noga

Inherited from Proto-Slavic *nogà.

• IPA^(key): /ˈnɔ.ɡa/
• Rhymes: -ɔɡa
• Syllabification: no‧ga

noga f (diminutive nóżka or nogùlka, augmentative nożëszcze or nożësko, related adjective nogòwi)

1. leg; foot (lower limb)
2. foot (base or pedestal of an object)

• Stefan Ramułt (1993) [1893], “noga”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
• Sychta, Bernard (1969), “noga”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 3 (Ł – O), Wrocław: Ossolineum, page 213
• Jan Trepczyk (1994), “noga”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
• Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “noga”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎^[2]
• “noga”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

Inherited from Proto-Slavic *noga.

• IPA^(key): /ˈnɔ.ɡa/
• Rhymes: -ɔɡa
• Syllabification: no‧ga

noga f (diminutive nožka)

1. foot, leg

• Muka, Arnošt (1921, 1928), “noga”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
• Starosta, Manfred (1999), “noga”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

noga

1. thigh

• Blaine Turner, 1992, Manam Organised Phonology Data, Ukarumpa, SIL.

• (Kautokeino) IPA^(key): /ˈnoka/

noga

1. inflection of nohkat:
   1. present indicative connegative
   2. second-person singular imperative
   3. imperative connegative

From Proto-Bantu *njókà.

noga

1. snake

From Latin nux.

noga f (plural nogas)

1. nut

• nogat

Inherited from Proto-Slavic *nogà. First attested in the 14th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /nɔɡa/
• IPA^(key): (15^th CE) /nɔɡa/
• Homophone: Noga

noga f (diminutive nóżka, related adjective nożny)

1. (attested in Lesser Poland, Masovia, Silesia, Greater Poland, Sieradz-Łęczyca) leg; foot (lower limb)
   • c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎^{scan transliteration, transcription}, Miechów, page ar 17:

     videh praui angela bozego mochnego sneb[a sle]cew praui postaui prauø nogø namory ale[wą na ziemi...]

     [Widziech, prawi, anjeła bożego mocnego s nieb[a sle]ciew, prawi, postawi prawą nogę na morzy a le[wą na ziemi...]]

   • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎^{transliteration, transcription}, Krakow, page 3b:

     volu tego dla szø[cz] ony szobø vedly byly isbycz gy ony [bily] przedaly A czinsz [czeszarzeui giim ony] szaplaczyly Aostathktek szobe nastrauø sza choualy Allecz osla presto[cz] szøgy ony szobø byly pogøly / isbicz [oni] strauø namem szobe [bily] noszyly Albo tesze gdisbiszø bila maria vtrudzyla tedyczby vøcz ona bila nan fszadla aby[cz ona] sfvim nogam bila malo othpoczynøla

     [Wołu tegodla są[ć] oni z sobą wiedli byli, iż być ji oni [byli] przedali a czynsz [cesarzewi jim oni] zapłacili, a ostat[kt]ek sobie na strawę zachowali, aleć osła przez to[ć] są ji oni z sobą byli pojęli, iż być [oni] strawę na niem sobie [byli] nosili albo teże gdyż by się była Maryja utrudziła, tedyćby więc ona była nań w siadła, aby[ć ona] swym nogam była mało otpoczynęła.]

   • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎^{transliteration, transcription}, Krakow, page 14b:

     Ap[re]stocz gest ona do c[rist]a bila prysla ypredgego nogamy gest ona bila padla

     [A p[rze]z toć jest ona do K[ryst]a była przyszła i przed jego nogami jest ona była padła]

   • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎^{transliteration, transcription}, Krakow, page 174b:

     ony szø ge byly tako szucho przesly / ascy ony svich nok nanegsze stopy ne szocz ony byly rosmoczyl

     [oni są je byli tako sucho przeszli, aż ci oni swych nog na[m]niejsze stopy nie sąć oni byli rozmoczyli]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 8, 7, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Wszitko podbil ies podnogi iego owcze yscot wszistek ynadto wszistek swerz polni

     [Wszytko podbił jeś pod nogi jego, owce i skot wszystek, i nadto wszystek ź wierz polny]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 9, 16, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Wsidle wtem iesz sø scrily vlapona iest noga gich

     [W sidle w tem, jeż są skryli, ułapiona jest noga jich]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 13, 6, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Gichsze usta zlorzeczena ygorzkoscy pelna sø richle nogi gich kuprzeliczu krwe

     [Jichże usta złorzeczenia i gorzkości pełna są, rychłe nogi jich ku przeliciu krwie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 17, 11, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Naclonil nebosa ysstøpyl iest aczemnoscz podnogamy iego

     [Nakłonił niebiosa i z stąpił jest a ciemność pod nogami jego]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 17, 36, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Iensze swirzchowal nogi moie iaco ielenow ynawisokosczach postawaiø me

     [jenże swirzchował nogi moje jako jeleniow i na wysokościach postawiaję mie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 56, 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Sidlo nagotowaly nogam mogim ynaclonili sø duszø møiø

     [Sidło nagotowali nogam mojim i nakłonili są duszę moję]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 65, 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Iensze poloszil iest duszø moiø kusziwotu ynedal iest wporuszene nog mogych

     [jenże położył jest duszę moję ku żywotu i nie dał jest w poruszenie nog mojich]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 90, 12, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Wrøku nosicz bødø czebe aby nevrazil o kamen nogi twoiey

     [W ręku nosić będą ciebie, aby nie uraził o kamień nogi twojej]

   • 1937 [1408], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy‎^[3], number B, Krakow:

     Czebye dla czlowecze dal bog przeklocz szobe rancze nodze obe kry swantha sla zboga nasbawne thobe

     [Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie, Ręce, nodze obie, Kry święta szła z bok a na z bawienie tobie]

   • 1937 [Second half of the 15th century], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy‎^[4], number C, Warsaw:

     czyebye dla czlowyecze dal bog przeklocz szobye bok racze nodze obye kry svyantha sla sboka nasbavyenye thoby

     [Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie, Bok, ręce, nodze obie, Kry święta szła z boka na z bawienie tobi[e]]

   • 1937 [End of the 15th century–beginning of the 16th century], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy‎^[5], number E, Cieszyn:

     czyebye dla *czlowye dal bog przeklocz sobye bok rancze nodze obye krew szwyatha szla sbokv nasbawyenye thobye

     [Ciebie dla, człowie[cze], dał Bog przekłoć sobie Bok, ręce, nodze obie, Krew święta szła z boku na zbawienie tobie]

   • 1937 [Second half of the 15th century], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy‎^[6], number F, Sandomierz:

     czyebye dla clouiecze dal bog przyeklocz szobye *bog racze nodze obye kry szwyatha szla szboka naszbauyenye thobye

     [Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie Bok, ręce, nodze obie, Kry ś wię ta szła z boka na zbawienie tobie]

   • 1888 [1406], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎^[7], Greater Poland, page 85:

     Esze Philip ne *vszegl Potrowu synu nogø

     [Eże Filip nie usiekł Piotrowu synu nogę]

   • 1920 [1410], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 1453, Płońsk:

     Yacom ya ne yechal na Staskow dom […] ani yego zoni pchal nogø

     [Jakom ja nie jechał na Staśkow dom […] ani jego żony pchał nogę]

   • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 67:

     Avcząw rąką nogą alybo nosz pyąncznaczcze grzywyen Alye vcząw wyelgy palecz oszmy grzywyen Azakaszdy gynszy palecz vcząw gy trzy grzywny grosszow themv ocząthemv zaplaczycz ma Azakasde vrazenye przerzeczonych czlonkow vyną yasz rzeczona pyąncznadzescza ma bycz zaplaczona

     [A uciąw rękę, nogę alibo nos, pięćnaćcie grzywien, ale uciąw wielgi palec, ośm grzywien, a za każdy jinszy palec, uciąw ji, trzy grzywny groszow temu ociętemu zapłacić ma a za każ de urażenie przerzeczonych członkow wina, jaż rzeczona pięćnadzieścia, ma być zapłacona.]

   • 1880-1894 [XV p. pr.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[8], volume I, page 305:

     Chopyla szą nog yest gego apprehendit pedes eius

     [Chopiła się nog jest jego apprehendit pedes eius]

   • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[9], [10], [11]}, volume XXV, page 155:

     Chramacz na nogy malum habentes in pedibus

     [Chramać na nogi malum habentes in pedibus]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 49, 32:

     Adokonaw przykaza nya gymszeto syni vczyl sklonyw nogy swe nalo szu iskonczal gest yprzyloszon gest klyudu swemu

     [A dokonaw przykazania, jimże to syny uczył, skłoniw nogi swe na łożu i skończał jest, i przyłożon jest k ludu swemu]

   • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 12, 9:

     Nyebødzeczye nyczs surowego geszcz any uwarzonego wwodzye alye gedno pyeczone wognyu Glowø gego ysnogamy ysdroby szezrzeczye akoszczy gego nyestluczyeczye

     [Nie będziecie nics surowego jeść ani uwarzonego w wodzie, ale jedno pieczone w ogniu, głowę jego i s nogami, i z droby seżrzecie, a kości jego nie stłuczecie]

   • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 12, 11:

     atako gi geszcz bødzeczye lyødzwye wasze o paszeczye a obow bodzyeczye myecz nanogach dzerszøøcz lyasky wrøku bødzeczye kwapyøcz ge geszcz Bo gest faze to gest przyszczye pana

     [A tako ji jeść będziecie: lędźwie wasze opaszecie a obow będziecie mieć na nogach dzierżąc laski w ręku, będziecie kwapiąc je jeść, bo jest Faze, to jest Przyście Pana]

   • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 21, 19:

     albo szlomyoney røki albo nogi

     [albo złomionej ręki albo nogi]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 25, 9:

     Przistøpiwszi zona knyemv przedstarsimi zvge boti zgego nog yplvnye woblicze gego rzekøøcz Tak syø stanye czlowyekv ktori nyevdzala domv brata swego

     [przystąpiwszy żona k niemu przed starszymi zuje boty z jego nog i plunie w oblicze jego rzekąc: „Tak się stanie człowieku, ktory nie udziała domu brata swego”]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 28, 35:

     Rani czø pan wrzodem psotnim nakolanoch ylytkach a vsdrowyon nyebødzesz mocz bycz odpyøty wnodze az doczemyenya twego

     [Rani cię Pan wrzodem psotnym na kolanoch i łytkach a uzdrowion nie będziesz moc być od pięty w nodze aż do ciemienia twego]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 33, 3:

     miloval lvdzi wszitczi swyøczi wgego røce sø Akto syø przibliza kgyego nogam przymø gego vczenye

     [Miłował ludzi, wszytcy święci w jego ręce są, a kto się przybliża k jego nogam, przymą jego uczenie]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 33, 24:

     YAsserovi powye pozegnani wsyny ech Asser bødze lvby braczey swey rosmoczi woleyv nogø swø

     [I Asserowi powie: «Pożegnany w syniech Asser, *będzie luby braciej swej, rozmoczy w oleju nogę swą]

   • 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 3:

     wszelke myescze naktoresz støpy stopa nogy waszey wam podam Iakom movil Moyzeszovy

     [Wszelkie mieśce, na ktoreż stąpi stopa nogi waszej, wam podam, jakom mowił Mojżeszowi]

   • 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 15, 23:

     ale gyny vczinkowye krolya Aza awszitka gego drustwa awszitko csosz czinyl amyasta iasz vdzalal to wszitko popysano wksyøgach skutkow dnyo w krolyow Iuda Ale wgego starscy bolyali gy nogy

     [Ale jini uczynkowie krola Aza a wszytka jego drustwa, a wszystko, csoż czynił, a miasta, jaż udziałał, to wszytko popisano w księgach skutkow dniow krolow Juda. Ale w jego starości bolały ji nogi]

   • 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 13, 21:

     Nyektorzi pochowawaiøc czlowyeka vzrzely lotri y wrzvczily cyalo do grobu Elyzeowa Agdisz syø dotklo koscy Elyzeowich oszil czlowyek ystal na swich nogach

     [Niektorzy pochowawając człowieka uźrzeli łotry i wrzucili ciało do grobu Elizeowa. A gdyż się dotkło kości Elizeowych, ożył człowiek i stał na swich nogach]

   • 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 19, 4:

     przeto Amom oblisyl slugy Dauidowi aogolyl arostrzigal gich suknye ot gich byodr az donog ypuscyl ge

     [Przeto Amon obłysił sługi Dawidowy a ogolił a rozstrzygał jich suknie ot jich biodr aż do nog i puścił je]

   • 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 9, 21:

     XL lyat karmylesz ge napusczi awszego gym dostavalo rucho gych nyezwyotszalo anogy gich nyevstali

     [XL lat karmiłeś je na puszczy a wszego jim dostawało, rucho jich nie zwiotszało a nogi jich nie ustały]

   • 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 6, 4:

     Yrzecze angyol vfacyiø za skrzele wiczyøgny ksobye A gdisz to vcziny wicyøgnye iø nasuszø ypocznye syø riba myotacz pr[z]ed nogy gego

     [I rzecze anjoł: „Ufaci ją za skrzele [i] wyciągni k sobie”. A gdyż to uczyni, wyciągnie ją na suszą i pocznie się ryba miotać przed nogi jego]

   • 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 11, 10:

     Tedi powstaw slepi oczecz gego pocznye gydz przecyw sinu swemv potikaiø syø na nogy apodaw røkø vodzovy vinydze przecyw sinu swemv

     [Tedy powstaw ślepy ociec jego pocznie jić przeciw synu swemu, potykaję się na nogi a podaw rękę wodzowi, wynidzie przeciw synu swemu]

   • 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 5, 12:

     Ag disz ony vcyekaly bog nyebyeski otworzil gym morze takoyze sobu stronu stalo morze iako muri twarde acyto suchø nogø podnu morskem przeszly

     [a gdyż oni uciekali, Bog niebieski otworzył jim morze, tako iże s obu stronu stało morze jako mury twarde, a ci to suchą nogą po dnu morskiem [idąc] przeszli]

   • 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 6, 9:

     Aony syø odwrocywszi od boku gori prziwyøzaly Achiora ku drzewu za røce y za nodze a tak swyøzanego vycyamy nyechawszi go tu wrocyly syø ku panu swemv

     [A oni się odwrociwszy od boku gory, przywiązali Achyjora ku drzewu za ręce i za nodze, a tak związanego wiciami, niechawszy go tu, wrocili się ku panu swemu]

   • 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 10, 3:

     omila swe cyalo apomazala syø myrrø nalepszø arosczosawszi wlosi glowi swey wstauila czepyecz naglowø swø y oblekla syø wrucho vcyeszenya swego aobula nogy swe wtrzevyce Ywzdzege naloketnyce a lylye ynavsznyce ypyrscyenye ywszemy gynimy okrasamy okrasyla syø

     [omyła swe ciało a pomazała się mirrą nalepszą, a rozczosawszy włosy głowy swej, wstawiła czepiec na głowę swą i oblekła się w rucho ucieszenia swego, a obuła nogi swe w trzewice, i wzdzieje nałokietnice a lilije i nausznice, i pirścienie, i wszemi jinymi okrasami okrasiła się]

   • 1462-1463, Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego‎^[12], line 10:

     Zabywszy rinna gy wlekly / nawschchod nogy [wlo]szyly / szthego [s] mv gan[bą] czynyly

     [Zabiwszy, rynną ji wlekli, na wschod nogi włożyli, Z tego mu gańbę czynili]

   • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[13], [14], [15]}, volume XXII, Łęczyca, page 15:

     Ecce canes tonant […] , timet ille, sc. cervus, timenti fit fuga, culpati cruris, od ganyączych nog, odorat opem

     [Ecce canes tonant […] , timet ille, sc. cervus, timenti fit fuga, culpati cruris, od ganiących nog, odorat opem]

   • 1950 [1468], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1324, Warsaw:

     Jakom ya nye vrenil czlovyeka Marczina […] anin go chromego vdzelal na nodze

     [Jakom ja nie urenił człowieka Marcina […] anim go chromego udziełał na nodze]

   • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎^[16], Mierzeniec, Płock, line 112:

     Wstal myszthrz yethwo leleyancz szya, drzsza mu nogy przelaknalszya

     [Wstał mistrz jed wo lelejąc się, Drżą mu nogi, przelęknął się]

   • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎^[17], Mierzeniec, Płock, line 226:

     *Myszstrzoszththwacz nycz nye pomogv, w ocze mgnyenyy veszdrzysz nogv

     [Mistrzostwa-ć nic nie pomogą, W ocemgnieniu wezdrżysz nogą]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[18], page 270:

     Kon strzelczy, rowny, nazad ma byele dwe nogy

     [Koń strzelczy, rowny, nazad ma białe dwie nogi]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[19], page 270:

     (Koń) szywy, rowny, […] s czarnymy nogamy

     [(Koń) siwy, rowny, […] z czarnymi nogami]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[20], page 270:

     (Koń) gnyady, *strelcy, prawa noga mą naszad byela

     [(Koń) gniady, strzelczy, prawą nogę ma nazad białą]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[21], page 271:

     (Koń) wrony, […] noga ma gedna myscha zadnya

     [(Koń) wrony, […] nogę ma jedną myszą zadnią]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[22], page 272:

     Walasek miszathy, dwe nodze byale

     [Wałaszek myszaty, dwie nodze białe]

   • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎^[23], page 272:

     (Koń) gnyady, […] marthwa kosthka na zadnye nodze

     [(Koń) gniady, […] martwą kostkę na zadnie nodze]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 35:

     Nogą calce

     [Nogą calce]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 85:

     Kv nogam antę pedes

     [Ku nogam ante pedes]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 133:

     Bases, nogy, ad ambulandum et plante ad standum

     [Bases, nogi, ad ambulandum et plante ad standum]

   • 1950 [1472], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3073, Warsaw:

     Jakom ya nye vcząl gwałtem sszamotrzecz bykowy nogy Ondrzeyowemv

     [Jakom ja nie uciął gwałtem samotrzeć bykowi nogi Ondrzejowemu]

   • 1950 [1479], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1219, Warsaw:

     Jakom ya […] nye szyanl z nog Janowich […] ostrog, scorzen, nogawicz […] Thy wsith[yth]ky rzeczy waznosczy yako dwye kopye polgroskowych grossy

     [Jakom ja […] nie zjął z nog Janowych […] ostrog, skorzeń, nogawic […] Ty wszyt[yth]ki rzeczy ważności jako dwie kopie połgroszkowych groszy]

   • 1950 [1491], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1712, Warsaw:

     Jakom ya Barbarj […] nye sbyl anym yey *shecz ran, pyącz synych […] na obv rakv a gyeney krwavey na nodze nye zadal

     [Jakom ja Barbar […] nie zbił anim jej siec ran, pięć sinych […] na obu rąku a jenej krwawej na nodze nie zadał]

   • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 48, 5, Greater Poland:

     Przecz szye bacz będę wdzyen zly lychota nogy mey ogarnye mye

     [Przecz sie bać będę w dzień zły, lichota nogi mej ogarnie mie]

   • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 55, 6, Greater Poland:

     Przebywacz będą y skryyø ony nogy mey strzecz będø

     [Przebywać będą i skryją, oni nogi mej strzec będą]

   • 1939 [XV p. post.], Adam Bednarski, editor, Materiały do dziejów medycyny polskiej w XIV i XV stuleciu‎^[24], page 74:

     Na ocziekle *nogky, gdy kto polamye. Quidam ciuis […] cecidit ab alto et confregit sibi pedes al. tibias et maxime sibi inflati fuerunt

     [Na ociekłe nogi, gdy kto połamie. Quidam ciuis […] cecidit ab alto et confregit sibi pedes al. tibias et maxime sibi inflati fuerunt]

   • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[25], [26], [27]}, volume I, page XLV:

     S pyczya wyelkyego nogi drzą, gyanzyk zwyązan, oczy possly

     [Z picia wielkiego nogi drżą, język związan, oczy poszły]

   • 1915 [XV p. post.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎^[28], page 522:

     Reptavit na rąkv y na nogv laszl

     [Reptavit na rąku i na nogu lazł]

   • 1915 [XV ex.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎^[29], page 536:

     Na thym drzewye grzeschne zwyeschano, y<e>dny za nogy, a drugye za wargy

     [Na tym drzewie grzeszne zwieszano, j<e>dny za nogi, a drugie za wargi]

   • 1876-1929 [c. 1500], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[30], volume IV, Trzemeszno, page 90:

     Gdy kopytho leszye od nogy, recipe micas de sicco pane vel valde indurato et liga sibi super pedem

     [Gdy kopyto lezie od nogi, recipe micas de sicco pane vel valde indurato et liga sibi super pedem]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[31], page 98:

     Kyedy Iesus popelnyl rok od svego vrodzenya […] , poczal prosto stacz a chodzycz na svych nogach przeze wschey pomoczy […] , nye podlug obyczaya pospolnych dzyeczy, ysch pyrvey poczna lazycz, potem staw na nogy drza nogama y rąkoma

     [Kiedy Jezus popełnił rok od swego urodzenia […] , począł prosto stać a chodzić na swych nogach przeze wszej pomocy […] , nie podług obyczaja pospolnych dzieci, iż pirwej poczną łazić, potem staw na nogi drża nogama i rękoma]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[32], page 131:

     On nądzny Zyd […] rzuczywschy szye v Yesuszow stavek y skazyl y, y podeptal nogamy

     [On nędzy Żyd […] rzuciwszy się u Jezusow stawek i skaził ji, i podeptał nogami]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[33], page 133:

     Poschly kv czyalv onego vmarlego Zyda y pchnąl go nogą

     [Poszli ku ciału onego umarłego Żyda i pchnął go nogą]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[34], page 154:

     O nogach mylego Iesusza a o posczyv. V mlodosczy myly Yesus myal nogy krasne

     [O nogach miłego Jezusa a o pościu. U młodości miły Jezus miał nogi krasne]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[35], page 178:

     Palcem ym vkazoval dwanasczye kamyenow, ktorez byly vzyaly dvanasczye vodzow [israelskich] zposrod Yordana, aby ta kvpa byla kamyenya na svyądecztwo, yze szvchymy nogamy przez Yordan [przeszli]

     [Palcem im ukazował dwanaście kamieniow, ktoreż byli wzięli dwanaście wodzow [israelskich] spośrod Jordana, aby ta kupa była kamienia na świadectwo, iże suchymi nogami przez Jordan [przeszli]]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[36], page 357:

     Ona przypyezawschy padla przed iego nogama

     [Ona przypiezawszy padła przed jego nogama]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[37], page 416:

     Szyedzy na pravyczy moyey, alyez podloze nyeprzyaczyelye tvoye podnozek nogam tvym

     [Siedzi na prawicy mojej, ależ podłoże nieprzyjaciele twoje podnożek nogam twym]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[38], page 439:

     Nathychmyast szye podnyosl, ktory byl vmarl a zvyazano yemv bylo rącze y nogy

     [Natychmiast się podniosł, ktory był umarł a związano jemu było ręce i nogi]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[39], page 534:

     Nasch myly stvorzyczyel […] vkazavschy szye y pokorney sluzbye y noszyl vodą kv nogam svych mlodsych

     [Nasz miły stworzyciel […] ukazawszy się i pokornej i nosił wodę ku nogam swych młodszych]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[40], page 645:

     Malkusch […] byl na nogy nye wstal, yako y byl svyathy Pyotr pobyl

     [Malkusz […] był na nogi nie wstał, jako ji był święty Piotr pobił]

2. (attested in Lesser Poland) foot (base or pedestal of an object)
   • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 37, 13:

     vlaal Acztyrzy obrøczy zlote ktore poloszyl pocztyrzyech wøglech pokaszdey nodze stolowey

     [Ulał *a cztyrzy obręczy złote, ktore położył po cztyrz ech węglech po każdej nodze stołowej]

   • 1960, Stanisław Gawęda, Zbigniew Perzanowski, Anna Strzelecka, editors, Rachunki królewskie z lat 1471-1472 i 1476-1478, Krakow, page 12:

     Dominus Walterius recepit in argento unam magnam wlascham deauratam et aliam parwam non deauratam cum porcione cuppe magne inferius al. s nogam

     [Dominus Walterius recepit in argento unam magnam wlascham deauratam et aliam parwam non deauratam cum porcione cuppe magne inferius al. s nogam]

• Polish: noga
• Silesian: noga

• Boryś, Wiesław (2005), “noga”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “noga”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “noga”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Brückner, Aleksander (1927), “noga”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021), “noga”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN
• S. Urbańczyk, editor (1967), “noga”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 5, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 288
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “noga”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “noga”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “noga”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 109

Inherited from Old Polish noga.

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɔɡa
• Syllabification: no‧ga
• Homophone: Noga

noga f (diminutive nóżka or (dialectal) nóżeńka or (dialectal) nózina or (dialectal) nożyczka or (dialectal) nożuszka, augmentative nożysko, related adjective nożny)

1. leg (lower limb)
2. foot (part at the end of a leg)

   Synonym: stopa

   1. (Middle Polish, metonymic) foot (person as a whole)
3. foot (base or pedestal of an object)
   1. (obsolete or dialectal, Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, in the plural, beekeeping) foot (bottom of a beehive)
4. (colloquial) buffoon (clumsy or inept person) [with z (+ genitive) ‘at what’]

   Synonyms: see Thesaurus:niezdara

5. (colloquial, sports) football, soccer

   Synonyms: futbol, piłka nożna

6. (in the plural) legs (part of something, e.g. a bed, usually for someone's legs)

   Coordinate term: głowy

7. (obsolete, mining) pillar (part of a coal deposit to protect miners from a ceiling collapse)
8. (obsolete) leg (elongated part of a pair of compasses)
9. (obsolete or dialectal, Kuyavia, Near Masovian, Czersk land, Sieradz, Sędzimirowice, Western Kraków, Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, Podegrodzie, Nowy Sącz, Przemyśl, Podhale, in the plural, agriculture) handle (part of a plough to hold the handle)
10. (Kielce, Opatów County) leg (stick inserted up into the knot of an ard)
11. (obsolete, typography) foot (end of the font stump, opposite the head)
12. (obsolete, printing) foot (lines running from the table header to the bottom)
13. (obsolete, organ building) foot (narrowing end of a tin pipe under its head)
14. (Middle Polish, in the plural) synonym of szczudła (“crutches”)
15. (Middle Polish, prosody) foot (basic measure of rhythm in a poem)

    Synonym: stopa

• The accusative plural in the Podhale dialect (Rabka-Zdrój) is nodze.
• The genitive plural in the Przemyśl dialect (San river region) and the Far Masovian dialect (Przasnysz) is nogów.
• The instrumental plural in the Far Masovian dialect (Przasnysz) is nogamy.

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), noga is one of the most used words in Polish, appearing 17 times in scientific texts, 3 times in news, 2 times in essays, 71 times in fiction, and 33 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 126 times, making it the 474th most common word in a corpus of 500,000 words.^[1]

• noga in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• nogi in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• noga in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “noga”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “NOGA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 23.05.2012
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “noga”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “noga”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “noga”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 401
• Jan Karłowicz (1903), “noga”, in Hieronim Łopaciński, Wacław Taczanowski, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 3: L do O, Kraków: Akademia Umiejętności, page 333
• Aleksander Saloni (1908), “nogi”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne‎^[41] (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 337

Inherited from Proto-Slavic *noga.

IPA^(key): /nǒɡa/

nòga f (Cyrillic spelling но̀га)

1. leg
2. (colloquial, totum pro parte) foot

• nogat

• Slavomolisano: noga

• “noga”, in Hrvatski jezični portal [Croatian language portal] (in Serbo-Croatian), 2006–2026

Inherited from Old Polish noga.

• IPA^(key): /ˈnɔ.ɡa/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɔɡa
• Syllabification: no‧ga

noga f (diminutive nōżka, augmentative nożysko)

1. leg; foot (lower limb)
2. foot (base or pedestal of an object)

• noga in dykcjonorz.eu
• noga in silling.org
• Henryk Jaroszewicz (2022), “noga”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 102
• Eugeniusz Kosmała (2023), Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), n, page 155

Inherited from Serbo-Croatian nòga, from Proto-Slavic *noga.

• IPA^(key): /nǒːɡḁ/

noga f

1. leg, foot

• Walter Breu and Giovanni Piccoli (2000), Dizionario croato molisano di Acquaviva Collecroce: Dizionario plurilingue della lingua slava della minoranza di provenienza dalmata di Acquaviva Collecroce in Provincia di Campobasso (Parte grammaticale).

Inherited from Proto-Slavic *noga.

• IPA^(key): /nɔ̀ːɡa/
• Hyphenation: no‧ga

nóga f

1. leg

The diacritics used in this section of the entry are non-tonal. If you are a native tonal speaker, please help by adding the tonal marks.

Feminine, a-stem
nom. sing.	noga
gen. sing.	noge
	singular	dual	plural
nominative (imenovȃlnik)	noga	nogi	noge
genitive (rodȋlnik)	noge	nog	nog
dative (dajȃlnik)	nogi	nogama	nogam
accusative (tožȋlnik)	nogo	nogi	noge
locative (mẹ̑stnik)	nogi	nogah	nogah
instrumental (orọ̑dnik)	nogo	nogama	nogami

This noun needs an inflection-table template.

The diacritics used in this section of the entry are non-tonal. If you are a native tonal speaker, please help by adding the tonal marks.

Feminine, a-stem, long mixed accent
nom. sing.	nôga
gen. sing.	nogé
	singular	dual	plural
nominative (imenovȃlnik)	nôga	nogé	nogé
genitive (rodȋlnik)	nogé	nóg	nóg
dative (dajȃlnik)	nôgi	nogáma	nogàm
accusative (tožȋlnik)	nogó	nogé	nogé
locative (mẹ̑stnik)	nôgi	nogàh	nogàh
instrumental (orọ̑dnik)	nogó	nogáma	nogámi

• nogavíca

• “noga”, in Slovarji Inštituta za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, portal Fran
• “noga”, in Termania, Amebis
• See also the general references

From Old Swedish nōgha, from Middle Low German nouwe (“narrow”). Compare German genau.

• Audio:

  (file)

noga

1. careful; about someone who takes great care to make things properly

   En kirurg måste vara mycket noga med renligheten när han eller hon ska operera.

   A surgeon has to take great care about cleanliness when he or she is going to perform surgery.

Only used predicatively.

• noggrann

noga (not comparable)

1. carefully; done in such a way that it ends up very accurate or very close to what was intended

   Tänk igenom det noga.

   Think it carefully through.

   Studera bilden noga i en minut, och räkna sedan upp vilka föremål som fanns i bilden.

   Study the picture closely for a minute, and after that, list which objects were present in the image.

When doing comparisons, the synonym "noggrant" is usually preferred in modern use.

• noggrant

• nog
• nogräknad
• nogsamt

• noga in Svenska Akademiens ordlista (SAOL)
• noga in Svensk ordbok (SO)
• noga in Svenska Akademiens ordbok (SAOB)
• noga in Elof Hellquist, Svensk etymologisk ordbok (1st ed., 1922)
• nogha in Knut Fredrik Söderwall, Ordbok öfver svenska medeltids-språket, del 2:1: M-T

From Proto-Bantu *njókà.

• IPA^(key): /ˈnɔχa/

noga

1. snake