जरयति
Sanskrit
Alternative forms
Alternative scripts
- জৰয়তি (Assamese script)
- ᬚᬭᬬᬢᬶ (Balinese script)
- জরয়তি (Bengali script)
- 𑰕𑰨𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
- 𑀚𑀭𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
- ဇရယတိ (Burmese script)
- જરયતિ (Gujarati script)
- ਜਰਯਤਿ (Gurmukhi script)
- 𑌜𑌰𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
- ꦗꦫꦪꦠꦶ (Javanese script)
- 𑂔𑂩𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
- ಜರಯತಿ (Kannada script)
- ជរយតិ (Khmer script)
- ຊຣຍຕິ (Lao script)
- ജരയതി (Malayalam script)
- ᡯᠠᡵᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
- 𑘕𑘨𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
- ᠽᠠᠷᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
- 𑦵𑧈𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
- 𑐖𑐬𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
- ଜରଯତି (Odia script)
- ꢙꢬꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
- 𑆘𑆫𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
- 𑖕𑖨𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
- ජරයති (Sinhalese script)
- 𑩣𑩼𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
- 𑚑𑚤𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
- ஜரயதி (Tamil script)
- జరయతి (Telugu script)
- ชรยติ (Thai script)
- ཛ་ར་ཡ་ཏི (Tibetan script)
- 𑒖𑒩𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
- 𑨥𑨫𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)
Etymology
Etymology tree
Proto-Indo-European *ǵorh₂éyeti
Proto-Indo-Iranian *ȷ́arHáyati
Proto-Indo-Aryan *ȷ́arHáyati
Sanskrit जरयति
By surface analysis, जॄ (jṝ) + -अयति (-ayati). From Proto-Indo-Aryan *ȷ́arHáyati, from Proto-Indo-Iranian *ȷ́arHáyati, from Proto-Indo-European *ǵorh₂éyeti. Cognate with Proto-Slavic *zoriti.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /d͡ʑɐ.ɾɐ́.jɐ.ti/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /d͡ʑɐ.ɾɐ.jɐ.t̪i/
Verb
ज॒रय॑ति • (jaráyati) third-singular indicative (class 10, causative, root जॄ)
Conjugation
Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.
| Nonfinite Forms: ज॒रयि॑तुम् (jaráyitum) | |||
|---|---|---|---|
| Undeclinable | |||
| Infinitive | ज॒रयि॑तुम् jaráyitum | ||
| Gerund | ज॒र॒यि॒त्वा jarayitvā́ | ||
| Participles | |||
| Masculine/Neuter Gerundive | ज॒र॒यि॒त॒व्य॑ / ज॒र॒नीय॑ jarayitavyà / jaranī́ya | ||
| Feminine Gerundive | ज॒र॒यि॒त॒व्या॑ / ज॒र॒नीया॑ jarayitavyā̀ / jaranī́yā | ||
| Masculine/Neuter Past Passive Participle | ज॒रि॒त jaritá | ||
| Feminine Past Passive Participle | ज॒रि॒ता jaritā́ | ||
| Masculine/Neuter Past Active Participle | ज॒रि॒तव॑त् jaritávat | ||
| Feminine Past Active Participle | ज॒रि॒तव॑ती jaritávatī | ||
| Present: ज॒रय॑ति (jaráyati), ज॒रय॑ते (jaráyate) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | ज॒रय॑ति jaráyati |
ज॒रय॑तः jaráyataḥ |
ज॒रय॑न्ति jaráyanti |
ज॒रय॑ते jaráyate |
ज॒रये॑ते jaráyete |
ज॒रय॑न्ते jaráyante | |
| Second | ज॒रय॑सि jaráyasi |
ज॒रय॑थः jaráyathaḥ |
ज॒रय॑थ jaráyatha |
ज॒रय॑से jaráyase |
ज॒रये॑थे jaráyethe |
ज॒रय॑ध्वे jaráyadhve | |
| First | ज॒रया॑मि jaráyāmi |
ज॒रया॑वः jaráyāvaḥ |
ज॒रया॑मः / ज॒रया॑मसि¹ jaráyāmaḥ / jaráyāmasi¹ |
ज॒रये॑ jaráye |
ज॒रया॑वहे jaráyāvahe |
ज॒रया॑महे jaráyāmahe | |
| Imperative | |||||||
| Third | ज॒रय॑तु jaráyatu |
ज॒रय॑ताम् jaráyatām |
ज॒रय॑न्तु jaráyantu |
ज॒रय॑ताम् jaráyatām |
ज॒रये॑ताम् jaráyetām |
ज॒रय॑न्ताम् jaráyantām | |
| Second | ज॒रय॑ jaráya |
ज॒रय॑तम् jaráyatam |
ज॒रय॑त jaráyata |
ज॒रय॑स्व jaráyasva |
ज॒रये॑थाम् jaráyethām |
ज॒रय॑ध्वम् jaráyadhvam | |
| First | ज॒रया॑णि jaráyāṇi |
ज॒रया॑व jaráyāva |
ज॒रया॑म jaráyāma |
ज॒रयै॑ jaráyai |
ज॒रया॑वहै jaráyāvahai |
ज॒रया॑महै jaráyāmahai | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | ज॒रये॑त् jaráyet |
ज॒रये॑ताम् jaráyetām |
ज॒रये॑युः jaráyeyuḥ |
ज॒रये॑त jaráyeta |
ज॒रये॑याताम् jaráyeyātām |
ज॒रये॑रन् jaráyeran | |
| Second | ज॒रयेः॑ jaráyeḥ |
ज॒रये॑तम् jaráyetam |
ज॒रये॑त jaráyeta |
ज॒रये॑थाः jaráyethāḥ |
ज॒रये॑याथाम् jaráyeyāthām |
ज॒रये॑ध्वम् jaráyedhvam | |
| First | ज॒रये॑यम् jaráyeyam |
ज॒रये॑व jaráyeva |
ज॒रये॑म jaráyema |
ज॒रये॑य jaráyeya |
ज॒रये॑वहि jaráyevahi |
ज॒रये॑महि jaráyemahi | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | ज॒रया॑त् / ज॒रया॑ति jaráyāt / jaráyāti |
ज॒रया॑तः jaráyātaḥ |
ज॒रया॑न् jaráyān |
ज॒रया॑ते / ज॒रया॑तै jaráyāte / jaráyātai |
ज॒रयै॑ते jaráyaite |
ज॒रय॑न्त / ज॒रया॑न्तै jaráyanta / jaráyāntai | |
| Second | ज॒रयाः॑ / ज॒रया॑सि jaráyāḥ / jaráyāsi |
ज॒रया॑थः jaráyāthaḥ |
ज॒रया॑थ jaráyātha |
ज॒रया॑से / ज॒रया॑सै jaráyāse / jaráyāsai |
ज॒रयै॑थे jaráyaithe |
ज॒रया॑ध्वै jaráyādhvai | |
| First | ज॒रया॑णि jaráyāṇi |
ज॒रया॑व jaráyāva |
ज॒रया॑म jaráyāma |
ज॒रयै॑ jaráyai |
ज॒रया॑वहै jaráyāvahai |
ज॒रया॑महै jaráyāmahai | |
| Participles | |||||||
| ज॒रय॑त् jaráyat |
ज॒रय॑माण / जरयाण² jaráyamāṇa / jarayāṇa² | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अज॑रयत् (ájarayat), अज॑रयत (ájarayata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अज॑रयत् ájarayat |
अज॑रयताम् ájarayatām |
अज॑रयन् ájarayan |
अज॑रयत ájarayata |
अज॑रयेताम् ájarayetām |
अज॑रयन्त ájarayanta |
| Second | अज॑रयः ájarayaḥ |
अज॑रयतम् ájarayatam |
अज॑रयत ájarayata |
अज॑रयथाः ájarayathāḥ |
अज॑रयेथाम् ájarayethām |
अज॑रयध्वम् ájarayadhvam |
| First | अज॑रयम् ájarayam |
अज॑रयाव ájarayāva |
अज॑रयाम ájarayāma |
अज॑रये ájaraye |
अज॑रयावहि ájarayāvahi |
अज॑रयामहि ájarayāmahi |
| Future: ज॒र॒यि॒ष्यति॑ (jarayiṣyáti), ज॒र॒यि॒ष्यते॑ (jarayiṣyáte) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | ज॒र॒यि॒ष्यति॑ jarayiṣyáti |
ज॒र॒यि॒ष्यतः॑ jarayiṣyátaḥ |
ज॒र॒यि॒ष्यन्ति॑ jarayiṣyánti |
ज॒र॒यि॒ष्यते॑ jarayiṣyáte |
ज॒र॒यि॒ष्येते॑ jarayiṣyéte |
ज॒र॒यि॒ष्यन्ते॑ jarayiṣyánte | |
| Second | ज॒र॒यि॒ष्यसि॑ jarayiṣyási |
ज॒र॒यि॒ष्यथः॑ jarayiṣyáthaḥ |
ज॒र॒यि॒ष्यथ॑ jarayiṣyátha |
ज॒र॒यि॒ष्यसे॑ jarayiṣyáse |
ज॒र॒यि॒ष्येथे॑ jarayiṣyéthe |
ज॒र॒यि॒ष्यध्वे॑ jarayiṣyádhve | |
| First | ज॒र॒यि॒ष्यामि॑ jarayiṣyā́mi |
ज॒र॒यि॒ष्यावः॑ jarayiṣyā́vaḥ |
ज॒र॒यि॒ष्यामः॑ / ज॒र॒यि॒ष्याम॑सि¹ jarayiṣyā́maḥ / jarayiṣyā́masi¹ |
ज॒र॒यि॒ष्ये jarayiṣyé |
ज॒र॒यि॒ष्याव॑हे jarayiṣyā́vahe |
ज॒र॒यि॒ष्याम॑हे jarayiṣyā́mahe | |
| Participles | |||||||
| ज॒र॒यि॒ष्यत् jarayiṣyát |
ज॒र॒यि॒ष्यमा॑ण jarayiṣyámāṇa | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Conditional: अज॑रयिष्यत् (ájarayiṣyat), अज॑रयिष्यत (ájarayiṣyata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अज॑रयिष्यत् ájarayiṣyat |
अज॑रयिष्यताम् ájarayiṣyatām |
अज॑रयिष्यन् ájarayiṣyan |
अज॑रयिष्यत ájarayiṣyata |
अज॑रयिष्येताम् ájarayiṣyetām |
अज॑रयिष्यन्त ájarayiṣyanta |
| Second | अज॑रयिष्यः ájarayiṣyaḥ |
अज॑रयिष्यतम् ájarayiṣyatam |
अज॑रयिष्यत ájarayiṣyata |
अज॑रयिष्यथाः ájarayiṣyathāḥ |
अज॑रयिष्येथाम् ájarayiṣyethām |
अज॑रयिष्यध्वम् ájarayiṣyadhvam |
| First | अज॑रयिष्यम् ájarayiṣyam |
अज॑रयिष्याव ájarayiṣyāva |
अज॑रयिष्याम ájarayiṣyāma |
अज॑रयिष्ये ájarayiṣye |
अज॑रयिष्यावहि ájarayiṣyāvahi |
अज॑रयिष्यामहि ájarayiṣyāmahi |
| Benedictive/Precative: ज॒र्यात् (jaryā́t) or ज॒र्याः (jaryā́ḥ), ज॒र॒यि॒षी॒ष्ट (jarayiṣīṣṭá) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Optative/Potential | |||||||
| Third | ज॒र्यात् / ज॒र्याः¹ jaryā́t / jaryā́ḥ¹ |
ज॒र्यास्ता॑म् jaryā́stām |
ज॒र्यासुः॑ jaryā́suḥ |
ज॒र॒यि॒षी॒ष्ट jarayiṣīṣṭá |
ज॒र॒यि॒षी॒यास्ता॑म्² jarayiṣīyā́stām² |
ज॒र॒यि॒षी॒रन् jarayiṣīrán | |
| Second | ज॒र्याः jaryā́ḥ |
ज॒र्यास्त॑म् jaryā́stam |
ज॒र्यास्त॑ jaryā́sta |
ज॒र॒यि॒षी॒ष्ठाः jarayiṣīṣṭhā́ḥ |
ज॒र॒यि॒षी॒यास्था॑म्² jarayiṣīyā́sthām² |
ज॒र॒यि॒षी॒ढ्वम् jarayiṣīḍhvám | |
| First | ज॒र्यास॑म् jaryā́sam |
ज॒र्यास्व॑ jaryā́sva |
ज॒र्यास्म॑ jaryā́sma |
ज॒र॒यि॒षी॒य jarayiṣīyá |
ज॒र॒यि॒षी॒वहि॑ jarayiṣīváhi |
ज॒र॒यि॒षी॒महि॑ jarayiṣīmáhi | |
| Notes |
| ||||||
| Perfect: ज॒र॒यामास॑ (jarayā́mā́sa) or ज॒र॒यांच॒कार॑ (jarayā́ṃcakā́ra), ज॒र॒यांच॒क्रे (jarayā́ṃcakré) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | ज॒र॒यामास॑ / ज॒र॒यांच॒कार॑ jarayā́mā́sa / jarayā́ṃcakā́ra |
ज॒र॒यामा॒सतुः॑ / ज॒र॒यांच॒क्रतुः॑ jarayā́māsátuḥ / jarayā́ṃcakrátuḥ |
ज॒र॒यामा॒सुः / ज॒र॒यांच॒क्रुः jarayā́māsúḥ / jarayā́ṃcakrúḥ |
ज॒र॒यांच॒क्रे jarayā́ṃcakré |
ज॒र॒यांच॒क्राते॑ jarayā́ṃcakrā́te |
ज॒र॒यांच॑क्रि॒रे jarayā́ṃcakriré |
| Second | ज॒र॒यामासि॑थ / ज॒र॒यांच॒कर्थ॑ jarayā́mā́sitha / jarayā́ṃcakártha |
ज॒र॒यामा॒सथुः॑ / ज॒र॒यांच॒क्रथुः॑ jarayā́māsáthuḥ / jarayā́ṃcakráthuḥ |
ज॒र॒यामा॒स / ज॒र॒यांच॒क्र jarayā́māsá / jarayā́ṃcakrá |
ज॒र॒यांच॑कृ॒षे jarayā́ṃcakṛṣé |
ज॒र॒यांच॒क्राथे॑ jarayā́ṃcakrā́the |
ज॒र॒यांच॑कृ॒ध्वे jarayā́ṃcakṛdhvé |
| First | ज॒र॒यामास॑ / ज॒र॒यांच॒कर॑ jarayā́mā́sa / jarayā́ṃcakára |
ज॒र॒यामा॑सि॒व / ज॒र॒यांच॑कृ॒व jarayā́māsivá / jarayā́ṃcakṛvá |
ज॒र॒यामा॑सि॒म / ज॒र॒यांच॑कृ॒म jarayā́māsimá / jarayā́ṃcakṛmá |
ज॒र॒यांच॒क्रे jarayā́ṃcakré |
ज॒र॒यांच॑कृ॒वहे॑ jarayā́ṃcakṛváhe |
ज॒र॒यांच॑कृ॒महे॑ jarayā́ṃcakṛmáhe |
| Participles | ||||||
| ज॒र॒यामा॑सि॒वांस् / ज॒र॒यांच॑कृ॒वांस् jarayā́māsivā́ṃs / jarayā́ṃcakṛvā́ṃs |
ज॒र॒यांच॑क्रा॒ण jarayā́ṃcakrāṇá | |||||
References
- Monier Williams (1899), “जरयति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 424, column 3.
- William Dwight Whitney (1885), The Roots, Verb-forms, and Primary Derivatives of the Sanskrit Language, Leipzig: Breitkopf and Härtel, page 55
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “jāráyati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 287
- Uhlenbeck, C. C. (1898–1899), “jaráyati”, in Kurzgefasstes etymologisches Wörterbuch der altindischen Sprache (in German), Amsterdam: Johannes Müller, page 98
- “जॄ” in Carl Cappeller, A Sanskrit–English Dictionary: Based upon the St. Petersburg Lexicons, Strasbourg: Karl J. Trübner, 1891, →OCLC, page 188, columns 1-2.
- पाणिनि [Pāṇini] (c. 600–400 BCE), धातुपाठः [Dhātupāṭhaḥ] (in Sanskrit), verse 4.0025
- Rix, Helmut, editor (2001), “g̑erh₂-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 165
- Grestenberger, Laura (30 August 2023), “Sound Change and Analogy, Again: Brugmann's Law and the Hunt For O-Grades in Indo-Iranian”, in Transactions of the Philological Society[1], volume 122, number 1, John Wiley & Sons, , →ISSN, page 86
- Otto Böhtlingk; Richard Schmidt (1879-1928), “jaráyant”, in Walter Slaje, Jürgen Hanneder, Paul Molitor, Jörg Ritter, editors, Nachtragswörterbuch des Sanskrit [Dictionary of Sanskrit with supplements] (in German), Halle-Wittenberg: Martin-Luther-Universität, published 2016