रुज्

Sanskrit

Alternative scripts

Etymology

    From Proto-Indo-European *lewǵ- (to break off, shatter) and in some forms from *lewg- (to bend). Cognate with Ancient Greek λῠγρός (lŭgrós, mournful), Latin lugeō whence English lugubrious; Old English lūcan (to pluck out, pull up), whence English louk.

    Pronunciation

    Root

    रुज् • (ruj)

    1. to break, break open, dash to pieces
    2. to shatter, destroy
    3. to cause pain, afflict, injure

    Derived terms

    Primary verbal forms
    • रु॒जति॑ (rujáti, present)
    • रो॒क्ष्यति॑ (rokṣyáti, future)
    • रो॒क्ता (roktā́, periphrastic future)
    • अरो॑क् (árok, aorist)
    • अरौ॑क्षीत् (áraukṣīt, aorist)
    • रु॒रोज॑ (rurója, perfect)
    Secondary forms
    • रु॒ज्यते॑ (rujyáte, passive)
    • रो॒जय॑ति (rojáyati, causative)
    • अरू॑रुजत् (árūrujat, causative aorist)
    • रुरुक्षति (rurukṣati, desiderative)
    • रोरुज्यते (rorujyate, intensive)
    • रोरोक्ति (rorokti, intensive)
    Non-finite forms
    • रु॒ग्ण (rugṇá, past participle)
    • रुजे॑ (rúje, infinitive)
    • रु॒क्त्वा (ruktvā́, gerund)
    • रुज्य॑ (rújya, gerund)
    Derived nominal forms
    Prefixed root forms
    • अवरुज् (avaruj)
    • आरुज् (āruj)
    • परिरुज् (pariruj)
    • प्ररुज् (praruj)
    • विरुज् (viruj)
    • संरुज् (saṃruj)
    Sanskrit terms belonging to the root रुज् (0 c, 5 e)
    Terms derived from the Sanskrit root रुज् (13 c, 0 e)

    Adjective

    रुज् • (ruj) stem

    1. (at the end of a compound) breaking, crushing, shattering

    Declension

    Masculine root-stem declension of रुज्
    singular dual plural
    nominative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    accusative रुजम् (rujam) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    instrumental रुजा (rujā) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भिः (rugbhiḥ)
    dative रुजे (ruje) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    ablative रुजः (rujaḥ) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    genitive रुजः (rujaḥ) रुजोः (rujoḥ) रुजाम् (rujām)
    locative रुजि (ruji) रुजोः (rujoḥ) रुक्षु (rukṣu)
    vocative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    • ¹Vedic
    Feminine root-stem declension of रुज्
    singular dual plural
    nominative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    accusative रुजम् (rujam) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    instrumental रुजा (rujā) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भिः (rugbhiḥ)
    dative रुजे (ruje) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    ablative रुजः (rujaḥ) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    genitive रुजः (rujaḥ) रुजोः (rujoḥ) रुजाम् (rujām)
    locative रुजि (ruji) रुजोः (rujoḥ) रुक्षु (rukṣu)
    vocative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    • ¹Vedic
    Neuter root-stem declension of रुज्
    singular dual plural
    nominative रुक् (ruk) रुजी (rujī) रुञ्जि (ruñji)
    accusative रुक् (ruk) रुजी (rujī) रुञ्जि (ruñji)
    instrumental रुजा (rujā) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भिः (rugbhiḥ)
    dative रुजे (ruje) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    ablative रुजः (rujaḥ) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    genitive रुजः (rujaḥ) रुजोः (rujoḥ) रुजाम् (rujām)
    locative रुजि (ruji) रुजोः (rujoḥ) रुक्षु (rukṣu)
    vocative रुक् (ruk) रुजी (rujī) रुञ्जि (ruñji)

    Noun

    रुज् • (ruj) stemf

    1. pain, illness, disease

    Declension

    Feminine root-stem declension of रुज्
    singular dual plural
    nominative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    accusative रुजम् (rujam) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    instrumental रुजा (rujā) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भिः (rugbhiḥ)
    dative रुजे (ruje) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    ablative रुजः (rujaḥ) रुग्भ्याम् (rugbhyām) रुग्भ्यः (rugbhyaḥ)
    genitive रुजः (rujaḥ) रुजोः (rujoḥ) रुजाम् (rujām)
    locative रुजि (ruji) रुजोः (rujoḥ) रुक्षु (rukṣu)
    vocative रुक् (ruk) रुजौ (rujau)
    रुजा¹ (rujā¹)
    रुजः (rujaḥ)
    • ¹Vedic

    References

    • Hellwig, Oliver (2010–2026), “ruj”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
    • Otto Böhtlingk; Richard Schmidt (1879-1928), “रुज्”, in Walter Slaje, Jürgen Hanneder, Paul Molitor, Jörg Ritter, editors, Nachtragswörterbuch des Sanskrit [Dictionary of Sanskrit with supplements] (in German), Halle-Wittenberg: Martin-Luther-Universität, published 2016
    • Mayrhofer, Manfred (1996), Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 465