pamiętać

Inherited from Proto-Slavic *pamętàti. By surface analysis, pamięć +‎ -ać. First attested in the first half of the 14th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /pamʲæ̃tat͡ɕʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /pamʲæ̃tat͡ɕʲ/

pamiętać impf

1. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to remember (to not forget; to keep in mind; to bear in mind; to take care of) [with ku (+ dative); or with na (+ accusative); or with accusative; or with infinitive]
   • 1922 [End of the 15th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)‎^[2], page 231:

     Tego... slutowana i milosze[rdzia]... wszdy miloscziwe pamøtaghøc

     [Tego... slutowania i miłosie[rdzia]... wżdy miłościwie pamiętając]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[3], page 166:

     Nye pamyetasch (non recordaris), matko myla, slow Symeonovych?

     [Nie pamiętasz (non recordaris), matko miła, słow Symeonowych?]

   • 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[4], [5], [6]}, volume XXV, page 181:

     Iste parwlus (sc. Christus)... Iesus, obrazony, non meminit, nye pamyątha, ad vindictam kv pomscze

     [Iste parwlus (sc. Christus)... Iesus, obrażony, non meminit, nie pamięta, ad vindictam ku pomście]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 136, 9, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     *Pomøtay (memor esto)... syny Edom w dzen Yeruzalem

     [Pamiętaj (memor esto)... syny Edom w dzień Jeruzalem]

   • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎^[7], Krakow, Brodnia, page 25b:

     Pamiatay na slowo twoie (memor esto verbi tui Psal 118, 49) sludze twemu

     [Pamiętaj na słowo twoje (memor esto verbi tui Psal 118, 49) słudze twemu]

   • End of the 15th century, Dekalog - Dziesięcioro przykazań bożych - Decem praecepta Dei, volume I, number 7:

     Pamyathay swyeczycz dny swyathe

     [Pamiętaj święcić dni święte]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, number Is 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Pamøtaycze (mementote Is 12, 5), ysze wysoke ymø gego

     [Pamiętajcie (mementote Is 12, 5), iże wysokie imię jego]

   • c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎^{scan transliteration, transcription}, Miechów, page br 17:

     Chego gim doych, ne pamøtaiø

     [Czego jim dojć, nie pamiętają]

   • 1885-2024 [End of the fifteenth century], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[8], volume V, page 24:

     Pamyątacz recolere

     [Pamiętać recolere]

2. to consider
   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 19, 17:

     Wiwyodl ge i postawyl ge przed myastem y mowyl gym: Pamyøtayczye, abiszczye [się] nye oglyødali

     [Wywiodł je i postawił je przed miastem i mowił jim: Pamiętajcie, abyście [się] nie oglądali]

3. to mention
   • 1426, Kanon mszy św., Canon missae., volume IV, page 315:

     Tym czsoschsmy pamyøtaly, wschithkym... myesczcze ochlodzenya... aby dal, proszymy

     [Tym csożsmy pamiętali, wszytkim... mieścce ochłodzenia... aby dał, prosimy]

   • 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[9], [10], [11]}, volume XXIII, page 304:

     Ma pamiatacz meditabitur (Christum tamen sub ipso meditabimur sopore)

     [Ma pamiętać meditabitur (Christum tamen sub ipso meditabimur sopore)]

• Polish: pamiętać
• Silesian: pamiyntać

• Boryś, Wiesław (2005), “pamiętać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “pamiętać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “pamiętać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “pamiętać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Inherited from Old Polish pamiętać. By surface analysis, pamięć +‎ -ać.

• Audio 1:

  (file)

• Audio 2:

  (file)

• Rhymes: -ɛntat͡ɕ
• Syllabification: pa‧mię‧tać

pamiętać impf

2. (transitive) to remember (to recall from one's memory; to have an image in one's memory) [with o (+ locative) ‘about whom/what’]

   Synonym: pomnieć

3. (intransitive) to remember (to keep in mind; to be mindful of) [with o (+ locative) ‘about whom/what’]

   Hypernym: troszczyć się

4. (intransitive) to remember (to not forget (to do something required)) [with infinitive ‘to do what’]

   Synonym: pomnieć

   Near-synonym: nie omieszkać

5. (transitive) to remember; to not forget (to not forgive; to keep in mind someone's wrongdoing even if it happened some time ago) [with dative ‘whom’]

   Hypernym: obrażać się

6. (transitive, of objects) to be from a particular time [with accusative ‘what time’]

   Near-synonym: pochodzić

   Ten budynek pamięta XVIII wiek. ― This building has been around since the 18th century. (literally, “This building remembers the 18th century.”)

7. (intransitive, obsolete) to mind, to heed (to pay attention to) [with na (+ accusative) ‘what/whom’]

   Synonyms: baczyć, uważać, zważać

8. (transitive, Middle Polish) to remember (to celebrate; to honor)

   Synonyms: czcić, świętować

9. (transitive, Middle Polish) to remember; to ponder

   Synonyms: rozpamiętywać, rozmyślać, wspominać

10. (transitive, Middle Polish) to calm (to make peaceful)

    Synonym: opamiętywać

11. (reflexive with się) to remember each other, to remember one another (to keep each other in mind and not forget each other)
13. (reflexive with się, Middle Polish) to remember (to recall from one's memory)
14. (reflexive with się, Middle Polish) to remember something about oneself
15. (reflexive with się, Middle Polish) to be of sound mind

In Middle Polish, sense 1 and sense 11 were synonymous.

• zapominać

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pamiętać is one of the most used words in Polish, appearing 19 times in scientific texts, 3 times in news, 15 times in essays, 40 times in fiction, and 98 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 175 times, making it the 329th most common word in a corpus of 500,000 words.^[1]

• pamiętać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• pamiętać in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “pamiętać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “pamiętać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Paweł Kupiszewski (12.05.2016), “PAMIĘTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pamiętać”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “pamiętać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pamiętać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 28
• pamiętać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego