ईशान
Hindi
Etymology
Borrowed from Sanskrit ईशान (īśāna).
Pronunciation
- (Standard Hindi) IPA(key): /iː.ʃɑːn/, [iː.ʃä̃ːn]
Noun
ईशान • (īśān) m
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| direct | ईशान īśān |
ईशान īśān |
| oblique | ईशान īśān |
ईशानों īśānõ |
| vocative | ईशान īśān |
ईशानो īśāno |
Proper noun
ईशान • (īśān) m
Declension
| singular | |
|---|---|
| direct | ईशान īśān |
| oblique | ईशान īśān |
| vocative | ईशान īśān |
References
- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “ईशान”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 528
- Caturvedi, Mahendra; Bhola Nath Tiwari (1970), “ईशान”, in A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House, page 82
- McGregor, Ronald Stuart (1993), “ईशान”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 110
Sanskrit
Alternative forms
Alternative scripts
- ঈশান (Assamese script)
- ᬈᬰᬵᬦ (Balinese script)
- ঈশান (Bengali script)
- 𑰃𑰫𑰯𑰡 (Bhaiksuki script)
- 𑀈𑀰𑀸𑀦 (Brahmi script)
- ဤၐာန (Burmese script)
- ઈશાન (Gujarati script)
- ਈਸ਼ਾਨ (Gurmukhi script)
- 𑌈𑌶𑌾𑌨 (Grantha script)
- ꦇꦯꦴꦤ (Javanese script)
- 𑂆𑂬𑂰𑂢 (Kaithi script)
- ಈಶಾನ (Kannada script)
- ឦឝាន (Khmer script)
- ອີຨານ (Lao script)
- ഈശാന (Malayalam script)
- ᡳᡳᡧᠠ᠊ᠠᠨᠠ (Manchu script)
- 𑘃𑘫𑘰𑘡 (Modi script)
- ᠢᠢᠱᠠᢗᠨᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦣𑧋𑧑𑧁 (Nandinagari script)
- 𑐃𑐱𑐵𑐣 (Newa script)
- ଈଶାନ (Odia script)
- ꢅꢯꢵꢥ (Saurashtra script)
- 𑆆𑆯𑆳𑆤 (Sharada script)
- 𑖃𑖫𑖯𑖡 (Siddham script)
- ඊශාන (Sinhalese script)
- 𑩐𑩑𑩛𑩿𑩛𑩯 (Soyombo script)
- 𑚃𑚧𑚭𑚝 (Takri script)
- ஈஶாந (Tamil script)
- ఈశాన (Telugu script)
- อีศาน (Thai script)
- ཨཱི་ཤཱ་ན (Tibetan script)
- 𑒄𑒬𑒰𑒢 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨁𑨊𑨮𑨊𑨝 (Zanabazar Square script)
Etymology
From the middle participle of ईष्टे (ī́ṣṭe).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /iː.ɕɑː.nɐ́/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /iː.ɕɑː.n̪ɐ/
Adjective
ईशा॑न or ई॒शा॒न • (ī́śāna or īśāná) stem
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ईशा॑नः (ī́śānaḥ) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
| accusative | ईशा॑नम् (ī́śānam) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नान् (ī́śānān) |
| instrumental | ईशा॑नेन (ī́śānena) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नैः (ī́śānaiḥ) ईशा॑नेभिः¹ (ī́śānebhiḥ¹) |
| dative | ईशा॑नाय (ī́śānāya) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| ablative | ईशा॑नात् (ī́śānāt) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| genitive | ईशा॑नस्य (ī́śānasya) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नानाम् (ī́śānānām) |
| locative | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नेषु (ī́śāneṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ईशा॑ना (ī́śānā) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) |
| accusative | ईशा॑नाम् (ī́śānām) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) |
| instrumental | ईशा॑नया (ī́śānayā) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नाभिः (ī́śānābhiḥ) |
| dative | ईशा॑नायै (ī́śānāyai) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नाभ्यः (ī́śānābhyaḥ) |
| ablative | ईशा॑नायाः (ī́śānāyāḥ) ईशा॑नायै² (ī́śānāyai²) |
ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नाभ्यः (ī́śānābhyaḥ) |
| genitive | ईशा॑नायाः (ī́śānāyāḥ) ईशा॑नायै² (ī́śānāyai²) |
ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नानाम् (ī́śānānām) |
| locative | ईशा॑नायाम् (ī́śānāyām) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नासु (ī́śānāsu) |
| vocative | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ईशा॑नम् (ī́śānam) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नानि (ī́śānāni) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
| accusative | ईशा॑नम् (ī́śānam) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नानि (ī́śānāni) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
| instrumental | ईशा॑नेन (ī́śānena) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नैः (ī́śānaiḥ) ईशा॑नेभिः¹ (ī́śānebhiḥ¹) |
| dative | ईशा॑नाय (ī́śānāya) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| ablative | ईशा॑नात् (ī́śānāt) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| genitive | ईशा॑नस्य (ī́śānasya) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नानाम् (ī́śānānām) |
| locative | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नेषु (ī́śāneṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नानि (ī́śānāni) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ई॒शा॒नः (īśānáḥ) | ई॒शा॒नौ (īśānáu) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
ई॒शा॒नाः (īśānā́ḥ) ई॒शा॒नासः॑¹ (īśānā́saḥ¹) |
| accusative | ई॒शा॒नम् (īśānám) | ई॒शा॒नौ (īśānáu) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
ई॒शा॒नान् (īśānā́n) |
| instrumental | ई॒शा॒नेन॑ (īśānéna) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नैः (īśānáiḥ) ई॒शा॒नेभिः॑¹ (īśānébhiḥ¹) |
| dative | ई॒शा॒नाय॑ (īśānā́ya) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| ablative | ई॒शा॒नात् (īśānā́t) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| genitive | ई॒शा॒नस्य॑ (īśānásya) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नाना॑म् (īśānā́nām) |
| locative | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नेषु॑ (īśānéṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ई॒शा॒ना (īśānā́) | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नाः (īśānā́ḥ) |
| accusative | ई॒शा॒नाम् (īśānā́m) | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नाः (īśānā́ḥ) |
| instrumental | ई॒शा॒नया॑ (īśānáyā) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नाभिः॑ (īśānā́bhiḥ) |
| dative | ई॒शा॒नायै॑ (īśānā́yai) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नाभ्यः॑ (īśānā́bhyaḥ) |
| ablative | ई॒शा॒नायाः॑ (īśānā́yāḥ) ई॒शा॒नायै॑² (īśānā́yai²) |
ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नाभ्यः॑ (īśānā́bhyaḥ) |
| genitive | ई॒शा॒नायाः॑ (īśānā́yāḥ) ई॒शा॒नायै॑² (īśānā́yai²) |
ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नाना॑म् (īśānā́nām) |
| locative | ई॒शा॒नाया॑म् (īśānā́yām) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नासु॑ (īśānā́su) |
| vocative | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ई॒शा॒नम् (īśānám) | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नानि॑ (īśānā́ni) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
| accusative | ई॒शा॒नम् (īśānám) | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नानि॑ (īśānā́ni) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
| instrumental | ई॒शा॒नेन॑ (īśānéna) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नैः (īśānáiḥ) ई॒शा॒नेभिः॑¹ (īśānébhiḥ¹) |
| dative | ई॒शा॒नाय॑ (īśānā́ya) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| ablative | ई॒शा॒नात् (īśānā́t) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| genitive | ई॒शा॒नस्य॑ (īśānásya) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नाना॑म् (īśānā́nām) |
| locative | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नेषु॑ (īśānéṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नानि (ī́śānāni) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
- ¹Vedic
Noun
ईशा॑न or ई॒शा॒न • (ī́śāna or īśāná) stem, m
- ruler, lord (AV., VS., ŚBr., MBh., Kum., etc.)
- an epithet of Shiva-Rudra
- a Rudra
- the sun as a form of Shiva
- a Sadhya
- an epithet of Vishnu
- northeast (the direction of Rudra-Shiva)
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ईशा॑नः (ī́śānaḥ) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
| accusative | ईशा॑नम् (ī́śānam) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नान् (ī́śānān) |
| instrumental | ईशा॑नेन (ī́śānena) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नैः (ī́śānaiḥ) ईशा॑नेभिः¹ (ī́śānebhiḥ¹) |
| dative | ईशा॑नाय (ī́śānāya) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| ablative | ईशा॑नात् (ī́śānāt) | ईशा॑नाभ्याम् (ī́śānābhyām) | ईशा॑नेभ्यः (ī́śānebhyaḥ) |
| genitive | ईशा॑नस्य (ī́śānasya) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नानाम् (ī́śānānām) |
| locative | ईशा॑ने (ī́śāne) | ईशा॑नयोः (ī́śānayoḥ) | ईशा॑नेषु (ī́śāneṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ई॒शा॒नः (īśānáḥ) | ई॒शा॒नौ (īśānáu) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
ई॒शा॒नाः (īśānā́ḥ) ई॒शा॒नासः॑¹ (īśānā́saḥ¹) |
| accusative | ई॒शा॒नम् (īśānám) | ई॒शा॒नौ (īśānáu) ई॒शा॒ना¹ (īśānā́¹) |
ई॒शा॒नान् (īśānā́n) |
| instrumental | ई॒शा॒नेन॑ (īśānéna) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नैः (īśānáiḥ) ई॒शा॒नेभिः॑¹ (īśānébhiḥ¹) |
| dative | ई॒शा॒नाय॑ (īśānā́ya) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| ablative | ई॒शा॒नात् (īśānā́t) | ई॒शा॒नाभ्या॑म् (īśānā́bhyām) | ई॒शा॒नेभ्यः॑ (īśānébhyaḥ) |
| genitive | ई॒शा॒नस्य॑ (īśānásya) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नाना॑म् (īśānā́nām) |
| locative | ई॒शा॒ने (īśāné) | ई॒शा॒नयोः॑ (īśānáyoḥ) | ई॒शा॒नेषु॑ (īśānéṣu) |
| vocative | ईशा॑न (ī́śāna) | ईशा॑नौ (ī́śānau) ईशा॑ना¹ (ī́śānā¹) |
ईशा॑नाः (ī́śānāḥ) ईशा॑नासः¹ (ī́śānāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
- ईशान्य (īśānya)
Noun
ईशान • (īśāna) stem, n (Classical Sanskrit)
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ईशानम् (īśānam) | ईशाने (īśāne) | ईशानानि (īśānāni) |
| accusative | ईशानम् (īśānam) | ईशाने (īśāne) | ईशानानि (īśānāni) |
| instrumental | ईशानेन (īśānena) | ईशानाभ्याम् (īśānābhyām) | ईशानैः (īśānaiḥ) |
| dative | ईशानाय (īśānāya) | ईशानाभ्याम् (īśānābhyām) | ईशानेभ्यः (īśānebhyaḥ) |
| ablative | ईशानात् (īśānāt) | ईशानाभ्याम् (īśānābhyām) | ईशानेभ्यः (īśānebhyaḥ) |
| genitive | ईशानस्य (īśānasya) | ईशानयोः (īśānayoḥ) | ईशानानाम् (īśānānām) |
| locative | ईशाने (īśāne) | ईशानयोः (īśānayoḥ) | ईशानेषु (īśāneṣu) |
| vocative | ईशान (īśāna) | ईशाने (īśāne) | ईशानानि (īśānāni) |
References
- Monier Williams (1899), “ईशान”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 171, column 1.
- Hellwig, Oliver (2010–2026), “īśāna”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.