वर्धापयति

Sanskrit

Alternative scripts

ৱৰ্ধাপয়তি (Assamese script)
ᬯᬃᬥᬵᬧᬬᬢᬶ (Balinese script)
বর্ধাপয়তি (Bengali script)
𑰪𑰨𑰿𑰠𑰯𑰢𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀯𑀭𑁆𑀥𑀸𑀧𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
ဝရ်္ဓာပယတိ (Burmese script)
વર્ધાપયતિ (Gujarati script)
ਵਰ੍ਧਾਪਯਤਿ (Gurmukhi script)
𑌵𑌰𑍍𑌧𑌾𑌪𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦮꦂꦣꦴꦥꦪꦠꦶ (Javanese script)
𑂫𑂩𑂹𑂡𑂰𑂣𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
ವರ್ಧಾಪಯತಿ (Kannada script)
វធ៌ាបយតិ (Khmer script)
ວຣ຺ຘາປຍຕິ (Lao script)
വര്ധാപയതി (Malayalam script)
ᠸᠠᡵᢡᠠ᠎᠊ᠠᢒᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘪𑘨𑘿𑘠𑘰𑘢𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
ᠸᠠᠷᢑᠾᠠᢗᢒᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑧊𑧈𑧠𑧀𑧑𑧂𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐰𑐬𑑂𑐢𑐵𑐥𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
ଵର୍ଧାପଯତି (Odia script)
ꢮꢬ꣄ꢤꢵꢦꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆮𑆫𑇀𑆣𑆳𑆥𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖪𑖨𑖿𑖠𑖯𑖢𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
වර්‍ධාපයති (Sinhalese script)
𑩾𑩼 𑪙𑩮𑩛𑩰𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚦𑚤𑚶𑚜𑚭𑚞𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
வர்த⁴ாபயதி (Tamil script)
వర్ధాపయతి (Telugu script)
วรฺธาปยติ (Thai script)
ཝ་རྡྷཱ་པ་ཡ་ཏི (Tibetan script)
𑒫𑒩𑓂𑒡𑒰𑒣𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨭𑨫𑩇𑨜𑨊𑨞𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

From the root वृध् (vṛdh) +‎ -आपयति (-āpayati).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ʋɐɾ.dʱɑː.pɐ.jɐ.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ʋɐɾ.d̪ʱɑː.pɐ.jɐ.t̪i/

Verb

वर्धापयति • (vardhāpayati) third-singular indicative

causes to increase or grow, augments, increases, makes larger or longer, heightens, strengthens, furthers, promotes ((in the mediopassive) for one's self)
rears, cherishes, fosters, brings up
elevates, raises to power, causes to prosper or thrive
- c. 400 BCE, Mahābhārata
exalts, magnifies, glorifies (especially of the gods), makes joyful, gladden
(Vedic) (in the mediopassive) rejoices, is joyful, takes delight in [with instrumental], enjoys
congratulates

Conjugation

Present: व॒र्धा॒पय॑ति (vardhāpáyati), व॒र्धा॒पय॑ते (vardhāpáyate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	व॒र्धा॒पय॑ति vardhāpáyati	व॒र्धा॒पय॑तः vardhāpáyataḥ	व॒र्धा॒पय॑न्ति vardhāpáyanti	व॒र्धा॒पय॑ते vardhāpáyate	व॒र्धा॒पये॑ते vardhāpáyete	व॒र्धा॒पय॑न्ते vardhāpáyante
Second	व॒र्धा॒पय॑सि vardhāpáyasi	व॒र्धा॒पय॑थः vardhāpáyathaḥ	व॒र्धा॒पय॑थ vardhāpáyatha	व॒र्धा॒पय॑से vardhāpáyase	व॒र्धा॒पये॑थे vardhāpáyethe	व॒र्धा॒पय॑ध्वे vardhāpáyadhve
First	व॒र्धा॒पया॑मि vardhāpáyāmi	व॒र्धा॒पया॑वः vardhāpáyāvaḥ	व॒र्धा॒पया॑मः / व॒र्धा॒पया॑मसि¹ vardhāpáyāmaḥ / vardhāpáyāmasi¹	व॒र्धा॒पये॑ vardhāpáye	व॒र्धा॒पया॑वहे vardhāpáyāvahe	व॒र्धा॒पया॑महे vardhāpáyāmahe
Imperative
Third	व॒र्धा॒पय॑तु vardhāpáyatu	व॒र्धा॒पय॑ताम् vardhāpáyatām	व॒र्धा॒पय॑न्तु vardhāpáyantu	व॒र्धा॒पय॑ताम् vardhāpáyatām	व॒र्धा॒पये॑ताम् vardhāpáyetām	व॒र्धा॒पय॑न्ताम् vardhāpáyantām
Second	व॒र्धा॒पय॑ vardhāpáya	व॒र्धा॒पय॑तम् vardhāpáyatam	व॒र्धा॒पय॑त vardhāpáyata	व॒र्धा॒पय॑स्व vardhāpáyasva	व॒र्धा॒पये॑थाम् vardhāpáyethām	व॒र्धा॒पय॑ध्वम् vardhāpáyadhvam
First	व॒र्धा॒पया॑नि vardhāpáyāni	व॒र्धा॒पया॑व vardhāpáyāva	व॒र्धा॒पया॑म vardhāpáyāma	व॒र्धा॒पयै॑ vardhāpáyai	व॒र्धा॒पया॑वहै vardhāpáyāvahai	व॒र्धा॒पया॑महै vardhāpáyāmahai
Optative/Potential
Third	व॒र्धा॒पये॑त् vardhāpáyet	व॒र्धा॒पये॑ताम् vardhāpáyetām	व॒र्धा॒पये॑युः vardhāpáyeyuḥ	व॒र्धा॒पये॑त vardhāpáyeta	व॒र्धा॒पये॑याताम् vardhāpáyeyātām	व॒र्धा॒पये॑रन् vardhāpáyeran
Second	व॒र्धा॒पयेः॑ vardhāpáyeḥ	व॒र्धा॒पये॑तम् vardhāpáyetam	व॒र्धा॒पये॑त vardhāpáyeta	व॒र्धा॒पये॑थाः vardhāpáyethāḥ	व॒र्धा॒पये॑याथाम् vardhāpáyeyāthām	व॒र्धा॒पये॑ध्वम् vardhāpáyedhvam
First	व॒र्धा॒पये॑यम् vardhāpáyeyam	व॒र्धा॒पये॑व vardhāpáyeva	व॒र्धा॒पये॑म vardhāpáyema	व॒र्धा॒पये॑य vardhāpáyeya	व॒र्धा॒पये॑वहि vardhāpáyevahi	व॒र्धा॒पये॑महि vardhāpáyemahi
Subjunctive
Third	व॒र्धा॒पया॑त् / व॒र्धा॒पया॑ति vardhāpáyāt / vardhāpáyāti	व॒र्धा॒पया॑तः vardhāpáyātaḥ	व॒र्धा॒पया॑न् vardhāpáyān	व॒र्धा॒पया॑ते / व॒र्धा॒पया॑तै vardhāpáyāte / vardhāpáyātai	व॒र्धा॒पयै॑ते vardhāpáyaite	व॒र्धा॒पय॑न्त / व॒र्धा॒पया॑न्तै vardhāpáyanta / vardhāpáyāntai
Second	व॒र्धा॒पयाः॑ / व॒र्धा॒पया॑सि vardhāpáyāḥ / vardhāpáyāsi	व॒र्धा॒पया॑थः vardhāpáyāthaḥ	व॒र्धा॒पया॑थ vardhāpáyātha	व॒र्धा॒पया॑से / व॒र्धा॒पया॑सै vardhāpáyāse / vardhāpáyāsai	व॒र्धा॒पयै॑थे vardhāpáyaithe	व॒र्धा॒पया॑ध्वै vardhāpáyādhvai
First	व॒र्धा॒पया॑नि vardhāpáyāni	व॒र्धा॒पया॑व vardhāpáyāva	व॒र्धा॒पया॑म vardhāpáyāma	व॒र्धा॒पयै॑ vardhāpáyai	व॒र्धा॒पया॑वहै vardhāpáyāvahai	व॒र्धा॒पया॑महै vardhāpáyāmahai
Participles
	व॒र्धा॒पय॑त् vardhāpáyat			व॒र्धा॒पय॑मान / वर्धापयान² vardhāpáyamāna / vardhāpayāna²
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic ²Later Sanskrit

Imperfect: अव॑र्धापयत् (ávardhāpayat), अव॑र्धापयत (ávardhāpayata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अव॑र्धापयत् ávardhāpayat	अव॑र्धापयताम् ávardhāpayatām	अव॑र्धापयन् ávardhāpayan	अव॑र्धापयत ávardhāpayata	अव॑र्धापयेताम् ávardhāpayetām	अव॑र्धापयन्त ávardhāpayanta
Second	अव॑र्धापयः ávardhāpayaḥ	अव॑र्धापयतम् ávardhāpayatam	अव॑र्धापयत ávardhāpayata	अव॑र्धापयथाः ávardhāpayathāḥ	अव॑र्धापयेथाम् ávardhāpayethām	अव॑र्धापयध्वम् ávardhāpayadhvam
First	अव॑र्धापयम् ávardhāpayam	अव॑र्धापयाव ávardhāpayāva	अव॑र्धापयाम ávardhāpayāma	अव॑र्धापये ávardhāpaye	अव॑र्धापयावहि ávardhāpayāvahi	अव॑र्धापयामहि ávardhāpayāmahi

Descendants

Pali: vaḍḍhāpeti
Prakrit: 𑀯𑀟𑁆𑀠𑀸𑀯𑀇 (vaḍḍhāvaï), 𑀯𑀟𑁆𑀠𑀯𑀇 (vaḍḍhavaï)
- Central:
  - Hindustani:
    - Hindi: बढ़ाना (baṛhānā)
    - Urdu: بڈھانا (baṛhānā)
- Northern:
  - Nepali: बढ़ाउनु (baṛhāunu)
- Southern:
  - Marathi: वाढविणे (vāḍhviṇe)
Prakrit: 𑀯𑀤𑁆𑀥𑀸𑀯𑁂𑀇 (vaddhāvei)
- Northwestern:
  - Punjabi: ਵਧਾਉਣਾ (vadhāuṇā)
- Central:
  - Hindustani:
    - Hindi: बधाना (badhānā)
    - Urdu: بدھانا (badhānā)
  - Gujarati: વધાવવું (vadhāvvũ)
(past participle) Prakrit: 𑀯𑀟𑁆𑀠𑀸𑀯𑀺𑀅 (vaḍḍhāvia, “increased”), *𑀯𑀤𑁆𑀥𑀸𑀯𑀺𑀅 (*vaddhāvia, “congratulated, increased”)
- Northwestern:
  - Punjabi: ਵਧਾਈ (vadhāī)
- Central:
  - Hindustani:
    - Hindi: बधाई (badhāī)
    - Urdu: بدھائی (badhāī)
  - Gujarati: વધાઈ (vadhāī)

References

Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “vardhāpayati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press
Monier Williams (1899), “वर्धापयति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1010.