अर्ध

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit अर्ध (ardhá).

Doublet of आधा (ādhā), a tadbhava.

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /əɾd̪ʱ/, [ɐɾd̪ʱ]

Adjective

अर्ध • (ardh) (indeclinable)

(literary, formal, in compounds) half
Synonym: आधा (ādhā)

Alternative forms

अर्द्ध (arddh)

Derived terms

अर्धायु (ardhāyu)

Nepali

Etymology

Borrowed from Sanskrit अर्ध (ardhá).

Pronunciation

IPA^(key): [ʌrd̪ʱʌ̤]
Phonetic Devanagari: अर्ध

Adjective

अर्ध • (ardha)

half
mad; insane

Sanskrit

Alternative scripts

অৰ্ধ (Assamese script)
ᬅᬃᬥ (Balinese script)
অর্ধ (Bengali script)
𑰀𑰨𑰿𑰠 (Bhaiksuki script)
𑀅𑀭𑁆𑀥 (Brahmi script)
အရ်္ဓ (Burmese script)
અર્ધ (Gujarati script)
ਅਰ੍ਧ (Gurmukhi script)
𑌅𑌰𑍍𑌧 (Grantha script)
ꦄꦂꦣ (Javanese script)
𑂃𑂩𑂹𑂡 (Kaithi script)
ಅರ್ಧ (Kannada script)
អធ៌ (Khmer script)
ອຣ຺ຘ (Lao script)
അര്ധ (Malayalam script)
ᠠᡵᢡᠠ (Manchu script)
𑘀𑘨𑘿𑘠 (Modi script)
ᠠᠷᢑᠾᠠ᠋ (Mongolian script)
𑦠𑧈𑧠𑧀 (Nandinagari script)
𑐀𑐬𑑂𑐢 (Newa script)
ଅର୍ଧ (Odia script)
ꢂꢬ꣄ꢤ (Saurashtra script)
𑆃𑆫𑇀𑆣 (Sharada script)
𑖀𑖨𑖿𑖠 (Siddham script)
අර්‍ධ (Sinhalese script)
𑩐𑩼 𑪙𑩮 (Soyombo script)
𑚀𑚤𑚶𑚜 (Takri script)
அர்த⁴ (Tamil script)
అర్ధ (Telugu script)
อรฺธ (Thai script)
ཨ་རྡྷ (Tibetan script)
𑒁𑒩𑓂𑒡 (Tirhuta script)
𑨀𑨫𑩇𑨜 (Zanabazar Square script)

Etymology

Inherited from Proto-Indo-Iranian *Hárdʰas. Cognate with ऋधक् (ṛdhak, “separately”),^[1] Avestan 𐬀𐬭𐬆𐬜𐬀 (ar^əδa), Lithuanian ardýti (“to pull down, destroy”).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ɐ́ɾ.d̪ʱɐ/, /ɐɾ.d̪ʱɐ́/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɐɾ.d̪ʱɐ/

Adjective

अ॒र्ध • (ardhá) stem

half, halved, forming a half

Declension

Masculine a-stem declension of अ॒र्ध
	singular	dual	plural
nominative	अ॒र्धः (ardháḥ)	अ॒र्धौ (ardháu) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)	अ॒र्धाः (ardhā́ḥ) अ॒र्धासः॑¹ (ardhā́saḥ¹)
accusative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धौ (ardháu) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)	अ॒र्धान् (ardhā́n)
instrumental	अ॒र्धेन॑ (ardhéna)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धैः (ardháiḥ) अ॒र्धेभिः॑¹ (ardhébhiḥ¹)
dative	अ॒र्धाय॑ (ardhā́ya)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
ablative	अ॒र्धात् (ardhā́t)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
genitive	अ॒र्धस्य॑ (ardhásya)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धाना॑म् (ardhā́nām)
locative	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धेषु॑ (ardhéṣu)
vocative	अर्ध॑ (árdha)	अर्धौ॑ (árdhau) अर्धा॑¹ (árdhā¹)	अर्धाः॑ (árdhāḥ) अर्धा॑सः¹ (árdhāsaḥ¹)

¹Vedic

Feminine ā-stem declension of अ॒र्धा
	singular	dual	plural
nominative	अ॒र्धा (ardhā́)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धाः (ardhā́ḥ)
accusative	अ॒र्धाम् (ardhā́m)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धाः (ardhā́ḥ)
instrumental	अ॒र्धया॑ (ardháyā) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धाभिः॑ (ardhā́bhiḥ)
dative	अ॒र्धायै॑ (ardhā́yai)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धाभ्यः॑ (ardhā́bhyaḥ)
ablative	अ॒र्धायाः॑ (ardhā́yāḥ) अ॒र्धायै॑² (ardhā́yai²)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धाभ्यः॑ (ardhā́bhyaḥ)
genitive	अ॒र्धायाः॑ (ardhā́yāḥ) अ॒र्धायै॑² (ardhā́yai²)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धाना॑म् (ardhā́nām)
locative	अ॒र्धाया॑म् (ardhā́yām)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धासु॑ (ardhā́su)
vocative	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धाः॑ (árdhāḥ)

¹Vedic
²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of अ॒र्ध
	singular	dual	plural
nominative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धानि॑ (ardhā́ni) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)
accusative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धानि॑ (ardhā́ni) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)
instrumental	अ॒र्धेन॑ (ardhéna)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धैः (ardháiḥ) अ॒र्धेभिः॑¹ (ardhébhiḥ¹)
dative	अ॒र्धाय॑ (ardhā́ya)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
ablative	अ॒र्धात् (ardhā́t)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
genitive	अ॒र्धस्य॑ (ardhásya)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धाना॑म् (ardhā́nām)
locative	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धेषु॑ (ardhéṣu)
vocative	अर्ध॑ (árdha)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धा॑नि (árdhāni) अर्धा॑¹ (árdhā¹)

¹Vedic

Noun

अ॒र्ध • (ardhá) stem, n

the half (also m)
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 6.30.1:
  भूय इद्वावृधे वीर्यायँ एको अजुर्यो दयते वसूनि ।
  प्र रिरिचे दिव इन्द्रः पृथिव्या अर्धमिदस्य प्रति रोदसी उभे ॥
  bhūya idvāvṛdhe vīryāyam̐ eko ajuryo dayate vasūni.
  pra ririce diva indraḥ pṛthivyā ardhamidasya prati rodasī ubhe.
  INDRA hath waxed yet more for hero prowess, alone, Eternal, he bestoweth treasures.
  Indra transcendeth both the worlds in greatness: one half of him equalleth earth and heaven.
one part of two
a part, party
(in the locative) in the middle

Declension

Neuter a-stem declension of अ॒र्ध
	singular	dual	plural
nominative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धानि॑ (ardhā́ni) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)
accusative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धानि॑ (ardhā́ni) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)
instrumental	अ॒र्धेन॑ (ardhéna)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धैः (ardháiḥ) अ॒र्धेभिः॑¹ (ardhébhiḥ¹)
dative	अ॒र्धाय॑ (ardhā́ya)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
ablative	अ॒र्धात् (ardhā́t)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
genitive	अ॒र्धस्य॑ (ardhásya)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धाना॑म् (ardhā́nām)
locative	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धेषु॑ (ardhéṣu)
vocative	अर्ध॑ (árdha)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धा॑नि (árdhāni) अर्धा॑¹ (árdhā¹)

¹Vedic

Masculine a-stem declension of अ॒र्ध
	singular	dual	plural
nominative	अ॒र्धः (ardháḥ)	अ॒र्धौ (ardháu) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)	अ॒र्धाः (ardhā́ḥ) अ॒र्धासः॑¹ (ardhā́saḥ¹)
accusative	अ॒र्धम् (ardhám)	अ॒र्धौ (ardháu) अ॒र्धा¹ (ardhā́¹)	अ॒र्धान् (ardhā́n)
instrumental	अ॒र्धेन॑ (ardhéna)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धैः (ardháiḥ) अ॒र्धेभिः॑¹ (ardhébhiḥ¹)
dative	अ॒र्धाय॑ (ardhā́ya)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
ablative	अ॒र्धात् (ardhā́t)	अ॒र्धाभ्या॑म् (ardhā́bhyām)	अ॒र्धेभ्यः॑ (ardhébhyaḥ)
genitive	अ॒र्धस्य॑ (ardhásya)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धाना॑म् (ardhā́nām)
locative	अ॒र्धे (ardhé)	अ॒र्धयोः॑ (ardháyoḥ)	अ॒र्धेषु॑ (ardhéṣu)
vocative	अर्ध॑ (árdha)	अर्धौ॑ (árdhau) अर्धा॑¹ (árdhā¹)	अर्धाः॑ (árdhāḥ) अर्धा॑सः¹ (árdhāsaḥ¹)

¹Vedic

Noun

अर्ध॑ • (árdha) stem, n (Vedic)

side, part
place, region, country

Declension

Neuter a-stem declension of अर्ध॑
	singular	dual	plural
nominative	अर्ध॑म् (árdham)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धा॑नि (árdhāni) अर्धा॑¹ (árdhā¹)
accusative	अर्ध॑म् (árdham)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धा॑नि (árdhāni) अर्धा॑¹ (árdhā¹)
instrumental	अर्धे॑न (árdhena)	अर्धा॑भ्याम् (árdhābhyām)	अर्धैः॑ (árdhaiḥ) अर्धे॑भिः¹ (árdhebhiḥ¹)
dative	अर्धा॑य (árdhāya)	अर्धा॑भ्याम् (árdhābhyām)	अर्धे॑भ्यः (árdhebhyaḥ)
ablative	अर्धा॑त् (árdhāt)	अर्धा॑भ्याम् (árdhābhyām)	अर्धे॑भ्यः (árdhebhyaḥ)
genitive	अर्ध॑स्य (árdhasya)	अर्ध॑योः (árdhayoḥ)	अर्धा॑नाम् (árdhānām)
locative	अर्धे॑ (árdhe)	अर्ध॑योः (árdhayoḥ)	अर्धे॑षु (árdheṣu)
vocative	अर्ध॑ (árdha)	अर्धे॑ (árdhe)	अर्धा॑नि (árdhāni) अर्धा॑¹ (árdhā¹)

¹Vedic

Descendants

Dardic:
- Kashmiri: اَڈ (aḍ), اۆڈُ (oḍu)
- Palula: آڈ (ā́ḍu)
- Torwali: ار (ar)
Pali: addha
Prakrit: 𑀅𑀤𑁆𑀥 (addha), 𑀅𑀟𑁆𑀠 (aḍḍha)
- Central:
  - Sauraseni Prakrit: 𑀅𑀤𑁆𑀥 (addha)
    - Awadhi: आधा (ādhā)
    - Old Gujarati: अरधउं (aradhaüṃ)
      - Gujarati: અર્ધું (ardhũ), અડધું (aḍadhũ)
      - Marwari: अरधौ (ardhau)
    - Hindustani: ādhā
      - Hindi: आधा
      - Urdu: آدھا
    - → Telugu: అడ్డ (aḍḍa)
- Eastern:
  - Magadhi Prakrit:
    - Assamese: আধা (adha), আধ (adh)
    - Bengali: আধা (adha), আধ (adh)
    - Bihari: आधा (ādhā)
      - Bhojpuri: आधा (ādhā)
      - Maithili: आध (ādh)
    - Odia: ଅଧ (adha), ଅଧା (adhā), ଆଡ଼ (āṛa)
    - Sylheti: ꠀꠗꠣ (àdá)
- Northern:
  - Central Pahari:
    - Kumaoni: आद् (ād), आधो (ādho)
  - Eastern Pahari:
    - Nepali: आधा (ādhā), अध (adh)
  - Western Pahari:
    - Bhadrawahi: अद्धू (addhū), अद्दो (addo), अद्धा (addhā)
- Northwestern:
  - Punjabi: addha
    - Gurmukhi script: ਅੱਧ
    - Shahmukhi script: اَدّھَ
  - Sindhi: adhu
    - Arabic script: اَڌُ
    - Devanagari script: अधु
- Southern:
  - Maharastri Prakrit:
    - Konkani: ādo
      Devanagari script: आदो
      
      Latin script: ado
      
      Kannada script: ಆದೊ
    - Marathi: अर्धे (ardhe)
  - Sinhalese: අඩ (aḍa)

Borrowed terms

→ Telugu: అర్ధము (ardhamu)

References

^ Mayrhofer, Manfred (1992), “árdha-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎^[1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 119

Hindi

Etymology

Pronunciation

Adjective

Alternative forms

Derived terms

Nepali

Etymology

Pronunciation

Adjective

Sanskrit

Alternative scripts

Etymology

Pronunciation

Adjective

Declension

Noun

Declension

Noun

Declension

Descendants

References

Further reading