सूर्य

See also: सीरिया, सूरिया, and सरयु

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /suːɾ.jᵊ/

Noun

सूर्य • (sūrya) m (Urdu spelling سوریہ)

(Hinduism) Surya
(astronomy) Sun
Synonyms: सूरज (sūraj), दिनेश (dineś), भानु (bhānu), आदित्य (āditya), रवि (ravi), दिनकर (dinkar), भास्कर (bhāskar), आफ़ताब (āftāb)

Declension

Declension of *सूर्य* (masc cons-stem)
	singular	plural
direct	सूर्य sūrya	सूर्य sūrya
oblique	सूर्य sūrya	सूर्यों sūryõ
vocative	सूर्य sūrya	सूर्यो sūryo

References

Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “सूर्य”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 5257
Caturvedi, Mahendra; Bhola Nath Tiwari (1970), “सूर्य”, in A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House, page 830
McGregor, Ronald Stuart (1993), “सूर्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 1037
Bahri, Hardev (1989), “सूर्य”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons, page 672.

Marathi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya). First attested as Old Marathi 𑘭𑘳𑘨𑘲𑘕 (surija).

Pronunciation

IPA^(key): /suɾ.jə/

Proper noun

सूर्य • (sūrya) m

(astronomy) the Sun
Synonyms: आदित्य (āditya), दिनकर (dinkar), प्रभाकर (prabhākar), मित्र (mitra), रवी (ravī)
(mythology) Surya

Declension

Declension of सूर्य (masc cons-stem)
direct singular	सूर्य sūrya
direct plural	सूर्य sūrya
	singular एकवचन	plural अनेकवचन
nominative प्रथमा	सूर्य sūrya	सूर्य sūrya
oblique सामान्यरूप	सूर्या sūryā	सूर्यां- sūryān-
acc. / dative द्वितीया / चतुर्थी	सूर्याला sūryālā	सूर्यांना sūryānnā
ergative	सूर्याने, सूर्यानं sūryāne, sūryāna	सूर्यांनी sūryānnī
instrumental	सूर्याशी sūryāśī	सूर्यांशी sūryānśī
locative सप्तमी	सूर्यात sūryāt	सूर्यांत sūryāt
vocative संबोधन	सूर्या sūryā	सूर्यांनो sūryānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition.

Genitive declension of सूर्य (masc cons-stem)
	masculine object पुल्लिंगी कर्म		feminine object स्त्रीलिंगी कर्म		neuter object नपुसकलिंगी कर्म		oblique सामान्यरूप
	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular^* एकवचन	plural अनेकवचन	oblique सामान्यरूप
singular subject एकवचनी कर्ता	सूर्याचा sūryāċā	सूर्याचे sūryāċe	सूर्याची sūryācī	सूर्याच्या sūryācā	सूर्याचे, सूर्याचं sūryāċe, sūryāċa	सूर्याची sūryācī	सूर्याच्या sūryācā
plural subject अनेकवचनी कर्ता	सूर्यांचा sūryānċā	सूर्यांचे sūryānċe	सूर्यांची sūryāñcī	सूर्यांच्या sūryāncā	सूर्यांचे, सूर्यांचं sūryānċe, sūryānċa	सूर्यांची sūryāñcī	सूर्यांच्या sūryāñcā
^* Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

Derived terms

सूर्यमाला (sūryamālā, “solar system”)
सूर्यास्त (sūryāsta, “sunset”)
सूर्योदय (sūryoday, “sunrise”)

Proper noun

सूर्य • (sūrya) m

a male given name, Surya, from Sanskrit

References

Berntsen, Maxine (1982–1983), “सूर्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
Molesworth, James Thomas (1857), “सूर्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
Shankar Gopal Tulpule; Anne Feldhaus (1999), “सुरिज”, in A Dictionary of Old Marathi, Mumbai: Popular Prakashan

Nepali

Etymology

Borrowed from Sanskrit सूर्य (sūrya).

Pronunciation

IPA^(key): [surːe]
Phonetic Devanagari: सुर्रे

Noun

सूर्य • (sūrya)

(astronomy) sun

Sanskrit

Alternative forms

Alternative scripts

সূৰ্য (Assamese script)
ᬲᬹᬃᬬ (Balinese script)
সূর্য (Bengali script)
𑰭𑰳𑰨𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
𑀲𑀽𑀭𑁆𑀬 (Brahmi script)
သူရျ (Burmese script)
સૂર્ય (Gujarati script)
ਸੂਰ੍ਯ (Gurmukhi script)
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯 (Grantha script)
ꦱꦹꦫꦾ (Javanese script)
𑂮𑂴𑂩𑂹𑂨 (Kaithi script)
ಸೂರ್ಯ (Kannada script)
សូយ៌ (Khmer script)
ສູຣ຺ຍ (Lao script)
സൂര്യ (Malayalam script)
ᠰᡠᡠᡵᠶᠠ (Manchu script)
𑘭𑘴𑘨𑘿𑘧 (Modi script)
ᠰᠤᠤᠷᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
𑧍𑧕𑧈𑧠𑧇 (Nandinagari script)
𑐳𑐹𑐬𑑂𑐫 (Newa script)
ସୂର୍ଯ (Odia script)
ꢱꢹꢬ꣄ꢫ (Saurashtra script)
𑆱𑆷𑆫𑇀𑆪 (Sharada script)
𑖭𑖳𑖨𑖿𑖧 (Siddham script)
සූර්‍ය (Sinhalese script)
𑪁𑩒𑩛𑩼 𑪙𑩻 (Soyombo script)
𑚨𑚱𑚤𑚶𑚣 (Takri script)
ஸூர்ய (Tamil script)
సూర్య (Telugu script)
สูรฺย (Thai script)
སཱུ་རྱ (Tibetan script)
𑒮𑒴𑒩𑓂𑒨 (Tirhuta script)
𑨰𑨃𑨊𑨫𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

Etymology

A -य (-ya) extension of the base सूर् (sū́r, “sun”), from Proto-Indo-Iranian *súHar (“sun”), from Proto-Indo-European *sóh₂wl̥ (“sun”).^[1] Cognate with Ancient Greek ἥλιος (hḗlios), Latin sōl, Persian (xur), English sun. Doublet of स्वर् (svàr, “sun”) and सूर (sū́ra, “sun”).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /súː.ɾi.jɐ/, /súːɾ.jɐ/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /s̪uːɾ.jɐ/

Noun

सूर्य॑ • (sū́rya) stem, m (metrical Vedic sū́riya)

the sun
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 6.17.3:
  ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः ।
  आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॑पि॒हीषो॑ ज॒हि शत्रूँ॑र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि ॥
  evā́ pāhi pratnáthā mándatu tvā śrudhí bráhma vāvṛdhásvotá gīrbhíḥ.
  āvíḥ sū́ryaṃ kṛṇuhí pīpihī́ṣo jahí śátrūm̐rabhí gā́ indra tṛndhi.
  1896 translation by Ralph T. H. Griffith
  Drink as of old, and let the draught delight thee: hear thou our prayer and let our songs exalt thee.
  Make the Sun visible, make food abundant, slaughter the foes, pierce through and free the cattle.

Declension

Masculine a-stem declension of सूर्य॑
	singular	dual	plural
nominative	सूर्यः॑ (sū́ryaḥ)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ) सूर्या॑सः¹ (sū́ryāsaḥ¹)
accusative	सूर्य॑म् (sū́ryam)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्या॑न् (sū́ryān)
instrumental	सूर्ये॑ण (sū́ryeṇa)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्यैः॑ (sū́ryaiḥ) सूर्ये॑भिः¹ (sū́ryebhiḥ¹)
dative	सूर्या॑य (sū́ryāya)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
ablative	सूर्या॑त् (sū́ryāt)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
genitive	सूर्य॑स्य (sū́ryasya)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्या॑णाम् (sū́ryāṇām)
locative	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्ये॑षु (sū́ryeṣu)
vocative	सूर्य॑ (sū́rya)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ) सूर्या॑सः¹ (sū́ryāsaḥ¹)

¹Vedic

Proper noun

सूर्य॑ • (sū́rya) stem, m (metrical Vedic sū́riya)

(Vedic religion, Hinduism, Buddhism, Jainism) Surya, the Vedic solar deity
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.50.4:
  त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य ।
  विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम् ॥
  taráṇirviśvádarśato jyotiṣkṛ́dasi sūrya.
  víśvamā́ bhāsi rocanám.
  1896 translation by Ralph T. H. Griffith
  Swift and all beautiful art thou, O Sūrya, maker of the light,
  Illuming all the radiant realm.
a male given name

Descendants

Helu Prakrit:
- Dhivehi: އިރު (iru)
- Sinhalese: ඉර (ira)
Maharastri Prakrit: 𑀲𑀼𑀚𑁆𑀚 (sujja)
- Sindhi: सिॼु(sijju)
Paisaci Prakrit:
- Punjabi: ਸਿਝ (sijha) (archaic)
Pali: surya
→ Assamese: সূৰুয (xuruz)
→ Bengali: সূর্য (śurjo)
→ Gujarati: સૂરજ (sūraj)
→ Hindi: सूर्य (sūrya), सूरज (sūraj)
→ Khmer: សុរិយ (soreyaʼ)
→ Kannada: ಸೂರ್ಯ (sūrya)
→ Konkani: सूर्य (sūrya)
→ Malayalam: സൂര്യന് (sūryaṉ)
→ Malay: suria
- Indonesian: surya
→ Marathi: सूर्य (sūrya)
→ Old Javanese: sūrya
- Javanese: ꦱꦸꦂꦪ (surya), ꦱꦺꦴꦂꦪ (sorya)
- → Balinese: ᬲᬹᬃᬬ (surya)
→ Odia: ସୂର୍ଯ୍ୟ (surjya)
→ Nepali: सूर्य (sūrya)
→ Newar: सूर्द्य (sūrdya)
→ Punjabi: ਸੂਰਜ (sūraj) / سورج (sūraj)
→ Marwari: सूरज (sūraj)
→ Sindhi: سوُرَجُ (sūraju)
→ Sinhalese: සූර්යයා (sūryayā)
→ Tamil: சூரியன் (cūriyaṉ)
→ Telugu: సూర్యుడు (sūryuḍu)
→ Thai: สุริยา
→ Burmese: သူရိယ (suri.ya.)
→ Urdu: سورج (sūraj)

Adjective

सूर्य॑ • (sū́rya) stem

solar

Declension

Masculine a-stem declension of सूर्य॑
	singular	dual	plural
nominative	सूर्यः॑ (sū́ryaḥ)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ) सूर्या॑सः¹ (sū́ryāsaḥ¹)
accusative	सूर्य॑म् (sū́ryam)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्या॑न् (sū́ryān)
instrumental	सूर्ये॑ण (sū́ryeṇa)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्यैः॑ (sū́ryaiḥ) सूर्ये॑भिः¹ (sū́ryebhiḥ¹)
dative	सूर्या॑य (sū́ryāya)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
ablative	सूर्या॑त् (sū́ryāt)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
genitive	सूर्य॑स्य (sū́ryasya)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्या॑णाम् (sū́ryāṇām)
locative	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्ये॑षु (sū́ryeṣu)
vocative	सूर्य॑ (sū́rya)	सूर्यौ॑ (sū́ryau) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ) सूर्या॑सः¹ (sū́ryāsaḥ¹)

¹Vedic

Feminine ā-stem declension of सूर्या॑
	singular	dual	plural
nominative	सूर्या॑ (sū́ryā)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ)
accusative	सूर्या॑म् (sū́ryām)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ)
instrumental	सूर्य॑या (sū́ryayā) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्या॑भिः (sū́ryābhiḥ)
dative	सूर्या॑यै (sū́ryāyai)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्या॑भ्यः (sū́ryābhyaḥ)
ablative	सूर्या॑याः (sū́ryāyāḥ) सूर्या॑यै² (sū́ryāyai²)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्या॑भ्यः (sū́ryābhyaḥ)
genitive	सूर्या॑याः (sū́ryāyāḥ) सूर्या॑यै² (sū́ryāyai²)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्या॑णाम् (sū́ryāṇām)
locative	सूर्या॑याम् (sū́ryāyām)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्या॑सु (sū́ryāsu)
vocative	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्याः॑ (sū́ryāḥ)

¹Vedic
²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of सूर्य॑
	singular	dual	plural
nominative	सूर्य॑म् (sū́ryam)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्या॑णि (sū́ryāṇi) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)
accusative	सूर्य॑म् (sū́ryam)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्या॑णि (sū́ryāṇi) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)
instrumental	सूर्ये॑ण (sū́ryeṇa)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्यैः॑ (sū́ryaiḥ) सूर्ये॑भिः¹ (sū́ryebhiḥ¹)
dative	सूर्या॑य (sū́ryāya)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
ablative	सूर्या॑त् (sū́ryāt)	सूर्या॑भ्याम् (sū́ryābhyām)	सूर्ये॑भ्यः (sū́ryebhyaḥ)
genitive	सूर्य॑स्य (sū́ryasya)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्या॑णाम् (sū́ryāṇām)
locative	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्य॑योः (sū́ryayoḥ)	सूर्ये॑षु (sū́ryeṣu)
vocative	सूर्य॑ (sū́rya)	सूर्ये॑ (sū́rye)	सूर्या॑णि (sū́ryāṇi) सूर्या॑¹ (sū́ryā¹)

¹Vedic

References

^ Mayrhofer, Manfred (1996), “sū́rya-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎^[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 742

Solar System in Hindi · सौरमण्डल (saurmaṇḍal) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya)
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budh)	शुक्र (śukra)	पृथ्वी (pŕthvī)	मंगल (maṅgal)	सीरीस (sīrīs)	बृहस्पति (bŕhaspati)	शनि (śani)	अरुण (aruṇ)	वरुण (varuṇ)	यम (yam)	ऍरिस (ĕris)
Notable moons	—	—	चन्द्रमा (candramā)	फ़ोबस (fobas) डेमोस (ḍemos)	—	आयो (āyo) यूरोपा (yūropā) गैनिमीड (gainimīḍ) कलिस्टो (kalisṭo)	माइमस (māimas) ऍनसॅलअडस (ĕnsĕlaaḍas) टॅथिस (ṭĕthis) डायोनी (ḍāyonī) रिया (riyā) टाइटन (ṭāiṭan) आऐपिटस (āaipiṭas)	मिरैन्डा (mirainḍā) ऍरिअल (ĕrial) अम्ब्रिअल (ambrial) टाइटेनिआ (ṭāiṭeniā) ओबेरॉन (oberŏn)	ट्राइटन (ṭrāiṭan)	शैरन (śairan)	डिस्नोमिया (ḍisnomiyā)

Solar System in Marathi · सूर्यमाला (sūryamālā) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya)
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budh)	शुक्र (śukra)	पृथ्वी (pruthvī)	मंगळ (maṅgaḷ)	[Term?]	गुरू (gurū)	शनी (śanī)	युरेनस (yurenas)	नेपच्यून (nepacyūn)	प्लूटो (plūṭo)	[Term?]
Notable moons	—	—	चंद्र (candra)	[Term?] [Term?]	—	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?]	[Term?]	[Term?]

Solar System in Nepali · सौर्यमण्डल (sauryamaṇḍal) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya)
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budha)	शुक्र (śukra)	पृथ्वी (pr̥thvī)	मङ्गल (maṅgal)	सिरीस (sirīs)	बृहस्पति (br̥haspati)	शनि (śani)	अरुण (aruṇ)	वरुण (varuṇ)	यमग्रह (yamagraha)	एरिस (eris)
Notable moons	—	—	चन्द्रमा (candramā)		—

Solar System in Sanskrit · सूर्य-मण्डल (sūrya-maṇḍala) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budha)	शुक्र (śukra), भार्गव (bhārgava), भृगु (bhṛgu)	भूमि (bhūmi), पृथ्वी (pṛthvī), Thesaurus:भू	मङ्गल (maṅgala), अङ्गार (aṅgāra), Thesaurus:मङ्गल		बृहस्पति (bṛhaspati), गौर (gaura)	शनि (śani)	अरुण (aruṇa)	वरुण (varuṇa)	यम (yama)
Notable moons	—	—	चन्द्र (candra), इन्दु (indu), Thesaurus:चन्द्र	प्रथम मङ्गलस्य द्वितीय मङ्गलस्य	—

Hindi

Etymology

Pronunciation

Noun

Declension

See also

References

Marathi

Etymology

Pronunciation

Proper noun

Declension

Derived terms

See also

Proper noun

References

Nepali

Etymology

Pronunciation

Noun

See also

Sanskrit

Alternative forms

Etymology

Pronunciation

Noun

Declension

See also

Proper noun

Descendants

Adjective

Declension

References

Further reading