Salar
Etymology
From Proto-Oghuz *ček-. Cognate with Azerbaijani çəkmək, Gagauz çekmää, Turkish and Turkmen çekmek. Do not confuse with Salar çıqğusı.
Pronunciation
- (Jiezi, Gaizi, Qingshui, Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕixkysi/
- (Chahandusi, Baizhuang, Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕexkysi/
- (Jiezi, Gaizi, Xunhua, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕihkysi/
Verb
çixgüsi (1st person plural imperative çixel, present continuous çixbır, past çixci)
- to drag, pull out
- Synonyms: süregüsi, datğusı
- to wrest
Balani goynudan çixbarci.- S/he took the child from her/his arms.
- to fall away, fall off (about hooves)
- to help out
Derived terms
Conjugation
Conjugation of çixgüsi
basic conjugation
| basic conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
çixer
|
çixer-a
|
çixmes
|
çixmes-a
|
| continuous
|
çixbır
|
çixba(r)
|
çix yoxdır,
çixmır
|
çix yox-a
|
| past
|
çixci
|
çixmiş
|
çixmeci
|
çixmemiş
|
| future
|
çixgür
|
çixge(r)
|
çixmeğür
|
çixmeğe(r)
|
| past perfect
|
çixgen var
|
çixgen var-a
|
çixgen yoxdır
|
çixgen yox-a
|
| necessitative
|
çixgi
|
çixmeği
|
| conditional
|
çixse
|
çixmese
|
| imperative
|
1st person plural
|
çixel
|
çixmeğel
|
| 2nd & 3rd person
|
çix
|
çixme
|
| 2nd person
|
çixdoğo
|
çixquma
|
| 3rd person
|
çixqoğı
|
çixmeği
|
| infinitive
|
çixgüsi
|
çixmeğüsi
|
| manner noun
|
çixiş
|
çixmeş
|
| impersonal participle
|
imperfective
|
çixgen
|
çixmeğen
|
| perfective
|
çixmiş
|
çixmemiş
|
| prospective
|
çixgüsi
|
çixmeğüsi
|
| agent noun
|
çixgüci
|
çixmeğüci
|
|
|
converbs
|
| purposive converb
|
çixme
|
| posterior converb
|
çixgü, çixceni
|
| anterior converb
|
çixgünçük
|
| iterative converb
|
çixe-çixe
|
| immediate posterior converb
|
çixgüşli
|
| causal converb
|
çixceni
|
| prospective converb
|
çixgüdene
|
| sequential converb
|
çixi
|
question conjugation
| question conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
|
|
experimental1
|
inferential2
|
experimental
|
inferential
|
| aorist
|
çixer-(m)i
|
çixer-(m)o
|
çixmes-(m)i
|
çixmes-(m)o
|
| continuous
|
çixbır-(m)i
|
çixba(r)-(m)o
|
çix yoxdır-(m)i
|
çix yox-aro
|
| past
|
çix-du,
çixci-mu
|
çixmiş-(m)o
|
çixme-du,
çixmeci-mu
|
çixmemiş-(m)o
|
| future
|
çixgür-(m)i
|
çixge(r)-(m)o
|
çixmeğür-(m)i
|
çixmeğe(r)-(m)o
|
| past perfect
|
çixgen var-(m)i
|
çixgen var-(m)o
|
çixgen yoxdır-(m)i
|
çixgen yox-aro
|
| necessitative
|
çixgi-mu
|
çixmeği-mu
|
| conditional
|
çixse-mu
|
çixmese-mu
|
| imperative
|
1st person plural
|
çixel-mu
|
çixmeğel-mu
|
| 2nd & 3rd person
|
çix-mu
|
çixme-mu
|
| 2nd person
|
çixdoğo-mu
|
çixquma-mu
|
| 3rd person
|
çixqoğı-mu
|
çixmeği-mu
|
| infinitive
|
çixgüsi-mu
|
çixmeğüsi-mu
|
| manner noun
|
çixiş-mu
|
çixmeş-mu
|
| impersonal participle
|
imperfective
|
çixgen-mu
|
çixmeğen-mu
|
| perfective
|
çixmiş-mu
|
çixmemiş-mu
|
| prospective
|
çixgüsi-mu
|
çixmeğüsi-mu
|
| agent noun
|
çixgüci-mu
|
çixmeğüci-mu
|
potential conjugation
| potential conjugation
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
çixeler
|
çixeler-a
|
çixelmes
|
çixelmes-a
|
| continuous
|
çixelbır
|
çixelba(r)
|
çixel yoxdır,
çixelmır
|
çixel yox-a
|
| past
|
çixelci
|
çixelmiş
|
çixelmeci
|
çixelmemiş
|
| future
|
çixelğür
|
çixelğe(r)
|
çixelmeğür
|
çixelmeğe(r)
|
| past perfect
|
çixelğen var
|
çixelğen var-a
|
çixelğen yoxdır
|
çixelğen yox-a
|
inceptive–punctual aspectual construction
| inceptive–punctual aspectual construction
|
|
|
positive
|
negative
|
| experiential
|
inferential
|
experiential
|
inferential
|
| aorist
|
{{{71}}}
|
{{{72}}}
|
{{{101}}}
|
{{{102}}}
|
| continuous
|
{{{73}}}
|
{{{74}}}
|
{{{103}}},
{{{1031}}}
|
{{{104}}}
|
| past
|
{{{75}}}
|
{{{76}}}
|
{{{105}}}
|
{{{106}}}
|
| future
|
{{{77}}}
|
{{{78}}}
|
{{{107}}}
|
{{{108}}}
|
| past perfect
|
{{{79}}}
|
{{{80}}}
|
{{{109}}}
|
{{{110}}}
|
|
1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.
References
- Tenishev, Edhem (1976), “çixgüsi”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, pages 309-310, 312
- Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “çixgüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 61