सँवारना
See also: संवारना
Hindi
| Hindi verb set |
|---|
| सँवरना (sãvarnā) |
| सँवारना (sãvārnā) |
Etymology
Inherited from Sanskrit संवारयति (saṃvārayati, “keeps off, puts in order”), from Proto-Indo-European *wer- (“heed, cover”).
Pronunciation
- (Standard Hindi) IPA(key): /sə̃.ʋɑːɾ.nɑː/, [sɐ̃.ʋäːɾ.näː]
- Rhymes: -ɑːɾnɑː
Verb
सँवारना • (sãvārnā) (transitive, Urdu spelling سنوارنا)
Conjugation
Impersonal forms of सँवारना
| Undeclined | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stem | सँवार sãvār | ||||
| Infinitive | सँवारना sãvārnā | ||||
| Oblique Infinitive | सँवारने sãvārne | ||||
| Conjunctive | सँवारकर, सँवारके sãvārkar, sãvārke | ||||
| Progressive | सँवारते-सँवारते sãvārte-sãvārte | ||||
| Participles | |||||
| dir m s | m p obl m s |
f s | f p | ||
| Infinitive | सँवारना sãvārnā |
सँवारने sãvārne |
सँवारनी sãvārnī |
सँवारनीं sãvārnī̃ | |
| Habitual | सँवारता sãvārtā |
सँवारते sãvārte |
सँवारती sãvārtī |
सँवारतीं sãvārtī̃ | |
| Perfective | सँवारा sãvārā |
सँवारे sãvāre |
सँवारी sãvārī |
सँवारीं sãvārī̃ | |
| Prospective Agentive |
सँवारनेवाला sãvārnevālā |
सँवारनेवाले sãvārnevāle |
सँवारनेवाली sãvārnevālī |
सँवारनेवालीं sãvārnevālī̃ | |
| Adjectival | Perfective | सँवारा हुआ sãvārā huā |
सँवारे हुए sãvāre hue |
सँवारी हुई sãvārī huī |
सँवारी हुईं sãvārī huī̃ |
| Habitual | सँवारता हुआ sãvārtā huā |
सँवारते हुए sãvārte hue |
सँवारती हुई sãvārtī huī |
सँवारती हुईं sãvārtī huī̃ | |
Personal forms of सँवारना
| Non-Aspectual | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Singular | Plural | |||||||
| 1st मैं |
2nd तू |
3rd यह/वह, ये/वो |
2nd तुम |
1st हम |
3rd, 2nd ये/वो/वे, आप | |||
| Indicative | PERF | m | सँवारा sãvārā |
सँवारे sãvāre | ||||
| f | सँवारी sãvārī |
सँवारीं sãvārī̃ | ||||||
| FUT | m | सँवारूँगा sãvārūṅgā |
सँवारेगा sãvāregā |
सँवारोगे sãvāroge |
सँवारेंगे sãvāreṅge | |||
| f | सँवारूँगी sãvārūṅgī |
सँवारेगी sãvāregī |
सँवारोगी sãvārogī |
सँवारेंगी sãvāreṅgī | ||||
| Subjunctive | FUT | m f |
सँवारूँ sãvārū̃ |
सँवारे sãvāre |
सँवारो sãvāro |
सँवारें sãvārẽ | ||
| Contrafactual | PST | m | सँवारता sãvārtā |
सँवारते sãvārte | ||||
| f | सँवारती sãvārtī |
सँवारतीं sãvārtī̃ | ||||||
| Imperative | PRS | m f |
सँवार sãvār |
सँवारो sãvāro |
सँवारिये1 sãvāriye1 | |||
| FUT | m f |
सँवारियो sãvāriyo |
सँवारना sãvārnā |
सँवारियेगा1 sãvāriyegā1 | ||||
| Habitual Aspect | ||||||||
| Indicative | PRS | m | सँवारता हूँ sãvārtā hū̃ |
सँवारता है sãvārtā hai |
सँवारते हो sãvārte ho |
सँवारते हैं sãvārte ha͠i | ||
| f | सँवारती हूँ sãvārtī hū̃ |
सँवारती है sãvārtī hai |
सँवारती हो sãvārtī ho |
सँवारती हैं sãvārtī ha͠i | ||||
| PST | m | सँवारता था sãvārtā thā |
सँवारते थे sãvārte the | |||||
| f | सँवारती थी sãvārtī thī |
सँवारती थीं sãvārtī thī̃ | ||||||
| Presumptive | PRS PST |
m | सँवारता हूँगा sãvārtā hūṅgā |
सँवारता होगा sãvārtā hogā |
सँवारते होगे sãvārte hoge |
सँवारते होंगे sãvārte hoṅge | ||
| f | सँवारती हूँगी sãvārtī hūṅgī |
सँवारती होगी sãvārtī hogī |
सँवारती होगी sãvārtī hogī |
सँवारती होंगी sãvārtī hoṅgī | ||||
| Subjunctive | PRS | m | सँवारता हूँ sãvārtā hū̃ |
सँवारता हो sãvārtā ho |
सँवारते हो sãvārte ho |
सँवारते हों sãvārte hõ | ||
| f | सँवारती हूँ sãvārtī hū̃ |
सँवारती हो sãvārtī ho |
सँवारती हो sãvārtī ho |
सँवारती हों sãvārtī hõ | ||||
| Contrafactual | PST | m | सँवारता होता sãvārtā hotā |
सँवारते होते sãvārte hote | ||||
| f | सँवारती होती sãvārtī hotī |
सँवारती होतीं sãvārtī hotī̃ | ||||||
| Perfective Aspect | ||||||||
| Singular | Plural | |||||||
| 1st मैं |
2nd तू |
3rd यह/वह, ये/वो |
2nd तुम |
1st हम |
3rd, 2nd ये/वो/वे, आप | |||
| Indicative | PRS | m | सँवारा हूँ sãvārā hū̃ |
सँवारा है sãvārā hai |
सँवारे हो sãvāre ho |
सँवारे हैं sãvāre ha͠i | ||
| f | सँवारी हूँ sãvārī hū̃ |
सँवारी है sãvārī hai |
सँवारी हो sãvārī ho |
सँवारी हैं sãvārī ha͠i | ||||
| PST | m | सँवारा था sãvārā thā |
सँवारे थे sãvāre the | |||||
| f | सँवारी थी sãvārī thī |
सँवारी थीं sãvārī thī̃ | ||||||
| FUT | m | सँवारा हूँगा sãvārā hūṅgā |
सँवारा होगा sãvārā hogā |
सँवारे होगे sãvāre hoge |
सँवारे होंगे sãvāre hoṅge | |||
| f | सँवारी हूँगी sãvārī hūṅgī |
सँवारी होगी sãvārī hogī |
सँवारी होगी sãvārī hogī |
सँवारी होंगी sãvārī hoṅgī | ||||
| Presumptive | PRS PST |
m | सँवारा हूँगा sãvārā hūṅgā |
सँवारा होगा sãvārā hogā |
सँवारे होगे sãvāre hoge |
सँवारे होंगे sãvāre hoṅge | ||
| f | सँवारी हूँगी sãvārī hūṅgī |
सँवारी होगी sãvārī hogī |
सँवारी होगी sãvārī hogī |
सँवारी होंगी sãvārī hoṅgī | ||||
| Subjunctive | PRS | m | सँवारा हूँ sãvārā hū̃ |
सँवारा हो sãvārā ho |
सँवारे हो sãvāre ho |
सँवारे हों sãvāre hõ | ||
| f | सँवारी हूँ sãvārī hū̃ |
सँवारी हो sãvārī ho |
सँवारी हो sãvārī ho |
सँवारी हों sãvārī hõ | ||||
| FUT | m | सँवारा होऊँ sãvārā hoū̃ |
सँवारा होए sãvārā hoe |
सँवारे होओ sãvāre hoo |
सँवारे होएँ sãvāre hoẽ | |||
| f | सँवारी होऊँ sãvārī hoū̃ |
सँवारी होए sãvārī hoe |
सँवारी होओ sãvārī hoo |
सँवारी होएँ sãvārī hoẽ | ||||
| Contrafactual | PST | m | सँवारा होता sãvārā hotā |
सँवारे होते sãvāre hote | ||||
| f | सँवारी होती sãvārī hotī |
सँवारी होतीं sãvārī hotī̃ | ||||||
| Progressive Aspect | ||||||||
| Indicative | PRS | m | सँवार रहा हूँ sãvār rahā hū̃ |
सँवार रहा है sãvār rahā hai |
सँवार रहे हो sãvār rahe ho |
सँवार रहे हैं sãvār rahe ha͠i | ||
| f | सँवार रही हूँ sãvār rahī hū̃ |
सँवार रही है sãvār rahī hai |
सँवार रही हो sãvār rahī ho |
सँवार रही हैं sãvār rahī ha͠i | ||||
| PST | m | सँवार रहा था sãvār rahā thā |
सँवार रहे थे sãvār rahe the | |||||
| f | सँवार रही थी sãvār rahī thī |
सँवार रही थीं sãvār rahī thī̃ | ||||||
| FUT | m | सँवार रहा हूँगा sãvār rahā hūṅgā |
सँवार रहा होगा sãvār rahā hogā |
सँवार रहे होगे sãvār rahe hoge |
सँवार रहे होंगे sãvār rahe hoṅge | |||
| f | सँवार रही हूँगी sãvār rahī hūṅgī |
सँवार रही होगी sãvār rahī hogī |
सँवार रही होगी sãvār rahī hogī |
सँवार रही होंगी sãvār rahī hoṅgī | ||||
| Presumptive | PRS PST FUT |
m | सँवार रहा हूँगा sãvār rahā hūṅgā |
सँवार रहा होगा sãvār rahā hogā |
सँवार रहे होगे sãvār rahe hoge |
सँवार रहे होंगे sãvār rahe hoṅge | ||
| f | सँवार रही हूँगी sãvār rahī hūṅgī |
सँवार रही होगी sãvār rahī hogī |
सँवार रही होगी sãvār rahī hogī |
सँवार रही होंगी sãvār rahī hoṅgī | ||||
| Subjunctive | PRS | m | सँवार रहा हूँ sãvār rahā hū̃ |
सँवार रहा हो sãvār rahā ho |
सँवार रहे हो sãvār rahe ho |
सँवार रहे हों sãvār rahe hõ | ||
| f | सँवार रही हूँ sãvār rahī hū̃ |
सँवार रही हो sãvār rahī ho |
सँवार रही हो sãvār rahī ho |
सँवार रही हों sãvār rahī hõ | ||||
| FUT | m | सँवार रहा होऊँ sãvār rahā hoū̃ |
सँवार रहा होए sãvār rahā hoe |
सँवार रहे होओ sãvār rahe hoo |
सँवार रहे होएँ sãvār rahe hoẽ | |||
| f | सँवार रही होऊँ sãvār rahī hoū̃ |
सँवार रही होए sãvār rahī hoe |
सँवार रही होओ sãvār rahī hoo |
सँवार रही होएँ sãvār rahī hoẽ | ||||
| Contrafactual | PST | m | सँवार रहा होता sãvār rahā hotā |
सँवार रहे होते sãvār rahe hote | ||||
| f | सँवार रही होती sãvār rahī hotī |
सँवार रही होतीं sãvār rahī hotī̃ | ||||||
| 1st मैं |
2nd तू |
3rd यह/वह, ये/वो |
2nd तुम |
1st हम |
3rd, 2nd ये/वो/वे, आप | |||
| Singular | Plural | |||||||
1The forms सँवारिये (sãvāriye) and सँवारियेगा (sãvāriyegā) can also be spelled without the y: सँवारिए (sãvārie) and सँवारिएगा (sãvāriegā).
References
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “saṁvārayati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press
- McGregor, Ronald Stuart (1993), “सँवारना”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press