cúlaigh
Irish
Etymology 1
Alternative forms
- cúl
- cúluigh (obsolete)
Verb
cúlaigh (present analytic cúlaíonn, future analytic cúlóidh, verbal noun cúlú, past participle cúlaithe)
- (intransitive) to recede, withdraw (move back, move away)
- Synonym: téigh ar gcúl
- (military) to retire, retreat (withdraw military forces)
- Synonym: téigh ar gcúl
- (ambitransitive) to back (go in the reverse direction; move in the reverse direction), reverse (cause a mechanism to operate or move in the opposite direction)
- Chúlaigh sé an capall/carr. ― He reversed the car/backed the horse.
- to flinch (make a sudden, involuntary movement in response to a stimulus)
- to retrograde, regress (move backwards to an earlier stage)
- (rowing) to backwater (row or paddle a backwater stroke)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | cúlaím | cúlaíonn tú; cúlaír† |
cúlaíonn sé, sí | cúlaímid; cúlaíonn muid |
cúlaíonn sibh | cúlaíonn siad; cúlaíd† |
a chúlaíonn; a chúlaíos | cúlaítear |
| past | chúlaigh mé; chúlaíos | chúlaigh tú; chúlaís | chúlaigh sé, sí | chúlaíomar; chúlaigh muid | chúlaigh sibh; chúlaíobhair | chúlaigh siad; chúlaíodar | a chúlaigh | cúlaíodh |
| past habitual | chúlaínn / cúlaínn‡ |
chúlaíteá / cúlaíteᇠ|
chúlaíodh sé, sí / cúlaíodh sé, sí‡ |
chúlaímis; chúlaíodh muid / cúlaímis‡; cúlaíodh muid‡ |
chúlaíodh sibh / cúlaíodh sibh‡ |
chúlaídís; chúlaíodh / cúlaídís‡; cúlaíodh siad‡ |
a chúlaíodh | chúlaítí / cúlaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | cúlóidh mé; cúlód; cúlóchaidh mé† |
cúlóidh tú; cúlóir†; cúlóchaidh tú† |
cúlóidh sé, sí; cúlóchaidh sé, sí† |
cúlóimid; cúlóidh muid; cúlóchaimid†; cúlóchaidh muid† |
cúlóidh sibh; cúlóchaidh sibh† |
cúlóidh siad; cúlóid†; cúlóchaidh siad† |
a chúlóidh; a chúlós; a chúlóchaidh†; a chúlóchas† | cúlófar; cúlóchar† |
| conditional | chúlóinn; chúlóchainn† / cúlóinn‡; cúlóchainn†‡ |
chúlófá; chúlóchthᆠ/ cúlófá‡; cúlóchthᆇ |
chúlódh sé, sí; chúlóchadh sé, sí† / cúlódh sé, sí‡; cúlóchadh sé, s톇 |
chúlóimis; chúlódh muid; chúlóchaimis†; chúlóchadh muid† / cúlóimis‡; cúlódh muid‡; cúlóchaimis†‡; cúlóchadh muid†‡ |
chúlódh sibh; chúlóchadh sibh† / cúlódh sibh‡; cúlóchadh sibh†‡ |
chúlóidís; chúlódh siad; chúlóchaidís†; chúlóchadh siad† / cúlóidís‡; cúlódh siad‡; cúlóchaidís†‡; cúlóchadh siad†‡ |
a chúlódh; a chúlóchadh† | chúlófaí; chúlóchthaí† / cúlófaí‡; cúlóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gcúlaí mé; go gcúlaíod† |
go gcúlaí tú; go gcúlaír† |
go gcúlaí sé, sí | go gcúlaímid; go gcúlaí muid |
go gcúlaí sibh | go gcúlaí siad; go gcúlaíd† |
— | go gcúlaítear |
| past | dá gcúlaínn | dá gcúlaíteá | dá gcúlaíodh sé, sí | dá gcúlaímis; dá gcúlaíodh muid |
dá gcúlaíodh sibh | dá gcúlaídís; dá gcúlaíodh siad |
— | dá gcúlaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | cúlaím | cúlaigh | cúlaíodh sé, sí | cúlaímis | cúlaígí; cúlaídh† |
cúlaídís | — | cúlaítear |
| past participle | cúlaithe | |||||||
| verbal noun | cúlú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Further reading
- “cúlaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- Dinneen, Patrick S. (1904), “cúluiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 214
- Ó Dónaill, Niall (1977), “cúlaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
Etymology 2
See the etymology of the corresponding lemma form.
Noun
cúlaigh
- (archaic, dialectal) dative singular of cúil
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| cúlaigh | chúlaigh | gcúlaigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.