उत्तर

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit उत्तर (uttara).

Pronunciation

  • (Standard Hindi) IPA(key): /ʊt̪.t̪əɾ/, [ʊt̪̚.t̪ɐɾ], /uːt̪.t̪əɾ/, [uːt̪̚.t̪ɐɾ]

Noun

उत्तर • (uttarm (Urdu spelling اُتر)

  1. reply, answer
    Synonym: जवाब (javāb)
    इस उत्तर ने हमें निराश कर दिया।
    is uttar ne hamẽ nirāś kar diyā.
    This reply disappointed us.
  2. north (cardinal direction)

Declension

Declension of उत्तर (masc cons-stem)
singular plural
direct उत्तर
uttar
उत्तर
uttar
oblique उत्तर
uttar
उत्तरों
uttarõ
vocative उत्तर
uttar
उत्तरो
uttaro

Coordinate terms

compass points: दिक्सूचक बिंदु (diksūcak bindu):  [edit]

पश्चिमोत्तर (paścimottar) उत्तर (uttar) पूर्वोत्तर (pūrvottar)
पश्चिम (paścim) पूर्व (pūrv)
दक्षिण-पश्चिम (dakṣiṇ-paścim) दक्षिण (dakṣiṇ) दक्षिण-पूर्व (dakṣiṇ-pūrv)

Adjective

उत्तर • (uttar) (indeclinable, Urdu spelling اُتر)

  1. north, northern
    Antonym: दक्षिण (dakṣiṇ)
    वह उत्तर-पूर्व एशिया जाना चाहता है।
    vah uttar-pūrv eśiyā jānā cāhtā hai.
    He wants to go to north-east Asia.
  2. (in compounds) following, after, subsequent

References

Konkani

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit उत्तर (uttara).

Pronunciation

  • IPA(key): [utːəɾ]

Noun

उत्तर • (uttar) (Latin script uttor, Kannada script ಉತ್ತರ್)

  1. north

See also

compass points:  [edit]

उत्तर (uttar)
अस्तंत (astanta) उदेंत (udenta)
दक्षीण (dakṣīṇ)

References

  • Pushpak Bhattacharyya (2017), IndoWordNet[2]

Marathi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit उत्तर (uttara).

Pronunciation

  • IPA(key): /ut̪.t̪əɾ/

Adjective

उत्तर • (uttar)

  1. northern

Noun

उत्तर • (uttarf

  1. north

Noun

उत्तर • (uttarn

  1. answer, reply

Declension

Declension of उत्तर (neut cons-stem)
direct
singular
उत्तर
uttar
direct
plural
उत्तरे, उत्तरं
uttare, uttara
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
nominative
प्रथमा
उत्तर
uttar
उत्तरे, उत्तरं
uttare, uttara
oblique
सामान्यरूप
उत्तरा
uttarā
उत्तरां-
uttarān-
acc. / dative
द्वितीया / चतुर्थी
उत्तराला
uttarālā
उत्तरांना
uttarānnā
ergative उत्तराने, उत्तरानं
uttarāne, uttarāna
उत्तरांनी
uttarānnī
instrumental उत्तराशी
uttarāśī
उत्तरांशी
uttarānśī
locative
सप्तमी
उत्तरात
uttarāt
उत्तरांत
uttarāt
vocative
संबोधन
उत्तरा
uttarā
उत्तरांनो
uttarānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions.
There is no space between the stem and the postposition.
Locative Note: -त (-ta) is a postposition.
Genitive declension of उत्तर (neut cons-stem)
masculine object
पुल्लिंगी कर्म
feminine object
स्त्रीलिंगी कर्म
neuter object
नपुसकलिंगी कर्म
oblique
सामान्यरूप
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular*
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular subject
एकवचनी कर्ता
उत्तराचा
uttarāċā
उत्तराचे
uttarāċe
उत्तराची
uttarācī
उत्तराच्या
uttarācā
उत्तराचे, उत्तराचं
uttarāċe, uttarāċa
उत्तराची
uttarācī
उत्तराच्या
uttarācā
plural subject
अनेकवचनी कर्ता
उत्तरांचा
uttarānċā
उत्तरांचे
uttarānċe
उत्तरांची
uttarāñcī
उत्तरांच्या
uttarāncā
उत्तरांचे, उत्तरांचं
uttarānċe, uttarānċa
उत्तरांची
uttarāñcī
उत्तरांच्या
uttarāñcā
* Note: Word-final (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as (a).
Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

See also

References

  • Berntsen, Maxine (1982–1983), “उत्तर”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies

Nepali

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit उत्तर (uttara).

Pronunciation

  • IPA(key): [ut̪̚t̪ʌr]
  • Phonetic Devanagari: उत्तर्

Noun

उत्तर • (uttar)

  1. north
  2. answer, reply
    उत्तर-कापीuttar-kāpīanswer-sheet
  3. argument

Further reading

  • उत्तर”, in नेपाली बृहत् शब्दकोश (nepālī br̥hat śabdakoś) [Comprehensive Nepali Dictionary]‎[3], Kathmandu: Nepal Academy, 2018
  • Schmidt, Ruth L. (1993), “उत्तर”, in A Practical Dictionary of Modern Nepali, Ratna Sagar

Pali

Alternative forms

Adjective

उत्तर

  1. Devanagari script form of uttara

Declension

Noun

उत्तर n

  1. Devanagari script form of uttara

Sanskrit

Alternative scripts

Pronunciation

Etymology 1

From Proto-Indo-Iranian *útˢtaras, from Proto-Indo-European *údteros (higher; later). Equivalent to उद्- (ud-) +‎ -तर (-tara). Cognate with Ancient Greek ὕστερος (hústeros, latter), Pashto استرۍ (ustərai).[1]

Adjective

उत्त॑र • (úttara) stem

  1. upper, higher, loftier
    • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.50.10:
      उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ ज्योति॒ष्पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम्
      दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥
      údvayáṃ támasaspári jyótiṣpáśyanta úttaram.
      deváṃ devatrā́ sū́ryamáganma jyótiruttamám.
      • 1896 translation by Ralph T. H. Griffith
        Looking upon the loftier light above the darkness we have come
        To Sūrya, God among the Gods, the light that is most excellent.
  2. better, superior
    • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 10.86.11:
      इ॒न्द्रा॒णीमा॒सु नारि॑षु सु॒भगा॑म॒हम॑श्रवम् ।
      न॒ह्य॑स्या अप॒रं च॒न ज॒रसा॒ मर॑ते॒ पति॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
      indrāṇī́māsú nā́riṣu subhágāmahámaśravam.
      nahyàsyā aparáṃ caná jarásā márate pátirvíśvasmādíndra úttaraḥ.
      • 1896 translation by Ralph T. H. Griffith
        So have I heard Indrāṇī called most fortunate among these Dames,
        For never shall her Consort die in future time through length of days. Supreme is Indra overall.
  3. later, subsequent, following, latter
  4. northern
Usage notes

To express a comparison (e.g., “better than”), the noun that something is being compared to is put in the ablative case.

Declension
Masculine a-stem declension of उत्त॑र
singular dual plural
nominative उत्त॑रः (úttaraḥ) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राः (úttarāḥ)
उत्त॑रासः¹ (úttarāsaḥ¹)
accusative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑रान् (úttarān)
instrumental उत्त॑रेण (úttareṇa) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रैः (úttaraiḥ)
उत्त॑रेभिः¹ (úttarebhiḥ¹)
dative उत्त॑राय (úttarāya) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
ablative उत्त॑रात् (úttarāt) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
genitive उत्त॑रस्य (úttarasya) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रेषु (úttareṣu)
vocative उत्त॑र (úttara) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राः (úttarāḥ)
उत्त॑रासः¹ (úttarāsaḥ¹)
  • ¹Vedic
Feminine ā-stem declension of उत्त॑रा
singular dual plural
nominative उत्त॑रा (úttarā) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
accusative उत्त॑राम् (úttarām) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
instrumental उत्त॑रया (úttarayā)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभिः (úttarābhiḥ)
dative उत्त॑रायै (úttarāyai) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभ्यः (úttarābhyaḥ)
ablative उत्त॑रायाः (úttarāyāḥ)
उत्त॑रायै² (úttarāyai²)
उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभ्यः (úttarābhyaḥ)
genitive उत्त॑रायाः (úttarāyāḥ)
उत्त॑रायै² (úttarāyai²)
उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रायाम् (úttarāyām) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रासु (úttarāsu)
vocative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Neuter a-stem declension of उत्त॑र
singular dual plural
nominative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
accusative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
instrumental उत्त॑रेण (úttareṇa) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रैः (úttaraiḥ)
उत्त॑रेभिः¹ (úttarebhiḥ¹)
dative उत्त॑राय (úttarāya) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
ablative उत्त॑रात् (úttarāt) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
genitive उत्त॑रस्य (úttarasya) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रेषु (úttareṣu)
vocative उत्त॑र (úttara) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
  • ¹Vedic
Coordinate terms

compass points:  [edit]

पश्चिमोत्तर (paścimottara) उत्तर (uttara) ईशान (īśāna)
पश्चिम (paścima) पूर्व (pūrva)
दक्षिणपश्चिम (dakṣiṇapaścima) दक्षिण (dakṣiṇa) दक्षिणपूर्व (dakṣiṇapūrva)

Noun

उत्त॑र • (úttara) stemn

  1. "subsequent speech", an answer, reply
Declension
Neuter a-stem declension of उत्त॑र
singular dual plural
nominative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
accusative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
instrumental उत्त॑रेण (úttareṇa) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रैः (úttaraiḥ)
उत्त॑रेभिः¹ (úttarebhiḥ¹)
dative उत्त॑राय (úttarāya) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
ablative उत्त॑रात् (úttarāt) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
genitive उत्त॑रस्य (úttarasya) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रेषु (úttareṣu)
vocative उत्त॑र (úttara) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
  • ¹Vedic

Descendants

References

  1. ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “úttara-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 213

Further reading

Etymology 2

From the root उत्तॄ (uttṝ) +‎ -अ (-a).

Adjective

उत्त॑र • (úttara) stem (root उत्तॄ)

  1. crossing over[1]
  2. to be crossed[1]
Declension
Masculine a-stem declension of उत्त॑र
singular dual plural
nominative उत्त॑रः (úttaraḥ) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राः (úttarāḥ)
उत्त॑रासः¹ (úttarāsaḥ¹)
accusative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑रान् (úttarān)
instrumental उत्त॑रेण (úttareṇa) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रैः (úttaraiḥ)
उत्त॑रेभिः¹ (úttarebhiḥ¹)
dative उत्त॑राय (úttarāya) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
ablative उत्त॑रात् (úttarāt) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
genitive उत्त॑रस्य (úttarasya) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रेषु (úttareṣu)
vocative उत्त॑र (úttara) उत्त॑रौ (úttarau)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राः (úttarāḥ)
उत्त॑रासः¹ (úttarāsaḥ¹)
  • ¹Vedic
Feminine ā-stem declension of उत्त॑रा
singular dual plural
nominative उत्त॑रा (úttarā) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
accusative उत्त॑राम् (úttarām) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
instrumental उत्त॑रया (úttarayā)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभिः (úttarābhiḥ)
dative उत्त॑रायै (úttarāyai) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभ्यः (úttarābhyaḥ)
ablative उत्त॑रायाः (úttarāyāḥ)
उत्त॑रायै² (úttarāyai²)
उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑राभ्यः (úttarābhyaḥ)
genitive उत्त॑रायाः (úttarāyāḥ)
उत्त॑रायै² (úttarāyai²)
उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रायाम् (úttarāyām) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रासु (úttarāsu)
vocative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राः (úttarāḥ)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Neuter a-stem declension of उत्त॑र
singular dual plural
nominative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
accusative उत्त॑रम् (úttaram) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
instrumental उत्त॑रेण (úttareṇa) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रैः (úttaraiḥ)
उत्त॑रेभिः¹ (úttarebhiḥ¹)
dative उत्त॑राय (úttarāya) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
ablative उत्त॑रात् (úttarāt) उत्त॑राभ्याम् (úttarābhyām) उत्त॑रेभ्यः (úttarebhyaḥ)
genitive उत्त॑रस्य (úttarasya) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑राणाम् (úttarāṇām)
locative उत्त॑रे (úttare) उत्त॑रयोः (úttarayoḥ) उत्त॑रेषु (úttareṣu)
vocative उत्त॑र (úttara) उत्त॑रे (úttare) उत्त॑राणि (úttarāṇi)
उत्त॑रा¹ (úttarā¹)
  • ¹Vedic

References

  1. 1.0 1.1 Monier Williams (1899), “Út-tara”, in A Sanskrit–English Dictionary, [], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 179, column 2.