hesape
Paraguayan Guarani
Pronunciation
- Rhymes: -e
Verb
hesape
- to illuminate, to light up
- to brighten
Conjugation
Conjugation of hesape
| singular | plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person inclusive |
1st person exclusive |
2nd person | 3rd person | ||
| active | ||||||||
| indicative | che ahesape | nde rehesape | ha'e ohesape | ñande jahesape | ore rohesape | peẽ pehesape | ha'ekuéra ohesape/ohesape hikuái | |
| hortative | tahesape che | terehesape nde | tohesape ha'e | tajahesape ñande | torohesape ore | tapehesape peẽ | tohesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | ehesape | - | - | - | pehesape | - | |
| passive | ||||||||
| indicative | che ajehesape | nde rejehesape | ha'e ojehesape | ñande jajehesape | ore rojehesape | peẽ pejehesape | ha'ekuéra ojehesape/ojehesape hikuái | |
| hortative | tajehesape che | terejehesape nde | tojehesape ha'e | tajajehesape ñande | torojehesape ore | tapejehesape peẽ | tojehesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | ejehesape | - | - | - | pejehesape | - | |
| reciprocal | ||||||||
| indicative | - | - | - | ñande jajohesape | ore rojohesape | peẽ pejohesape | ha'ekuéra ojohesape/ojohesape hikuái | |
| hortative | - | - | - | tajajohesape ñande | torojohesape ore | tapejohesape peẽ | tojohesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | - | - | - | - | pejohesape | - | |
| coactive | ||||||||
| indicative | che ambohesape | nde rembohesape | ha'e ombohesape | ñande ñambohesape | ore rombohesape | peẽ pembohesape | ha'ekuéra ombohesape/ombohesape hikuái | |
| hortative | tambohesape che | terembohesape nde | tombohesape ha'e | tañambohesape ñande | torombohesape ore | tapembohesape peẽ | tombohesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | embohesape | - | - | - | pembohesape | - | |
| objective | ||||||||
| indicative | che arohesape/aguerohesape | nde rerohesape/reguerohesape | ha'e orohesape/oguerohesape | ñande jarohesape/jaguerohesape | ore rorohesape/roguerohesape | peẽ perohesape/peguerohesape | ha'ekuéra orohesape/oguerohesape//orohesape/oguerohesape hikuái | |
| hortative | torohesape/taguerohesape che | tererohesape/tereguerohesape nde | torohesape/toguerohesape ha'e | tajarohesape/tajaguerohesape ñande | tororohesape/toroguerohesape ore | taperohesape/tapeguerohesape peẽ | torohesape/toguerohesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | erohesape/eguerohesape | - | - | - | perohesape/peguerohesape | - | |
| subsumptive¹ | ||||||||
| indicative | che aporohesape/amba'ehesape | nde reporohesape/remba'ehesape | ha'e oporohesape/omba'ehesape | ñande japorohesape/ñamba'ehesape | ore roporohesape/romba'ehesape | peẽ peporohesape/pemba'ehesape | ha'ekuéra oporohesape/omba'ehesape//oporohesape/omba'ehesape hikuái | |
| hortative | taporohesape/tamba'ehesape che | tereporohesape/teremba'ehesape nde | toporohesape/tomba'ehesape ha'e | tajaporohesape/tañamba'ehesape ñande | toroporohesape/toromba'ehesape ore | tapeporohesape/tapemba'ehesape peẽ | toporohesape/tomba'ehesape ha'ekuéra/hikuái | |
| imperative | - | eporohesape/emba'ehesape | - | - | - | peporohesape/pemba'ehesape | - | |
| ¹: the subsumptive forms with -poro- are used with humans, while the forms with -mba'e- are used with animals. | ||||||||
References
- Canese, Natalia Krivoshein de; Alcaraz, Feliciano Acosta (2016), “hesape”, in Ñe’ẽryru [Dictionary] (overall work in Spanish), Asunción: Instituto Superior de Lenguas, →ISBN, page 29, column 1