छीलना

Hindi

Etymology

Hindi verb set
छिलना (chilnā)
छीलना (chīlnā)
छिलाना (chilānā)
छिलवाना (chilvānā)

Inherited from Old Hindi छीलना (chīlanā), from a verbal derivative of Prakrit छिल्लिअ (chillia, “torn, a hole”), whence this verb's past participle छीला (chīlā). The Prakrit term is from or related to Sanskrit छिद्र (chidra, “torn”), whence Hindi छिद्र (chidra, “hole”), छीदा (chīdā, “pierced”), and छेदना (chednā, “to pierce”), with influence from another word set meaning "skin" or "hide" seen in Prakrit छोल्लइ (chŏllaï, “to skin”), whence Hindi छोलना (cholnā, “to skin, peel”), Prakrit छल्लि (challi, “skin, bark”), whence Hindi छाल (chāl, “bark”), and perhaps Prakrit खल्ला f (khallā), whence Hindi खाल (khāl, “skin”), all of uncertain, perhaps non-Aryan origin.

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /t͡ʃʰiːl.nɑː/, [t͡ʃʰiːl.näː]

Verb

छीलना • (chīlnā) (transitive, Urdu spelling چھیلنا)

to peel, husk
to skin
to shave off

Conjugation

Impersonal forms of छीलना

Undeclined
Stem		छील chīl
Infinitive		छीलना chīlnā
Oblique Infinitive		छीलने chīlne
Conjunctive		छीलकर, छीलके chīlkar, chīlke
Progressive		छीलते-छीलते chīlte-chīlte
Participles
		dir m s	m p obl m s	f s	f p
Infinitive		छीलना chīlnā	छीलने chīlne	छीलनी chīlnī	छीलनीं chīlnī̃
Habitual		छीलता chīltā	छीलते chīlte	छीलती chīltī	छीलतीं chīltī̃
Perfective		छीला chīlā	छीले chīle	छीली chīlī	छीलीं chīlī̃
Prospective Agentive		छीलनेवाला chīlnevālā	छीलनेवाले chīlnevāle	छीलनेवाली chīlnevālī	छीलनेवालीं chīlnevālī̃
Adjectival	Perfective	छीला हुआ chīlā huā	छीले हुए chīle hue	छीली हुई chīlī huī	छीली हुईं chīlī huī̃
Adjectival	Habitual	छीलता हुआ chīltā huā	छीलते हुए chīlte hue	छीलती हुई chīltī huī	छीलती हुईं chīltī huī̃

Personal forms of छीलना

Non-Aspectual
			Singular			Plural
			1^st मैं	2^nd तू	3^rd यह/वह, ये/वो	2^nd तुम	1^st हम	3^rd, 2^nd ये/वो/वे, आप
Indicative	PERF	m	छीला chīlā			छीले chīle
	PERF	f	छीली chīlī				छीलीं chīlī̃
	FUT	m	छीलूँगा chīlūṅgā	छीलेगा chīlegā		छीलोगे chīloge	छीलेंगे chīleṅge
	FUT	f	छीलूँगी chīlūṅgī	छीलेगी chīlegī		छीलोगी chīlogī	छीलेंगी chīleṅgī
Subjunctive	FUT	m f	छीलूँ chīlū̃	छीले chīle		छीलो chīlo	छीलें chīlẽ
Contrafactual	PST	m	छीलता chīltā			छीलते chīlte
Contrafactual	PST	f	छीलती chīltī				छीलतीं chīltī̃
Imperative	PRS	m f		छील chīl		छीलो chīlo		छीलिये¹ chīliye¹
Imperative	FUT	m f		छीलियो chīliyo		छीलना chīlnā		छीलियेगा¹ chīliyegā¹
Habitual Aspect
Indicative	PRS	m	छीलता हूँ chīltā hū̃	छीलता है chīltā hai		छीलते हो chīlte ho	छीलते हैं chīlte ha͠i
	PRS	f	छीलती हूँ chīltī hū̃	छीलती है chīltī hai		छीलती हो chīltī ho	छीलती हैं chīltī ha͠i
	PST	m	छीलता था chīltā thā			छीलते थे chīlte the
	PST	f	छीलती थी chīltī thī				छीलती थीं chīltī thī̃
Presumptive	PRS PST	m	छीलता हूँगा chīltā hūṅgā	छीलता होगा chīltā hogā		छीलते होगे chīlte hoge	छीलते होंगे chīlte hoṅge
Presumptive	PRS PST	f	छीलती हूँगी chīltī hūṅgī	छीलती होगी chīltī hogī		छीलती होगी chīltī hogī	छीलती होंगी chīltī hoṅgī
Subjunctive	PRS	m	छीलता हूँ chīltā hū̃	छीलता हो chīltā ho		छीलते हो chīlte ho	छीलते हों chīlte hõ
Subjunctive	PRS	f	छीलती हूँ chīltī hū̃	छीलती हो chīltī ho		छीलती हो chīltī ho	छीलती हों chīltī hõ
Contrafactual	PST	m	छीलता होता chīltā hotā			छीलते होते chīlte hote
Contrafactual	PST	f	छीलती होती chīltī hotī				छीलती होतीं chīltī hotī̃
Perfective Aspect
			Singular			Plural
			1^st मैं	2^nd तू	3^rd यह/वह, ये/वो	2^nd तुम	1^st हम	3^rd, 2^nd ये/वो/वे, आप
Indicative	PRS	m	छीला हूँ chīlā hū̃	छीला है chīlā hai		छीले हो chīle ho	छीले हैं chīle ha͠i
	PRS	f	छीली हूँ chīlī hū̃	छीली है chīlī hai		छीली हो chīlī ho	छीली हैं chīlī ha͠i
	PST	m	छीला था chīlā thā			छीले थे chīle the
	PST	f	छीली थी chīlī thī				छीली थीं chīlī thī̃
	FUT	m	छीला हूँगा chīlā hūṅgā	छीला होगा chīlā hogā		छीले होगे chīle hoge	छीले होंगे chīle hoṅge
	FUT	f	छीली हूँगी chīlī hūṅgī	छीली होगी chīlī hogī		छीली होगी chīlī hogī	छीली होंगी chīlī hoṅgī
Presumptive	PRS PST	m	छीला हूँगा chīlā hūṅgā	छीला होगा chīlā hogā		छीले होगे chīle hoge	छीले होंगे chīle hoṅge
Presumptive	PRS PST	f	छीली हूँगी chīlī hūṅgī	छीली होगी chīlī hogī		छीली होगी chīlī hogī	छीली होंगी chīlī hoṅgī
Subjunctive	PRS	m	छीला हूँ chīlā hū̃	छीला हो chīlā ho		छीले हो chīle ho	छीले हों chīle hõ
	PRS	f	छीली हूँ chīlī hū̃	छीली हो chīlī ho		छीली हो chīlī ho	छीली हों chīlī hõ
	FUT	m	छीला होऊँ chīlā hoū̃	छीला होए chīlā hoe		छीले होओ chīle hoo	छीले होएँ chīle hoẽ
	FUT	f	छीली होऊँ chīlī hoū̃	छीली होए chīlī hoe		छीली होओ chīlī hoo	छीली होएँ chīlī hoẽ
Contrafactual	PST	m	छीला होता chīlā hotā			छीले होते chīle hote
Contrafactual	PST	f	छीली होती chīlī hotī				छीली होतीं chīlī hotī̃
Progressive Aspect
Indicative	PRS	m	छील रहा हूँ chīl rahā hū̃	छील रहा है chīl rahā hai		छील रहे हो chīl rahe ho	छील रहे हैं chīl rahe ha͠i
	PRS	f	छील रही हूँ chīl rahī hū̃	छील रही है chīl rahī hai		छील रही हो chīl rahī ho	छील रही हैं chīl rahī ha͠i
	PST	m	छील रहा था chīl rahā thā			छील रहे थे chīl rahe the
	PST	f	छील रही थी chīl rahī thī				छील रही थीं chīl rahī thī̃
	FUT	m	छील रहा हूँगा chīl rahā hūṅgā	छील रहा होगा chīl rahā hogā		छील रहे होगे chīl rahe hoge	छील रहे होंगे chīl rahe hoṅge
	FUT	f	छील रही हूँगी chīl rahī hūṅgī	छील रही होगी chīl rahī hogī		छील रही होगी chīl rahī hogī	छील रही होंगी chīl rahī hoṅgī
Presumptive	PRS PST FUT	m	छील रहा हूँगा chīl rahā hūṅgā	छील रहा होगा chīl rahā hogā		छील रहे होगे chīl rahe hoge	छील रहे होंगे chīl rahe hoṅge
Presumptive	PRS PST FUT	f	छील रही हूँगी chīl rahī hūṅgī	छील रही होगी chīl rahī hogī		छील रही होगी chīl rahī hogī	छील रही होंगी chīl rahī hoṅgī
Subjunctive	PRS	m	छील रहा हूँ chīl rahā hū̃	छील रहा हो chīl rahā ho		छील रहे हो chīl rahe ho	छील रहे हों chīl rahe hõ
	PRS	f	छील रही हूँ chīl rahī hū̃	छील रही हो chīl rahī ho		छील रही हो chīl rahī ho	छील रही हों chīl rahī hõ
	FUT	m	छील रहा होऊँ chīl rahā hoū̃	छील रहा होए chīl rahā hoe		छील रहे होओ chīl rahe hoo	छील रहे होएँ chīl rahe hoẽ
	FUT	f	छील रही होऊँ chīl rahī hoū̃	छील रही होए chīl rahī hoe		छील रही होओ chīl rahī hoo	छील रही होएँ chīl rahī hoẽ
Contrafactual	PST	m	छील रहा होता chīl rahā hotā			छील रहे होते chīl rahe hote
Contrafactual	PST	f	छील रही होती chīl rahī hotī				छील रही होतीं chīl rahī hotī̃
			1^st मैं	2^nd तू	3^rd यह/वह, ये/वो	2^nd तुम	1^st हम	3^rd, 2^nd ये/वो/वे, आप
			Singular			Plural

¹The forms छीलिये (chīliye) and छीलियेगा (chīliyegā) can also be spelled without the y: छीलिए (chīlie) and छीलिएगा (chīliegā).

References

McGregor, Ronald Stuart (1993), “छीलना”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press