नील

See also: नीला, निलो, नाली, and नल

Bhojpuri

Etymology

From Sanskrit नील (nīla).

Noun

नील (nīl) m (Kaithi 𑂢𑂲𑂪)

  1. (botany) indigo

Hindi

Pronunciation

Etymology 1

From Sanskrit नील (nīla).

Noun

नील • (nīl) m (Urdu spelling نیل)

  1. blue, indigo
  2. (botany) indigo
Declension
Declension of नील (masc cons-stem)
singular plural
direct नील
nīl 		नील
nīl
oblique नील
nīl 		नीलों
nīlõ
vocative नील
nīl 		नीलो
nīlo

Adjective

नील • (nīl) (indeclinable, Urdu spelling نیل)

  1. blue

See also

Etymology 2

Borrowed from Classical Persian نیل (nīl), from Arabic النِيل (an-nīl), from Ancient Greek Νεῖλος (Neîlos).

Proper noun

नील • (nīl) m (Urdu spelling نیل)

  1. Nile (a large river in Africa flowing through Khartoum and Cairo into the Mediterranean Sea, usually considered to be the longest river in the world)
Declension
Declension of नील (sg-only masc cons-stem)
singular
direct नील
nīl
oblique नील
nīl
vocative नील
nīl

Nepali

Nepali numbers (edit)
[a], [b] ←  100,000,000 (108) [a], [b] ←  100,000,000,000 (1011) १०,००,००,००,००,००,०००
1014 		1016  → 
    Cardinal: नील (nīl)
    Ordinal: नीलौँ (nīla͠u)

Pronunciation

  • IPA(key): [nil]
  • Phonetic Devanagari: निल्

Adjective

नील • (nīl)

  1. indigo

Numeral

नील • (nīl)

  1. 1e+14

See also

Colors in Nepali · रङ्ग (raṅg) (layout · text)
     सेतो (seto), श्वेत (śvet)      खरानी (kharānī), ध्वाँसे (dhwā̃se)      कालो (kālo)
             रातो (rāto); सिम्रिक (simrik), सिन्दूरी (sindūrī), गाढा रातो (gāḍhā rāto), कलेजी (kalejī)              सुन्तला (suntalā), केसरी (kesarī); खैरो (khairo)              पहेंलो (pahẽlo); गहुँझैँ (gahũjha͠i)
             कागती (kāgatī)              हरियो (hariyo)              पुदिना (pudinā); गाढा हरियो (gāḍhā hariyo)
             आकाशे (ākāśe), आस्मानी (āsmānī); फिरोजी (phirojī)              आकाशे (ākāśe)              निलो (nilo), नीलो (nīlo), गाढा नीलो (gāḍhā nīlo)
             बैगनी (baiganī); नील (nīl)              रानी (rānī); प्याजी (pyājī), बैजनी (baijanī), बैगनी (baiganī), बैगुने (baigune), जामुनी (jāmunī)              गुलाबी (gulābī), गुलाफी (gulāphī)

Further reading

  • “नील”, in नेपाली बृहत् शब्दकोश (nepālī br̥hat śabdakoś) [Comprehensive Nepali Dictionary]‎[2], Kathmandu: Nepal Academy, 2018

Pali

Alternative forms

Alternative scripts
  • nīla (Latin script)
  • 𑀦𑀻𑀮 (Brahmi script)
  • নীল (Bengali script)
  • නීල (Sinhalese script)
  • နီလ or နဳလ or ၼီလ (Burmese script)
  • นีล or นีละ (Thai script)
  • ᨶᩦᩃ (Tai Tham script)
  • ນີລ or ນີລະ (Lao script)
  • នីល (Khmer script)
  • 𑄚𑄩𑄣 (Chakma script)

Adjective

नील

  1. Devanagari script form of nīla

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts
  • নীল (Assamese script)
  • ᬦᬷᬮ (Balinese script)
  • নীল (Bengali script)
  • 𑰡𑰱𑰩 (Bhaiksuki script)
  • 𑀦𑀻𑀮 (Brahmi script)
  • နီလ (Burmese script)
  • નીલ (Gujarati script)
  • ਨੀਲ (Gurmukhi script)
  • 𑌨𑍀𑌲 (Grantha script)
  • ꦤꦷꦭ (Javanese script)
  • 𑂢𑂲𑂪 (Kaithi script)
  • ನೀಲ (Kannada script)
  • នីល (Khmer script)
  • ນີລ (Lao script)
  • നീല (Malayalam script)
  • ᠨᡳᡳᠯᠠ (Manchu script)
  • 𑘡𑘲𑘩 (Modi script)
  • ᠨᠢᠢᠯᠠ᠋ (Mongolian script)
  • 𑧁𑧓𑧉 (Nandinagari script)
  • 𑐣𑐷𑐮 (Newa script)
  • ନୀଲ (Odia script)
  • ꢥꢷꢭ (Saurashtra script)
  • 𑆤𑆵𑆬 (Sharada script)
  • 𑖡𑖱𑖩 (Siddham script)
  • නීල (Sinhalese script)
  • 𑩯𑩑𑩛𑩽 (Soyombo script)
  • 𑚝𑚯𑚥 (Takri script)
  • நீல (Tamil script)
  • నీల (Telugu script)
  • นีล (Thai script)
  • ནཱི་ལ (Tibetan script)
  • 𑒢𑒲𑒪 (Tirhuta script)
  • 𑨝𑨁𑨊𑨬 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree
Proto-Indo-European *neyH-der.?
Sanskrit नील

    Possibly from Proto-Indo-European *neyH- (“to be excited, shine”), i.e. "the shining color"; see also Welsh nwyfiant (“splendor, gleam”), Old Irish níab (“strength”), noíb (“holy”), Middle Irish níam (“splendor, gleam”), níamda (“shining”), Proto-Germanic *nīþą (“envy”), Latin niteō (“to shine”).[1][2]

    Pronunciation

    Adjective

    नील॑ • (nī́la) stem

    1. of a dark color
      1. dark blue
      2. dark green
      3. black

    Declension

    Masculine a-stem declension of नील॑
    singular dual plural
    nominative नीलः॑ (nī́laḥ) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)     		नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    नीला॑सः¹ (nī́lāsaḥ¹)
    accusative नील॑म् (nī́lam) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)     		नीला॑न् (nī́lān)
    instrumental नीले॑न (nī́lena) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीलैः॑ (nī́laiḥ)
    नीले॑भिः¹ (nī́lebhiḥ¹)
    dative नीला॑य (nī́lāya) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    ablative नीला॑त् (nī́lāt) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    genitive नील॑स्य (nī́lasya) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीले॑ (nī́le) नील॑योः (nī́layoḥ) नीले॑षु (nī́leṣu)
    vocative नील॑ (nī́la) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)     		नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    नीला॑सः¹ (nī́lāsaḥ¹)
    • ¹Vedic
    Feminine ā-stem declension of नीला॑
    singular dual plural
    nominative नीला॑ (nī́lā) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    accusative नीला॑म् (nī́lām) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    instrumental नील॑या (nī́layā)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)     		नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भिः (nī́lābhiḥ)
    dative नीला॑यै (nī́lāyai) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भ्यः (nī́lābhyaḥ)
    ablative नीला॑याः (nī́lāyāḥ)
    नीला॑यै² (nī́lāyai²)     		नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भ्यः (nī́lābhyaḥ)
    genitive नीला॑याः (nī́lāyāḥ)
    नीला॑यै² (nī́lāyai²)     		नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीला॑याम् (nī́lāyām) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑सु (nī́lāsu)
    vocative नीले॑ (nī́le) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    • ¹Vedic
    • ²Brāhmaṇas
    Neuter a-stem declension of नील॑
    singular dual plural
    nominative नील॑म् (nī́lam) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    accusative नील॑म् (nī́lam) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    instrumental नीले॑न (nī́lena) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीलैः॑ (nī́laiḥ)
    नीले॑भिः¹ (nī́lebhiḥ¹)
    dative नीला॑य (nī́lāya) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    ablative नीला॑त् (nī́lāt) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    genitive नील॑स्य (nī́lasya) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीले॑ (nī́le) नील॑योः (nī́layoḥ) नीले॑षु (nī́leṣu)
    vocative नील॑ (nī́la) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    • ¹Vedic

    Descendants

    Inherited
    • Dardic:
      • Chitrali:
      • Kashmiric:
        • Kashmiri: نیوٗل (nyūl)
      • Shinaic:
    • Pali: nīla
      • → Burmese: နီလာ (nila)
        • → Jingpho: nila
        • → Shan: ၼီႇလႃႇ (nìi làa)
      • → Mon: နဳလာ
    • Prakrit: 𑀡𑀻𑀮 (ṇīla)
    Borrowed

    See also

    Colors in Sanskrit · रङ्ग (raṅga) (layout · text)
         श्वेत (śvetá), शुक्ल (śuklá), शुभ्र (śubhrá), धवल (dhavalá), गौर (gaurá)      धूमल (dhūmala), धूसर (dhūsara), पलित (palitá), मलिन (malina), रजत (rajata), कपोतक (kapotaká)      कृष्ण (kṛṣṇa), काल (kāla), श्याम (śyāma), श्याव (śyāva), कज्जल (kajjala)
                 रक्त (rakta), रुधिर (rudhira), सिन्दूर (sindūra), अरुष (aruṣa), ताम्र (tāmra); रोहित (rohita), लोहित (lohita)              नारङ्ग (nāraṅga), कमल (kamala); कद्रु (kadru), बभ्रु (babhru), कपिश (kapiśa)              पीत (pīta), कषाय (kaṣāya), पिङ्गल (piṅgala); पाण्डु (pāṇḍu), हिरण्य (hiraṇya),
                 शादहरित (śā́daharita)              हरित (harita), पलाश (palāśa), शाद्वल (śādvala), मारकत (mārakata)              नील (nī́la)
                 कपोतक (kapotaká)              आकाशवर्ण (ākāśavarṇa) , राजावर्त (rājāvarta), वैडूर्य (vaiḍūrya)              नील (nī́la), मेचक (mecaka), कालक (kālaka)
                 धूम्र (dhūmra); तुत्थ (tuttha)              शोण (śóṇa), नीललोहित (nīlalohita)              पाटल (pāṭala), अरुण (aruṇa), ब्रध्न (bradhna)

    References

    1. ^ Mayrhofer, Manfred (1996), “nī́la-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 51
    2. ^ Pokorny, Julius (1959), “2. nei-, neiə- : nī-”, in Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 2, Bern, München: Francke Verlag, page 760

    Further reading

    This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.