ciężar

Polish

Etymology

Etymology tree
Proto-Indo-European *ten-
Proto-Indo-European *tengʰ-der.
Proto-Balto-Slavic *tingteider.
Proto-Slavic *tęťi
Proto-Slavic *tęgъ
Proto-Indo-European *-yeti
Proto-Indo-European *-éyeti
Proto-Balto-Slavic *-éitei
Proto-Slavic *-iti
Proto-Slavic *tęžìti
Polish ciążyć
Proto-Slavic *-arъ
Polish -ar
Polish ciężar

    From ciążyć +‎ -ar,[1][2] originally from the Masovian dialect group,[3] or possibly inherited from Proto-Slavic *tęžarъ.[4] First attested in 1551.[5]

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈt͡ɕɛw̃.ʐar/, /ˈt͡ɕɛn.ʐar/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -ɛw̃ʐar
    • Syllabification: cię‧żar

    Noun

    ciężar m inan (related adjective ciężarowy)

    1. (uncountable) weight (force an object exerts on the object it is on due to gravitation)
      Synonyms: ciężkość, waga
    2. (chiefly in the plural) weight, load, burden (something that weighs much)
      Synonym: brzemię
    3. (uncountable) burden, load (cause of worry; that which is grievous, wearisome, or oppressive)
      Synonyms: brzemię, troska, udręka
    4. (countable) burden (difficult obligations)
      Synonyms: brzemię, powinność, trud
    5. (chiefly in the plural, literary) charge, burden, duty (legally regulated need to fulfill specific obligations, most often financial, towards the state or some institution)
      Synonyms: obowiązek, powinność
    6. (in the plural, colloquial, sports) weightlifting
      Synonym: podnoszenie ciężarów
    7. (obsolete, countable) burden, duty (moral obligation)
    8. (Middle Polish) weight; Further details are uncertain.
      • 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎[1], page 464b:
        Gravitas ‒ Cżięząr.
        [Gravitas ‒ ciężar.]

    Declension

    Declension of ciężar
    singular plural
    nominative ciężar ciężary
    genitive ciężaru ciężarów
    dative ciężarowi ciężarom
    accusative ciężar ciężary
    instrumental ciężarem ciężarami
    locative ciężarze ciężarach
    vocative ciężarze ciężary

    Derived terms

    adjectives
    nouns
    prepositions
    • w ciężar
    verbs
    • być ciężarem impf
    • podnosić ciężary impf
    • przenieść ciężar ciała pf, przenosić ciężar ciała impf
    • stać się ciężarem pf, stawać się ciężarem impf
    • upaść pod ciężarem pf, upadać pod ciężarem impf
    • zrzucić ciężar z serca pf
    adjectives
    adverb
    nouns
    verbs

    Descendants

    • → Kashubian: cãżôr
    • → Silesian: ciynżŏr
    • → Slovincian: cãżor

    References

    1. ^ Sławski, Franciszek (1958-1965), “ciężar”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
    2. ^ Mańczak, Witold (2017), “ciężar”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
    3. ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “ciężar”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    4. ^ Boryś, Wiesław (2005), “ciężar”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    5. ^ Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ciężar”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]

    Further reading

    This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.