y'u
See also: Appendix:Variations of "yu"
Mbya Guarani
Verb
y'u
Conjugation
| singular | plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person inclusive |
1st person exclusive |
2nd person | 3rd person |
| xee ay'u | ndee erey'u | ha'e oy'u | nhande jay'u | ore oroy'u | peẽ pey'u | ha'e oy'u |
Paraguayan Guarani
Etymology
From y (“water”) + 'u (“consume”).
Pronunciation
- IPA(key): /ʔɨˈʔu/
- Rhymes: -u
Verb
y'u
Conjugation
Conjugation of 'y'u
| singular | plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person inclusive |
1st person exclusive |
2nd person | 3rd person | ||
| active | ||||||||
| indicative | che ha'y'u | nde re'y'u | ha'e ho'y'u | ñande ja'y'u | ore ro'y'u | peẽ pe'y'u | ha'ekuéra ho'y'u/ho'y'u hikuái | |
| hortative | ta'y'u che | tere'y'u nde | to'y'u ha'e | taja'y'u ñande | toro'y'u ore | tape'y'u peẽ | to'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | he'y'u | - | - | - | pe'y'u | - | |
| passive | ||||||||
| indicative | che aje'y'u | nde reje'y'u | ha'e oje'y'u | ñande jaje'y'u | ore roje'y'u | peẽ peje'y'u | ha'ekuéra oje'y'u/oje'y'u hikuái | |
| hortative | taje'y'u che | tereje'y'u nde | toje'y'u ha'e | tajaje'y'u ñande | toroje'y'u ore | tapeje'y'u peẽ | toje'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | eje'y'u | - | - | - | peje'y'u | - | |
| reciprocal | ||||||||
| indicative | - | - | - | ñande jajo'y'u | ore rojo'y'u | peẽ pejo'y'u | ha'ekuéra hojo'y'u/hojo'y'u hikuái | |
| hortative | - | - | - | tajajo'y'u ñande | torojo'y'u ore | tapejo'y'u peẽ | tojo'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | - | - | - | - | pejo'y'u | - | |
| coactive | ||||||||
| indicative | che hambo'y'u | nde rembo'y'u | ha'e hombo'y'u | ñande ñambo'y'u | ore rombo'y'u | peẽ pembo'y'u | ha'ekuéra hombo'y'u/hombo'y'u hikuái | |
| hortative | tambo'y'u che | terembo'y'u nde | tombo'y'u ha'e | tañambo'y'u ñande | torombo'y'u ore | tapembo'y'u peẽ | tombo'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | hembo'y'u | - | - | - | pembo'y'u | - | |
| objective | ||||||||
| indicative | che haro'y'u/haguero'y'u | nde rero'y'u/reguero'y'u | ha'e horo'y'u/hoguero'y'u | ñande jaro'y'u/jaguero'y'u | ore roro'y'u/roguero'y'u | peẽ pero'y'u/peguero'y'u | ha'ekuéra horo'y'u/hoguero'y'u//horo'y'u/hoguero'y'u hikuái | |
| hortative | toro'y'u/taguero'y'u che | terero'y'u/tereguero'y'u nde | toro'y'u/toguero'y'u ha'e | tajaro'y'u/tajaguero'y'u ñande | tororo'y'u/toroguero'y'u ore | tapero'y'u/tapeguero'y'u peẽ | toro'y'u/toguero'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | hero'y'u/heguero'y'u | - | - | - | pero'y'u/peguero'y'u | - | |
| subsumptive¹ | ||||||||
| indicative | che haporo'y'u/hamba'e'y'u | nde reporo'y'u/remba'e'y'u | ha'e hoporo'y'u/homba'e'y'u | ñande japoro'y'u/ñamba'e'y'u | ore roporo'y'u/romba'e'y'u | peẽ peporo'y'u/pemba'e'y'u | ha'ekuéra hoporo'y'u/homba'e'y'u//hoporo'y'u/homba'e'y'u hikuái | |
| hortative | taporo'y'u/tamba'e'y'u che | tereporo'y'u/teremba'e'y'u nde | toporo'y'u/tomba'e'y'u ha'e | tajaporo'y'u/tañamba'e'y'u ñande | toroporo'y'u/toromba'e'y'u ore | tapeporo'y'u/tapemba'e'y'u peẽ | toporo'y'u/tomba'e'y'u ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | heporo'y'u/hemba'e'y'u | - | - | - | peporo'y'u/pemba'e'y'u | - | |
| ¹: the subsumptive forms with -poro- are used with humans, while the forms with -mba'e- are used with animals. | ||||||||
References
- Canese, Natalia Krivoshein de; Alcaraz, Feliciano Acosta (2016), “y'u”, in Ñe’ẽryru [Dictionary] (overall work in Spanish), Asunción: Instituto Superior de Lenguas, →ISBN, page 116, column 2