uruezide
Murui Huitoto
Etymology
From urue (“child”) + -zide.
Pronunciation
- IPA(key): [ˈuɾuwɛθidɛ]
- Hyphenation: u‧ru‧e‧zi‧de
Verb
uruezide
- (intransitive) to be pregnant
Conjugation
| Nonfuture indicative | Future indicative | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| affirmative | negative | affirmative | negative | ||||||
| m | f | m | f | m | f | m | f | ||
| 1st sg | uruezidɨkue | urueziñedɨkue | 1st sg | urueziitɨkue | urueziñeitɨkue | ||||
| 2nd sg | uruezido | urueziñedo | 2nd sg | urueziito | urueziñeito | ||||
| 3rd sg anim1) | uruezidɨmɨe | uruezidɨñaiño | urueziñedɨmɨe | urueziñedɨñaiño | 3rd sg anim1) | urueziitɨmɨe | urueziitɨñaiño | urueziñeitɨmɨe | urueziñeitɨñaiño |
| 1st du | uruezidɨkoko | uruezidɨkaɨñaɨ | urueziñedɨkoko | urueziñedɨkaɨñaɨ | 1st du | urueziitɨkoko | urueziitɨkaɨñaɨ | urueziñeitɨkoko | urueziñeitɨkaɨñaɨ |
| 2nd du | uruezidomɨko | uruezidomɨñoɨ | urueziñedomɨko | urueziñedomɨñoɨ | 2nd du | urueziitomɨko | urueziitomɨñoɨ | urueziñeitomɨko | urueziñeitomɨñoɨ |
| 3rd du anim1) | uruezidaɨmaiaɨ | uruezidaɨñuaɨ | urueziñedaɨmaiaɨ | urueziñedaɨñuaɨ | 3rd du anim1) | urueziitaɨmaiaɨ | urueziitaɨñuaɨ | urueziñeitaɨmaiaɨ | urueziñeitaɨñuaɨ |
| 1st pl | uruezidɨkaɨ | urueziñedɨkaɨ | 1st pl | urueziitɨkaɨ | urueziñeitɨkaɨ | ||||
| 2nd pl | uruezidomoɨ | urueziñedomoɨ | 2nd pl | urueziitomoɨ | urueziñeitomoɨ | ||||
| 3rd pl anim1) | uruezidɨmakɨ | urueziñedɨmakɨ | 3rd pl anim1) | urueziitɨmakɨ | urueziñeitɨmakɨ | ||||
| 3rd neut | uruezide | urueziñede | 3rd neut | urueziite | urueziñeite | ||||
| Imperative | Apprehensive | Future event | Passive | Negative passive | Overlap | ||||
| simple | immediate | prohibitive | nonfuture | future | nonfuture | future | |||
| uruezi! urueziño! |
urueziñokai! | urueziñeno! | urueziza! | urueziye | — | — | — | — | uruezikana |
| Conditional | |||||||||
| real | hypothetical | immediate | negative | ||||||
| uruezia | uruezina | uruezikaina | urueziñenia | ||||||
1) The animate 3rd person inflections are only used when the animacy of the subject needs to be emphasised. Otherwise, the neutral 3rd singular is used.
*) Same-time forms may be formed from any indicative form by adding the ending -mo directly to the inflected form.
**) The evidentiality markers -dɨ, -za and -ta may be added to any indicative form.
Derived terms
References
- Shirley Burtch (1983), Diccionario Huitoto Murui (Tomo I) (Linguistica Peruana No. 20)[1] (in Spanish), Yarinacocha, Peru: Instituto Lingüístico de Verano, page 251