чьсти

Old Church Slavonic

Alternative forms

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *čisti.

Verb

чьсти • (čĭstipf

  1. to read
    • Luke 10:26, from Codex Assemanius, 3102600-3102610:
      о́нъ же рече къ немꙋ · въ законѣ чьто пісано е́стъ · како чьтеші ·
      ónŭ že reče kŭ nemu · vŭ zakoně čĭto pisano éstŭ · kako čĭteši ·
      He replied: What is written in the Law? How do you read it?
  2. to count
  3. to honour
    • Ретъко, editor (1025±50?), “чьте”, in Codex Suprasliensis[1] (in Old Church Slavonic), page (leaf) 268, line 11:
      и҅ видѣвъшоу е҅линъскѫѭ̑ о҅бь҆дръжѧщѫѭ̑ прѣль҆сть · начѧ о̑учити градъскꙑѩ҆ мѫжѧ глагол҄ѧ · ꙗ҅ко бози не сѫтъ ѩ҅же вꙑ мните и҅ имате и҅ чь҆те нъ коумири не могѫщии҆ вамъ помощи ·
      hi viděvŭšu helinŭskǫjǫ̂ hobĭdrŭžęštǫjǫ̂ prělĭstĭ · načę ôučiti gradŭskyję mǫžę glagolʹję · jhako bozi ne sǫtŭ jhęže vy mnite hi imate hi čĭte nŭ kumiri ne mogǫštii vamŭ pomošti ·
      (please add an English translation of this quotation)

Conjugation

Conjugation of чьсти
infinitive чьсти (čĭsti)
supine чистъ (čistŭ)
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
l-participle чьтлъ (čĭtlŭ) чьтло (čĭtlo) чьтла (čĭtla) чьтла (čĭtla) чьтлѣ (čĭtlě) чьтлѣ (čĭtlě) чьтли (čĭtli) чьтла (čĭtla) чьтлꙑ (čĭtly)
singular dual plural
1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd 1st 2nd 3rd
азъ тꙑ тъ вѣ ва та мꙑ вꙑ ти
present чьтѫ (čĭtǫ) чьтеши (čĭteši) чьтетъ (čĭtetŭ) чьтевѣ (čĭtevě) чьтета (čĭteta) чьтете, чьтета (čĭtete, čĭteta) чьтемъ (čĭtemŭ) чьтете (čĭtete) чьтѫтъ (čĭtǫtŭ)
imperfect чьтѣахъ (čĭtěaxŭ) чьтѣаше (čĭtěaše) чьтѣаше (čĭtěaše) чьтѣаховѣ (čĭtěaxově) чьтѣашета (čĭtěašeta) чьтѣашете, чьтѣашета (čĭtěašete, čĭtěašeta) чьтѣахомъ (čĭtěaxomŭ) чьтѣашете (čĭtěašete) чьтѣахѫ (čĭtěaxǫ)
aorist чьтхъ (čĭtxŭ) чьт (čĭt) чьт (čĭt) чьтховѣ (čĭtxově) чьтста (čĭtsta) чьтсте, чьтста (čĭtste, čĭtsta) чьтхомъ (čĭtxomŭ) чьтсте (čĭtste) чьтшѧ (čĭtšę)
perfect1 Use the l-participle of чьсти and the present tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → чьтлъ ѥсмь
pluperfect1 Use the l-participle of чьсти and the imperfective aorist or imperfect tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → чьтлъ бѣхъ or чьтлъ бѣахъ
future perfect1 Use the l-participle of чьсти and the future tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → чьтлъ бѫдѫ
conditional1 Use the l-participle of чьсти and the conditional mood2 or perfective aorist tense of the auxiliary verb бꙑти
e.g. first-person masculine singular → чьтлъ бимь or чьтлъ бꙑхъ
imperative чьти (čĭti) чьти (čĭti) чьтѣвѣ (čĭtěvě) чьтѣта (čĭtěta) чьтѣмъ (čĭtěmŭ) чьтѣте (čĭtěte)

1 Except first/second-person neuter singular/dual/plural.
2 The dual forms are unattested.
See also Old Church Slavonic grammar § Verbs on WikipediaWikipedia .

Present active participle of чьсти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative чьтꙑ (čĭty) чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫща (čĭtǫšta) чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫще (čĭtǫšte) чьтѫща (čĭtǫšta) чьтѫщѧ (čĭtǫštę)
genitive чьтѫща (čĭtǫšta) чьтѫщѧ (čĭtǫštę) чьтѫщоу (čĭtǫštu) чьтѫщь (čĭtǫštĭ)
dative чьтѫщоу (čĭtǫštu) чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫщема (čĭtǫštema) чьтѫщама (čĭtǫštama) чьтѫщемъ (čĭtǫštemŭ) чьтѫщамъ (čĭtǫštamŭ)
accusative чьтѫщь (čĭtǫštĭ) чьтѫще (čĭtǫšte) чьтѫщѫ (čĭtǫštǫ) чьтѫща (čĭtǫšta) чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫщѧ (čĭtǫštę) чьтѫща (čĭtǫšta) чьтѫщѧ (čĭtǫštę)
instrumental чьтѫщемь (čĭtǫštemĭ) чьтѫщеѭ (čĭtǫštejǫ) чьтѫщема (čĭtǫštema) чьтѫщама (čĭtǫštama) чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫщами (čĭtǫštami)
locative чьтѫщи (čĭtǫšti) чьтѫщоу (čĭtǫštu) чьтѫщихъ (čĭtǫštixŭ) чьтѫщахъ (čĭtǫštaxŭ)
long forms
nominative чьтꙑи (čĭtyi) чьтѫщеѥ (čĭtǫšteje) чьтѫщиꙗ (čĭtǫštija) чьтѫщаꙗ (čĭtǫštaja) чьтѫщии (čĭtǫštii) чьтѫщеи, чьтѫщии (čĭtǫštei, čĭtǫštii) чьтѫщаꙗ (čĭtǫštaja) чьтѫщѧѩ (čĭtǫštęję)
genitive чьтѫщаѥго (čĭtǫštajego) чьтѫщѧѩ (čĭtǫštęję) чьтѫщоую (čĭtǫštuju) чьтѫщиихъ (čĭtǫštiixŭ)
dative чьтѫщоуѥмоу (čĭtǫštujemu) чьтѫщии (čĭtǫštii) чьтѫщиима (čĭtǫštiima) чьтѫщиимъ (čĭtǫštiimŭ)
accusative чьтѫщии (čĭtǫštii) чьтѫщеѥ (čĭtǫšteje) чьтѫщѫѭ (čĭtǫštǫjǫ) чьтѫщаꙗ (čĭtǫštaja) чьтѫщии (čĭtǫštii) чьтѫщѧѩ (čĭtǫštęję) чьтѫщаꙗ (čĭtǫštaja) чьтѫщѧѩ (čĭtǫštęję)
instrumental чьтѫщиимь (čĭtǫštiimĭ) чьтѫщѫѭ (čĭtǫštǫjǫ) чьтѫщиима (čĭtǫštiima) чьтѫщиими (čĭtǫštiimi)
locative чьтѫщиимь (čĭtǫštiimĭ) чьтѫщии (čĭtǫštii) чьтѫщоую (čĭtǫštuju) чьтѫщиихъ (čĭtǫštiixŭ)
Present passive participle of чьсти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative чьтомъ (čĭtomŭ) чьтомо (čĭtomo) чьтома (čĭtoma) чьтома (čĭtoma) чьтомѣ (čĭtomě) чьтоми (čĭtomi) чьтома (čĭtoma) чьтомꙑ (čĭtomy)
genitive чьтома (čĭtoma) чьтомꙑ (čĭtomy) чьтомоу (čĭtomu) чьтомъ (čĭtomŭ)
dative чьтомоу (čĭtomu) чьтомѣ (čĭtomě) чьтомома (čĭtomoma) чьтомама (čĭtomama) чьтомомъ (čĭtomomŭ) чьтомамъ (čĭtomamŭ)
accusative чьтомъ (čĭtomŭ) чьтомо (čĭtomo) чьтомѫ (čĭtomǫ) чьтома (čĭtoma) чьтомѣ (čĭtomě) чьтомꙑ (čĭtomy) чьтома (čĭtoma) чьтомꙑ (čĭtomy)
instrumental чьтомомь (čĭtomomĭ) чьтомоѭ (čĭtomojǫ) чьтомома (čĭtomoma) чьтомама (čĭtomama) чьтомꙑ (čĭtomy) чьтомами (čĭtomami)
locative чьтомѣ (čĭtomě) чьтомоу (čĭtomu) чьтомѣхъ (čĭtoměxŭ) чьтомахъ (čĭtomaxŭ)
long forms
nominative чьтомꙑи (čĭtomyi) чьтомоѥ (čĭtomoje) чьтомаꙗ (čĭtomaja) чьтомаꙗ (čĭtomaja) чьтомѣи (čĭtoměi) чьтомии (čĭtomii) чьтомаꙗ (čĭtomaja) чьтомꙑѩ (čĭtomyję)
genitive чьтомaѥго (čĭtomajego) чьтомꙑѩ (čĭtomyję) чьтомоую (čĭtomuju) чьтомꙑихъ (čĭtomyixŭ)
dative чьтомоуѥмоу (čĭtomujemu) чьтомѣи (čĭtoměi) чьтомꙑима (čĭtomyima) чьтомꙑимъ (čĭtomyimŭ)
accusative чьтомꙑи (čĭtomyi) чьтомоѥ (čĭtomoje) чьтомѫѭ (čĭtomǫjǫ) чьтомаꙗ (čĭtomaja) чьтомѣи (čĭtoměi) чьтомꙑѩ (čĭtomyję) чьтомаꙗ (čĭtomaja) чьтомꙑѩ (čĭtomyję)
instrumental чьтомꙑимь (čĭtomyimĭ) чьтомѫѭ (čĭtomǫjǫ) чьтомꙑима (čĭtomyima) чьтомꙑими (čĭtomyimi)
locative чьтомѣѥмь (čĭtomějemĭ) чьтомѣи (čĭtoměi) чьтомоую (čĭtomuju) чьтомꙑихъ (čĭtomyixŭ)
Past active participle of чьсти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative чьтъ (čĭtŭ) чьтъши (čĭtŭši) чьтъша (čĭtŭša) чьтъши (čĭtŭši) чьтъше (čĭtŭše) чьтъша (čĭtŭša) чьтъшѧ (čĭtŭšę)
genitive чьтъша (čĭtŭša) чьтъшѧ (čĭtŭšę) чьтъшоу (čĭtŭšu) чьтъшь (čĭtŭšĭ)
dative чьтъшоу (čĭtŭšu) чьтъши (čĭtŭši) чьтъшема (čĭtŭšema) чьтъшама (čĭtŭšama) чьтъшемъ (čĭtŭšemŭ) чьтъшамъ (čĭtŭšamŭ)
accusative чьтъшь (čĭtŭšĭ) чьтъше (čĭtŭše) чьтъшѫ (čĭtŭšǫ) чьтъша (čĭtŭša) чьтъши (čĭtŭši) чьтъшѧ (čĭtŭšę) чьтъша (čĭtŭša) чьтъшѧ (čĭtŭšę)
instrumental чьтъшемь (čĭtŭšemĭ) чьтъшеѭ (čĭtŭšejǫ) чьтъшема (čĭtŭšema) чьтъшама (čĭtŭšama) чьтъши (čĭtŭši) чьтъшами (čĭtŭšami)
locative чьтъши (čĭtŭši) чьтъшоу (čĭtŭšu) чьтъшихъ (čĭtŭšixŭ) чьтъшахъ (čĭtŭšaxŭ)
long forms
nominative чьтꙑи (čĭtyi) чьтъшеѥ (čĭtŭšeje) чьтъшиꙗ (čĭtŭšija) чьтъшаꙗ (čĭtŭšaja) чьтъшии (čĭtŭšii) чьтъшеи, чьтъшии (čĭtŭšei, čĭtŭšii) чьтъшаꙗ (čĭtŭšaja) чьтъшѧѩ (čĭtŭšęję)
genitive чьтъшаѥго (čĭtŭšajego) чьтъшѧѩ (čĭtŭšęję) чьтъшоую (čĭtŭšuju) чьтъшиихъ (čĭtŭšiixŭ)
dative чьтъшоуѥмоу (čĭtŭšujemu) чьтъшии (čĭtŭšii) чьтъшиима (čĭtŭšiima) чьтъшиимъ (čĭtŭšiimŭ)
accusative чьтъшии (čĭtŭšii) чьтъшеѥ (čĭtŭšeje) чьтъшѫѭ (čĭtŭšǫjǫ) чьтъшаꙗ (čĭtŭšaja) чьтъшии (čĭtŭšii) чьтъшѧѩ (čĭtŭšęję) чьтъшаꙗ (čĭtŭšaja) чьтъшѧѩ (čĭtŭšęję)
instrumental чьтъшиимь (čĭtŭšiimĭ) чьтъшѫѭ (čĭtŭšǫjǫ) чьтъшиима (čĭtŭšiima) чьтъшиими (čĭtŭšiimi)
locative чьтъшиимь (čĭtŭšiimĭ) чьтъшии (čĭtŭšii) чьтъшоую (čĭtŭšuju) чьтъшиихъ (čĭtŭšiixŭ)
Past passive participle of чьсти
short forms
singular dual plural
masculine neuter feminine masculine neuter feminine masculine neuter feminine
nominative чьтенъ (čĭtenŭ) чьтено (čĭteno) чьтена (čĭtena) чьтена (čĭtena) чьтенѣ (čĭteně) чьтени (čĭteni) чьтена (čĭtena) чьтенꙑ (čĭteny)
genitive чьтена (čĭtena) чьтенꙑ (čĭteny) чьтеноу (čĭtenu) чьтенъ (čĭtenŭ)
dative чьтеноу (čĭtenu) чьтенѣ (čĭteně) чьтенома (čĭtenoma) чьтенама (čĭtenama) чьтеномъ (čĭtenomŭ) чьтенамъ (čĭtenamŭ)
accusative чьтенъ (čĭtenŭ) чьтено (čĭteno) чьтенѫ (čĭtenǫ) чьтена (čĭtena) чьтенѣ (čĭteně) чьтенꙑ (čĭteny) чьтена (čĭtena) чьтенꙑ (čĭteny)
instrumental чьтеномь (čĭtenomĭ) чьтеноѭ (čĭtenojǫ) чьтенома (čĭtenoma) чьтенама (čĭtenama) чьтенꙑ (čĭteny) чьтенами (čĭtenami)
locative чьтенѣ (čĭteně) чьтеноу (čĭtenu) чьтенѣхъ (čĭteněxŭ) чьтенахъ (čĭtenaxŭ)
long forms
nominative чьтенꙑи (čĭtenyi) чьтеноѥ (čĭtenoje) чьтенаꙗ (čĭtenaja) чьтенаꙗ (čĭtenaja) чьтенѣи (čĭteněi) чьтении (čĭtenii) чьтенаꙗ (čĭtenaja) чьтенꙑѩ (čĭtenyję)
genitive чьтенaѥго (čĭtenajego) чьтенꙑѩ (čĭtenyję) чьтеноую (čĭtenuju) чьтенꙑихъ (čĭtenyixŭ)
dative чьтеноуѥмоу (čĭtenujemu) чьтенѣи (čĭteněi) чьтенꙑима (čĭtenyima) чьтенꙑимъ (čĭtenyimŭ)
accusative чьтенꙑи (čĭtenyi) чьтеноѥ (čĭtenoje) чьтенѫѭ (čĭtenǫjǫ) чьтенаꙗ (čĭtenaja) чьтенѣи (čĭteněi) чьтенꙑѩ (čĭtenyję) чьтенаꙗ (čĭtenaja) чьтенꙑѩ (čĭtenyję)
instrumental чьтенꙑимь (čĭtenyimĭ) чьтенѫѭ (čĭtenǫjǫ) чьтенꙑима (čĭtenyima) чьтенꙑими (čĭtenyimi)
locative чьтенѣѥмь (čĭtenějemĭ) чьтенѣи (čĭteněi) чьтеноую (čĭtenuju) чьтенꙑихъ (čĭtenyixŭ)

Derived terms

References

  • Бояджиев, Андрей (2016), Старобългарска читанка[2], София
  • чьсти”, in GORAZD [Old Church Slavonic Digital Hub], http://gorazd.org, 2016—2026

Old East Slavic

Etymology

From Proto-Slavic *čьsti, *čisti. Cognates include Old Church Slavonic чьсти (čĭsti).

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈt͡ɕɪsti//ˈt͡ɕɪstʲi//ˈt͡ɕɛstʲi/
  • (ca. 9th CE) IPA(key): /ˈt͡ɕɪsti/
  • (ca. 11th CE) IPA(key): /ˈt͡ɕɪstʲi/
  • (ca. 13th CE) IPA(key): /ˈt͡ɕɛstʲi/

  • Hyphenation: чь‧сти

Verb

чьсти (čĭstiimpf

  1. (transitive) to read
    • 1076, Sviatoslav's izbornik[3], page 2:
      ѥгда чьтеши книгꙑ· не тъштисѧ бърꙁо иштисти до дроугыꙗ главиꙁнꙑ·
      jegda čĭteši knigy· ne tŭštisę bŭrzo ištisti do drugyja glavizny·
      when you read books, don't strive to quickly read on to the following chapter.

Conjugation

Synonyms

Descendants

  • Old Ruthenian: че́сти (čésti)
  • Russian: честь (čestʹ)

References

  • Sreznevsky, Izmail I. (1893–1912), “чисти”, in Матеріалы для Словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ [Materials for the Dictionary of the Old East Slavic Language Based on Written Monuments]‎[4] (in Russian), volume, Saint Petersburg: Department of Russian Language and Literature of the Imperial Academy of Sciences