uruezitate
Murui Huitoto
Etymology
From uruezide (“to be pregnant”) + -tate.
Pronunciation
- IPA(key): [ˈuɾuwɛθitatɛ]
- Hyphenation: u‧ru‧e‧zi‧ta‧te
Verb
uruezitate
- (transitive) to impregnate
- 2008 [1978], Huitoto Murui Bible, 2nd edition, Mateo 1:18:
- Naimɨe mɨcorɨ dɨga naiñaiño nia iñenia, Jesiñamui Joreño ie uaido naiñaiñona uruesitate.
- When she still wasn't married to him, the Holy Spirit impregnated her with its voice.
Conjugation
| Nonfuture indicative | Future indicative | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| affirmative | negative | affirmative | negative | ||||||
| m | f | m | f | m | f | m | f | ||
| 1st sg | uruezitatɨkue | uruezitañedɨkue | 1st sg | uruezitaitɨkue | uruezitañeitɨkue | ||||
| 2nd sg | uruezitato | uruezitañedo | 2nd sg | uruezitaito | uruezitañeito | ||||
| 3rd sg anim1) | uruezitatɨmɨe | uruezitatɨñaiño | uruezitañedɨmɨe | uruezitañedɨñaiño | 3rd sg anim1) | uruezitaitɨmɨe | uruezitaitɨñaiño | uruezitañeitɨmɨe | uruezitañeitɨñaiño |
| 1st du | uruezitatɨkoko | uruezitatɨkaɨñaɨ | uruezitañedɨkoko | uruezitañedɨkaɨñaɨ | 1st du | uruezitaitɨkoko | uruezitaitɨkaɨñaɨ | uruezitañeitɨkoko | uruezitañeitɨkaɨñaɨ |
| 2nd du | uruezitatomɨko | uruezitatomɨñoɨ | uruezitañedomɨko | uruezitañedomɨñoɨ | 2nd du | uruezitaitomɨko | uruezitaitomɨñoɨ | uruezitañeitomɨko | uruezitañeitomɨñoɨ |
| 3rd du anim1) | uruezitataɨmaiaɨ | uruezitataɨñuaɨ | uruezitañedaɨmaiaɨ | uruezitañedaɨñuaɨ | 3rd du anim1) | uruezitaitaɨmaiaɨ | uruezitaitaɨñuaɨ | uruezitañeitaɨmaiaɨ | uruezitañeitaɨñuaɨ |
| 1st pl | uruezitatɨkaɨ | uruezitañedɨkaɨ | 1st pl | uruezitaitɨkaɨ | uruezitañeitɨkaɨ | ||||
| 2nd pl | uruezitatomoɨ | uruezitañedomoɨ | 2nd pl | uruezitaitomoɨ | uruezitañeitomoɨ | ||||
| 3rd pl anim1) | uruezitatɨmakɨ | uruezitañedɨmakɨ | 3rd pl anim1) | uruezitaitɨmakɨ | uruezitañeitɨmakɨ | ||||
| 3rd neut | uruezitate | uruezitañede | 3rd neut | uruezitaite | uruezitañeite | ||||
| Imperative | Apprehensive | Future event | Passive | Negative passive | Overlap | ||||
| simple | immediate | prohibitive | nonfuture | future | nonfuture | future | |||
| uruezita! uruezitano! |
uruezitanokai! | uruezitañeno! | uruezitaiza! | uruezitaye | uruezitaka | uruezitayɨ | uruezitañega | uruezitañeyɨ | uruezitakana |
| Conditional | |||||||||
| real | hypothetical | immediate | negative | ||||||
| uruezitaia | uruezitana | uruezitakaina | uruezitañenia | ||||||
1) The animate 3rd person inflections are only used when the animacy of the subject needs to be emphasised. Otherwise, the neutral 3rd singular is used.
*) Same-time forms may be formed from any indicative form by adding the ending -mo directly to the inflected form.
**) The evidentiality markers -dɨ, -za and -ta may be added to any indicative form.
References
- Shirley Burtch (1983), Diccionario Huitoto Murui (Tomo I) (Linguistica Peruana No. 20)[1] (in Spanish), Yarinacocha, Peru: Instituto Lingüístico de Verano, page 251