ceartaigh
Irish
Etymology
From ceart (“correct, right”) + -igh. Compare Manx kiartee.
Verb
ceartaigh (present analytic ceartaíonn, future analytic ceartóidh, verbal noun ceartú, past participle ceartaithe) (ambitransitive)
- to correct; rectify, amend; chastise, reprove; adjust
- Synonyms: (correct) beachtaigh, (reprove) spreag
- to compose, arrange
- Synonym: cóirigh
- to expound
- to mend
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | ceartaím | ceartaíonn tú; ceartaír† |
ceartaíonn sé, sí | ceartaímid; ceartaíonn muid |
ceartaíonn sibh | ceartaíonn siad; ceartaíd† |
a cheartaíonn; a cheartaíos | ceartaítear |
| past | cheartaigh mé; cheartaíos | cheartaigh tú; cheartaís | cheartaigh sé, sí | cheartaíomar; cheartaigh muid | cheartaigh sibh; cheartaíobhair | cheartaigh siad; cheartaíodar | a cheartaigh | ceartaíodh |
| past habitual | cheartaínn / ceartaínn‡ |
cheartaíteá / ceartaíteᇠ|
cheartaíodh sé, sí / ceartaíodh sé, sí‡ |
cheartaímis; cheartaíodh muid / ceartaímis‡; ceartaíodh muid‡ |
cheartaíodh sibh / ceartaíodh sibh‡ |
cheartaídís; cheartaíodh / ceartaídís‡; ceartaíodh siad‡ |
a cheartaíodh | cheartaítí / ceartaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | ceartóidh mé; ceartód; ceartóchaidh mé† |
ceartóidh tú; ceartóir†; ceartóchaidh tú† |
ceartóidh sé, sí; ceartóchaidh sé, sí† |
ceartóimid; ceartóidh muid; ceartóchaimid†; ceartóchaidh muid† |
ceartóidh sibh; ceartóchaidh sibh† |
ceartóidh siad; ceartóid†; ceartóchaidh siad† |
a cheartóidh; a cheartós; a cheartóchaidh†; a cheartóchas† | ceartófar; ceartóchar† |
| conditional | cheartóinn; cheartóchainn† / ceartóinn‡; ceartóchainn†‡ |
cheartófá; cheartóchthᆠ/ ceartófá‡; ceartóchthᆇ |
cheartódh sé, sí; cheartóchadh sé, sí† / ceartódh sé, sí‡; ceartóchadh sé, s톇 |
cheartóimis; cheartódh muid; cheartóchaimis†; cheartóchadh muid† / ceartóimis‡; ceartódh muid‡; ceartóchaimis†‡; ceartóchadh muid†‡ |
cheartódh sibh; cheartóchadh sibh† / ceartódh sibh‡; ceartóchadh sibh†‡ |
cheartóidís; cheartódh siad; cheartóchaidís†; cheartóchadh siad† / ceartóidís‡; ceartódh siad‡; ceartóchaidís†‡; ceartóchadh siad†‡ |
a cheartódh; a cheartóchadh† | cheartófaí; cheartóchthaí† / ceartófaí‡; ceartóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gceartaí mé; go gceartaíod† |
go gceartaí tú; go gceartaír† |
go gceartaí sé, sí | go gceartaímid; go gceartaí muid |
go gceartaí sibh | go gceartaí siad; go gceartaíd† |
— | go gceartaítear |
| past | dá gceartaínn | dá gceartaíteá | dá gceartaíodh sé, sí | dá gceartaímis; dá gceartaíodh muid |
dá gceartaíodh sibh | dá gceartaídís; dá gceartaíodh siad |
— | dá gceartaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | ceartaím | ceartaigh | ceartaíodh sé, sí | ceartaímis | ceartaígí; ceartaídh† |
ceartaídís | — | ceartaítear |
| past participle | ceartaithe | |||||||
| verbal noun | ceartú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
- fabhtcheartaigh (“troubleshoot”)
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| ceartaigh | cheartaigh | gceartaigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “ceartaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “ceartaigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “ceartaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026