आदित्य
Hindi
Etymology
Borrowed from Sanskrit आदित्य (āditya).
Noun
आदित्य • (āditya) m
- (Hinduism) Aditya, one of various deities, the sons of Aditi and Kashyapa
- (astronomy, rare) the sun
- Synonyms: see Thesaurus:सूरज
Derived terms
- आदित्यवार (ādityavār)
- आदित्य-मंडल (āditya-maṇḍal)
Proper noun
आदित्य • (āditya) m
- a male given name, Aditya, from Sanskrit
References
- McGregor, Ronald Stuart (1993), “आदित्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- আদিত্য (Assamese script)
- ᬆᬤᬶᬢ᭄ᬬ (Balinese script)
- আদিত্য (Bengali script)
- 𑰁𑰟𑰰𑰝𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
- 𑀆𑀤𑀺𑀢𑁆𑀬 (Brahmi script)
- အာဒိတျ (Burmese script)
- આદિત્ય (Gujarati script)
- ਆਦਿਤ੍ਯ (Gurmukhi script)
- 𑌆𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯 (Grantha script)
- ꦄꦴꦢꦶꦠꦾ (Javanese script)
- 𑂄𑂠𑂱𑂞𑂹𑂨 (Kaithi script)
- ಆದಿತ್ಯ (Kannada script)
- អាទិត្យ (Khmer script)
- ອາທິຕ຺ຍ (Lao script)
- ആദിത്യ (Malayalam script)
- ᠠ᠊ᠠᡩᡳᢠᠶᠠ (Manchu script)
- 𑘁𑘟𑘱𑘝𑘿𑘧 (Modi script)
- ᠠᢗᢑᠢᢐᠶᠠ (Mongolian script)
- 𑦡𑦿𑧒𑦽𑧠𑧇 (Nandinagari script)
- 𑐁𑐡𑐶𑐟𑑂𑐫 (Newa script)
- ଆଦିତ୍ଯ (Odia script)
- ꢃꢣꢶꢡ꣄ꢫ (Saurashtra script)
- 𑆄𑆢𑆴𑆠𑇀𑆪 (Sharada script)
- 𑖁𑖟𑖰𑖝𑖿𑖧 (Siddham script)
- ආදිත්ය (Sinhalese script)
- 𑩐𑩛𑩭𑩑𑩫 𑪙𑩻 (Soyombo script)
- 𑚁𑚛𑚮𑚙𑚶𑚣 (Takri script)
- ஆதி³த்ய (Tamil script)
- ఆదిత్య (Telugu script)
- อาทิตฺย (Thai script)
- ཨཱ་དི་ཏྱ (Tibetan script)
- 𑒂𑒠𑒱𑒞𑓂𑒨 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨊𑨛𑨁𑨙𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)
Etymology
Vṛddhi derivative of अदिति (áditi) with a -य (-ya) extension.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɑː.dit.jɐ́/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɑː.d̪it̪.jɐ/
Noun
आ॒दि॒त्य • (ādityá) stem, m
- (Vedic religion, Hinduism) one of the various deities of the heavenly sphere, described as the sons of Aditi and Kashyapa.
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 7.44.1:
- द॒धि॒क्रां वः॑ प्रथ॒मम॒श्विनो॒षस॑म॒ग्निं समि॑द्धं॒ भग॑मू॒तये॑ हुवे ।
इन्द्रं॒ विष्णुं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑म्आदि॒त्यान्द्यावा॑पृथि॒वी अ॒पः स्वः॑ ॥- dadhikrā́ṃ vaḥ prathamámaśvínoṣásamagníṃ sámiddhaṃ bhágamūtáye huve.
índraṃ víṣṇuṃ pūṣáṇaṃ bráhmaṇaspátimādityā́ndyā́vāpṛthivī́ apáḥ svàḥ. - I call on Dadhikrās, the first, to give you aid, the Aśvins, Bhaga, Dawn, and the well kindled Agni,
Indra, and Viṣṇu, Pūṣan, Brahmaṇaspati, Ādityas, Heaven and Earth, the Waters, and the Sun.
- dadhikrā́ṃ vaḥ prathamámaśvínoṣásamagníṃ sámiddhaṃ bhágamūtáye huve.
- द॒धि॒क्रां वः॑ प्रथ॒मम॒श्विनो॒षस॑म॒ग्निं समि॑द्धं॒ भग॑मू॒तये॑ हुवे ।
- c. 1200 BCE – 800 BCE, Kṛṣṇa-Yajurveda (Taittirīya Saṃhitā) I.5.3.3:
- लेकः सलेकः सुलेकस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु केतः सकेतः सुकेतस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु विवस्वाꣳ अदितिर् देवजूतिस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु ॥
- lekaḥ salekaḥ sulekas te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu ketaḥ saketaḥ suketas te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu vivasvāṃ aditir devajūtis te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu.
- Leka, Saleka, Suleka, may these Adityas rejoicing partake of our oblation; Keta, Saketa, Suketa, may these Adityas rejoicing partake of our oblation; Vivasvan, Aditi, Devajuti, may these Adityas rejoicing partake of our oblation.
- लेकः सलेकः सुलेकस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु केतः सकेतः सुकेतस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु विवस्वाꣳ अदितिर् देवजूतिस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु ॥
Proper noun
आ॒दि॒त्य • (ādityá) stem, m
- (particularly) a name of Surya
Adjective
आ॒दि॒त्य • (ādityá) stem
- belonging to or coming from Aditi
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | आ॒दि॒त्यः (ādityáḥ) | आ॒दि॒त्यौ (ādityáu) आ॒दि॒त्या¹ (ādityā́¹) |
आ॒दि॒त्याः (ādityā́ḥ) आ॒दि॒त्यासः॑¹ (ādityā́saḥ¹) |
| accusative | आ॒दि॒त्यम् (ādityám) | आ॒दि॒त्यौ (ādityáu) आ॒दि॒त्या¹ (ādityā́¹) |
आ॒दि॒त्यान् (ādityā́n) |
| instrumental | आ॒दि॒त्येन॑ (ādityéna) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्यैः (ādityáiḥ) आ॒दि॒त्येभिः॑¹ (ādityébhiḥ¹) |
| dative | आ॒दि॒त्याय॑ (ādityā́ya) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्येभ्यः॑ (ādityébhyaḥ) |
| ablative | आ॒दि॒त्यात् (ādityā́t) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्येभ्यः॑ (ādityébhyaḥ) |
| genitive | आ॒दि॒त्यस्य॑ (ādityásya) | आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्याना॑म् (ādityā́nām) |
| locative | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्येषु॑ (ādityéṣu) |
| vocative | आदि॑त्य (ā́ditya) | आदि॑त्यौ (ā́dityau) आदि॑त्या¹ (ā́dityā¹) |
आदि॑त्याः (ā́dityāḥ) आदि॑त्यासः¹ (ā́dityāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | आ॒दि॒त्या (ādityā́) | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्याः (ādityā́ḥ) |
| accusative | आ॒दि॒त्याम् (ādityā́m) | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्याः (ādityā́ḥ) |
| instrumental | आ॒दि॒त्यया॑ (ādityáyā) आ॒दि॒त्या¹ (ādityā́¹) |
आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्याभिः॑ (ādityā́bhiḥ) |
| dative | आ॒दि॒त्यायै॑ (ādityā́yai) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्याभ्यः॑ (ādityā́bhyaḥ) |
| ablative | आ॒दि॒त्यायाः॑ (ādityā́yāḥ) आ॒दि॒त्यायै॑² (ādityā́yai²) |
आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्याभ्यः॑ (ādityā́bhyaḥ) |
| genitive | आ॒दि॒त्यायाः॑ (ādityā́yāḥ) आ॒दि॒त्यायै॑² (ādityā́yai²) |
आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्याना॑म् (ādityā́nām) |
| locative | आ॒दि॒त्याया॑म् (ādityā́yām) | आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्यासु॑ (ādityā́su) |
| vocative | आदि॑त्ये (ā́ditye) | आदि॑त्ये (ā́ditye) | आदि॑त्याः (ā́dityāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | आ॒दि॒त्यम् (ādityám) | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्यानि॑ (ādityā́ni) आ॒दि॒त्या¹ (ādityā́¹) |
| accusative | आ॒दि॒त्यम् (ādityám) | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्यानि॑ (ādityā́ni) आ॒दि॒त्या¹ (ādityā́¹) |
| instrumental | आ॒दि॒त्येन॑ (ādityéna) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्यैः (ādityáiḥ) आ॒दि॒त्येभिः॑¹ (ādityébhiḥ¹) |
| dative | आ॒दि॒त्याय॑ (ādityā́ya) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्येभ्यः॑ (ādityébhyaḥ) |
| ablative | आ॒दि॒त्यात् (ādityā́t) | आ॒दि॒त्याभ्या॑म् (ādityā́bhyām) | आ॒दि॒त्येभ्यः॑ (ādityébhyaḥ) |
| genitive | आ॒दि॒त्यस्य॑ (ādityásya) | आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्याना॑म् (ādityā́nām) |
| locative | आ॒दि॒त्ये (ādityé) | आ॒दि॒त्ययोः॑ (ādityáyoḥ) | आ॒दि॒त्येषु॑ (ādityéṣu) |
| vocative | आदि॑त्य (ā́ditya) | आदि॑त्ये (ā́ditye) | आदि॑त्यानि (ā́dityāni) आदि॑त्या¹ (ā́dityā¹) |
- ¹Vedic
Descendants
- Pali: ādicca
- Prakrit: 𑀆𑀇𑀘𑁆𑀘 (āicca)
- Bengali: আইচ (aic)
- → Bengali: আদিত্য (aditto)
- → Gujarati: આદિત્ય (āditya)
- → Hindi: आदित्य (āditya)
- → Punjabi: ਐਤ (aita)
- → Kannada: ಆದಿತ್ಯ (āditya)
- → Malayalam: ആദിത്യ (āditya)
- → Marathi: आदित्य (āditya)
- → Old Javanese: āditya
- → Old Khmer: អាទិត្យ (āditya)
- → Tamil: ஆதித்தியன் (ātittiyaṉ), ஆதித்தன் (ātittaṉ)
References
- Monier Williams (1899), “आदित्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 0137.