      • napatrzeć pf
      • popatrzeć pf
      • rozpatrzić pf, rozpatrować impf
      • zapatrzić pf, zapatrować impf

      Further reading