gabháil
See also: gabhail
Irish
Alternative forms
Etymology
From Old Irish gabál, from Proto-Celtic *gabaglā; compare Welsh gafael. By surface analysis, gabh + -áil, though this verbal noun itself is the origin of the suffix -áil.
Pronunciation
- (Munster) IPA(key): /ɡvˠɑːlʲ(tʲ)/[1]
- (Connacht) IPA(key): /ˈɡɔwɑːlʲ/[2]
- (Ulster) IPA(key): (“yeast”) /ˈɡɔːlʲ/; (verbal noun of gabh) /ɡɔlʲ/, /ɡɔlˠ/, /ɡɔl̪ˠ/[3]
Noun
gabháil f (genitive singular gabhála, nominative plural gabhálacha)
- verbal noun of gabh
- catch, seizure, capture; assumption (of authority); occupation (of territory); acceptance; undertaking; tolerance
- fitting, adjustment; yoke, harness; attire; control; prop, support
- (music, poetry) rendering
- barm, yeast, leaven
- Synonym: giosta
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
- gabhálach (“taking, catching; receptive; contagious; gripping, grasping, occupying; possessive, avaricious”)
- gabhálacht (“receptiveness, receptivity; contagiousness; graspingness, avarice”)
Descendants
- → English: gwall
Verb
gabháil (present analytic gabhálann, future analytic gabhálfaidh, verbal noun gabháil, past participle gabháilte) (transitive)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | gabhálaim | gabhálann tú; gabhálair† |
gabhálann sé, sí | gabhálaimid; gabhálann muid | gabhálann sibh | gabhálann siad; gabhálaid† |
a ghabhálann; a ghabhálas | gabháiltear |
| past | ghabháil mé; ghabhálas | ghabháil tú; ghabhálais | ghabháil sé, sí | ghabhálamar; ghabháil muid | ghabháil sibh; ghabhálabhair | ghabháil siad; ghabháladar | a ghabháil | gabháladh |
| past habitual | ghabhálainn / gabhálainn‡ |
ghabháilteá / gabháilteᇠ|
ghabháladh sé, sí / gabháladh sé, sí‡ |
ghabhálaimis; ghabháladh muid / gabháladh muid‡ |
ghabháladh sibh / gabháladh sibh‡ |
ghabhálaidís; ghabháladh siad / gabhálaidís‡; gabháladh siad‡ |
a ghabháladh | ghabháiltí / gabháiltí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | gabhálfaidh mé; gabhálfad |
gabhálfaidh tú; gabhálfair† |
gabhálfaidh sé, sí | gabhálfaimid; gabhálfaidh muid |
gabhálfaidh sibh | gabhálfaidh siad; gabhálfaid† |
a ghabhálfaidh; a ghabhálfas | gabhálfar |
| conditional | ghabhálfainn / gabhálfainn‡ |
ghabhálfá / gabhálfᇠ|
ghabhálfadh sé, sí / gabhálfadh sé, sí‡ |
ghabhálfaimis; ghabhálfadh muid / gabhálfaimis‡; gabhálfadh muid‡ |
ghabhálfadh sibh / gabhálfadh sibh‡ |
ghabhálfaidís; ghabhálfadh siad / gabhálfaidís‡; gabhálfadh siad‡ |
a ghabhálfadh | ghabhálfaí / gabhálfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ngabhála mé; go ngabhálad† |
go ngabhála tú; go ngabhálair† |
go ngabhála sé, sí | go ngabhálaimid; go ngabhála muid |
go ngabhála sibh | go ngabhála siad; go ngabhálaid† |
— | go ngabháiltear |
| past | dá ngabhálainn | dá ngabháilteá | dá ngabháladh sé, sí | dá ngabhálaimis; dá ngabháladh muid |
dá ngabháladh sibh | dá ngabhálaidís; dá ngabháladh siad |
— | dá ngabháiltí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | gabhálaim | gabháil | gabháladh sé, sí | gabhálaimis | gabhálaigí; gabhálaidh† |
gabhálaidís | — | gabháiltear |
| past participle | gabháilte | |||||||
| verbal noun | gabháil | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| gabháil | ghabháil | ngabháil |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Sjoestedt, M. L. (1931), Phonétique d’un parler irlandais de Kerry [Phonetics of an Irish Dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ernest Leroux, § 80, page 43
- ^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 128
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 27, page 14
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “gabháil”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “gabháil”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “gabháil”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026