cúl
Irish
Etymology
From Old Irish cúl,[1] from Proto-Celtic *kūlos, from Proto-Indo-European *kuH-l-, from *(s)kewH- (“to cover”). Cognate with Welsh cil and Latin cūlus.
Pronunciation
Noun
cúl m (genitive singular cúil, nominative plural cúil)
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
- Alternative plural: cúla (used in certain phrases)
Derived terms
Descendants
- →⇒ Yola: cowlee
Verb
cúl (present analytic cúlann, future analytic cúlfaidh, verbal noun cúladh, past participle cúlta)
- alternative form of cúlaigh
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | cúlaim | cúlann tú; cúlair† |
cúlann sé, sí | cúlaimid; cúlann muid | cúlann sibh | cúlann siad; cúlaid† |
a chúlann; a chúlas | cúltar |
| past | chúl mé; chúlas | chúl tú; chúlais | chúl sé, sí | chúlamar; chúl muid | chúl sibh; chúlabhair | chúl siad; chúladar | a chúl | cúladh |
| past habitual | chúlainn / cúlainn‡ |
chúltá / cúltᇠ|
chúladh sé, sí / cúladh sé, sí‡ |
chúlaimis; chúladh muid / cúlaimis‡; cúladh muid‡ |
chúladh sibh / cúladh sibh‡ |
chúlaidís; chúladh siad / cúlaidís‡; cúladh siad‡ |
a chúladh | chúltaí / cúltaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | cúlfaidh mé; cúlfad |
cúlfaidh tú; cúlfair† |
cúlfaidh sé, sí | cúlfaimid; cúlfaidh muid |
cúlfaidh sibh | cúlfaidh siad; cúlfaid† |
a chúlfaidh; a chúlfas | cúlfar |
| conditional | chúlfainn / cúlfainn‡ |
chúlfá / cúlfᇠ|
chúlfadh sé, sí / cúlfadh sé, sí‡ |
chúlfaimis; chúlfadh muid / cúlfaimis‡; cúlfadh muid‡ |
chúlfadh sibh / cúlfadh sibh‡ |
chúlfaidís; chúlfadh siad / cúlfaidís‡; cúlfadh siad‡ |
a chúlfadh | chúlfaí / cúlfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gcúla mé; go gcúlad† |
go gcúla tú; go gcúlair† |
go gcúla sé, sí | go gcúlaimid; go gcúla muid |
go gcúla sibh | go gcúla siad; go gcúlaid† |
— | go gcúltar |
| past | dá gcúlainn | dá gcúltá | dá gcúladh sé, sí | dá gcúlaimis; dá gcúladh muid |
dá gcúladh sibh | dá gcúlaidís; dá gcúladh siad |
— | dá gcúltaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | cúlaim | cúl | cúladh sé, sí | cúlaimis | cúlaigí; cúlaidh† |
cúlaidís | — | cúltar |
| past participle | cúlta | |||||||
| verbal noun | cúladh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| cúl | chúl | gcúl |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cúl”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ “cúl”, in Irish Pronunciation Database, Foras na Gaeilge, 2013–2026
- ^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 166
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 410, page 135
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “cúl”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “cúl”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “cúl”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026
Old Irish
Etymology
From Proto-Celtic *kūlos, from Proto-Indo-European *kuH-l-, from *(s)kewH- (“to cover”). Cognate with Welsh cil and Latin cūlus.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈkuːl/
Noun
cúl m (genitive cúil, nominative plural cúil)
Inflection
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | cúl | cúlL | cúilL |
| vocative | cúil | cúlL | cúluH |
| accusative | cúlN | cúlL | cúluH |
| genitive | cúilL | cúl | cúlN |
| dative | cúlL | cúlaib | cúlaib |
- H = triggers aspiration
- L = triggers lenition
- N = triggers nasalization
Derived terms
- íarcúl
Descendants
Mutation
| radical | lenition | nasalization |
|---|---|---|
| cúl | chúl | cúl pronounced with /ɡ-/ |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
- Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cúl”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language