clis
Irish
Pronunciation
- IPA(key): /clʲiʃ/
Etymology 1
From Middle Irish clisid (“to perform feats; to leap, start”), denominal from Old Irish cles (“feat”).[1] Compare cluiche (“game, sport”), which could be related.
Verb
clis (present analytic cliseann, future analytic clisfidh, verbal noun cliseadh, past participle cliste)
- (dated) to jump
- to start (jerk suddenly in surprise), flinch
- Chlis mé as mo chodladh.
- I started out of my sleep/I woke with a start.
- to shy (jump back in fear)
- Chlis an capall.
- The horse shied.
- to fail (cease to operate; be wanting, fall short)
- Tá an solas ag cliseadh.
- The light is failing/the light is going.
- Chlis na prátaí.
- The potatoes failed.
- to break down (stop functioning)
- Chlis mo charr.
- My car broke down.
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | clisim | cliseann tú; clisir† |
cliseann sé, sí | clisimid; cliseann muid | cliseann sibh | cliseann siad; clisid† |
a chliseann; a chliseas | clistear |
| past | chlis mé; chliseas | chlis tú; chlisis | chlis sé, sí | chliseamar; chlis muid | chlis sibh; chliseabhair | chlis siad; chliseadar | a chlis | cliseadh |
| past habitual | chlisinn / clisinn‡ |
chlisteá / clisteᇠ|
chliseadh sé, sí / cliseadh sé, sí‡ |
chlisimis; chliseadh muid / clisimis‡; cliseadh muid‡ |
chliseadh sibh / cliseadh sibh‡ |
chlisidís; chliseadh siad / clisidís‡; cliseadh siad‡ |
a chliseadh | chlistí / clistí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | clisfidh mé; clisfead |
clisfidh tú; clisfir† |
clisfidh sé, sí | clisfimid; clisfidh muid |
clisfidh sibh | clisfidh siad; clisfid† |
a chlisfidh; a chlisfeas | clisfear |
| conditional | chlisfinn / clisfinn‡ |
chlisfeá / clisfeᇠ|
chlisfeadh sé, sí / clisfeadh sé, sí‡ |
chlisfimis; chlisfeadh muid / clisfimis‡; clisfeadh muid‡ |
chlisfeadh sibh / clisfeadh sibh‡ |
chlisfidís; chlisfeadh siad / clisfidís‡; clisfeadh siad‡ |
a chlisfeadh | chlisfí / clisfí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gclise mé; go gclisead† |
go gclise tú; go gclisir† |
go gclise sé, sí | go gclisimid; go gclise muid |
go gclise sibh | go gclise siad; go gclisid† |
— | go gclistear |
| past | dá gclisinn | dá gclisteá | dá gcliseadh sé, sí | dá gclisimis; dá gcliseadh muid |
dá gcliseadh sibh | dá gclisidís; dá gcliseadh siad |
— | dá gclistí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | clisim | clis | cliseadh sé, sí | clisimis | clisigí; clisidh† |
clisidís | — | clistear |
| past participle | cliste | |||||||
| verbal noun | cliseadh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Synonyms
Derived terms
Further reading
- “clis”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- Dinneen, Patrick S. (1927), “clisim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 206; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “clis”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
Etymology 2
See the etymology of the corresponding lemma form.
Noun
clis m
- vocative/genitive singular of cleas
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| clis | chlis | gclis |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “clisid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Scottish Gaelic
Etymology
Derived from cleas (“play, trick, feat”) or its source.
Pronunciation
- IPA(key): /kʰliʃ/
Adjective
clis (comparative nas clise, superlative as clise)
- (Argyll) quick, swift, agile, nimble, speedy, active
- cho clis ri dealanach ― as fast as lightning
- (date unknown), Alasdair MacFhraing (words), Teàrlach MacAonghais (melody), Mo ghleannan Taobh Loch Lìobhann:
- Air an achadh bheag uain' chaidh lomadh le fàl
Bidh na gillean le 'n camain a' strì ann
'S chan eil buidheann an siorramachd mhòr Earra-Ghàidheal
Tha cho clis ris na suinn taobh Loch Lìobhainn.- On the little green field that was mown by a scythe
The lads will be competing with their shinty sticks
And there isn't a team in the great shire of Argyll
That's as agile as the heroes by Loch Leven.
- On the little green field that was mown by a scythe
Derived terms
References
- MacBain, Alexander; Mackay, Eneas (1911), “clis”, in An Etymological Dictionary of the Gaelic Language[1], Stirling, →ISBN