दम्भयति

Sanskrit

Alternative scripts

Etymology

By surface analysis, दम्भ् (dambh) +‎ -अयति (-ayati). The LIV suggests, albeit tentatively, a derivation from Proto-Indo-European *dʰombʰ-éye-ti, from *dʰembʰ-,[1] possibly a nasalized form of *dʰebʰ-. According to the philologist Stanley Insler, it is possible that the term was formed to द॒भ्र (dabhrá) according to the model of Sanskrit र॒न्धय॑ति (randháyati) and र॒ध्र (radhrá).[2]

Pronunciation

Verb

द॒म्भय॑ति • (dambháyati) third-singular indicative (class 10, causative, root दम्भ्)

  1. to abase, degrade; make small, ineffective
    • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.54.6d:
      त्वं पुरो॑ नव॒तिं द॑म्भयो॒ नव॑
      tváṃ púro navatíṃ dambhayo náva
      • Translation by Stanley Insler
        Thou didst abase the 99 fortress-walls (of Śambara)

Conjugation

Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.

Nonfinite Forms: द॒म्भयि॑तुम् (dambháyitum)
Undeclinable
Infinitive द॒म्भयि॑तुम्
dambháyitum
Gerund द॒म्भ॒यि॒त्वा
dambhayitvā́
Participles
Masculine/Neuter Gerundive द॒म्भ॒यि॒त॒व्य॑ / द॒म्भ॒नीय॑
dambhayitavyà / dambhanī́ya
Feminine Gerundive द॒म्भ॒यि॒त॒व्या॑ / द॒म्भ॒नीया॑
dambhayitavyā̀ / dambhanī́yā
Masculine/Neuter Past Passive Participle द॒म्भि॒त
dambhitá
Feminine Past Passive Participle द॒म्भि॒ता
dambhitā́
Masculine/Neuter Past Active Participle द॒म्भि॒तव॑त्
dambhitávat
Feminine Past Active Participle द॒म्भि॒तव॑ती
dambhitávatī
Present: द॒म्भय॑ति (dambháyati), द॒म्भय॑ते (dambháyate)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Indicative
Third द॒म्भय॑ति
dambháyati
द॒म्भय॑तः
dambháyataḥ
द॒म्भय॑न्ति
dambháyanti
द॒म्भय॑ते
dambháyate
द॒म्भये॑ते
dambháyete
द॒म्भय॑न्ते
dambháyante
Second द॒म्भय॑सि
dambháyasi
द॒म्भय॑थः
dambháyathaḥ
द॒म्भय॑थ
dambháyatha
द॒म्भय॑से
dambháyase
द॒म्भये॑थे
dambháyethe
द॒म्भय॑ध्वे
dambháyadhve
First द॒म्भया॑मि
dambháyāmi
द॒म्भया॑वः
dambháyāvaḥ
द॒म्भया॑मः / द॒म्भया॑मसि¹
dambháyāmaḥ / dambháyāmasi¹
द॒म्भये॑
dambháye
द॒म्भया॑वहे
dambháyāvahe
द॒म्भया॑महे
dambháyāmahe
Imperative
Third द॒म्भय॑तु
dambháyatu
द॒म्भय॑ताम्
dambháyatām
द॒म्भय॑न्तु
dambháyantu
द॒म्भय॑ताम्
dambháyatām
द॒म्भये॑ताम्
dambháyetām
द॒म्भय॑न्ताम्
dambháyantām
Second द॒म्भय॑
dambháya
द॒म्भय॑तम्
dambháyatam
द॒म्भय॑त
dambháyata
द॒म्भय॑स्व
dambháyasva
द॒म्भये॑थाम्
dambháyethām
द॒म्भय॑ध्वम्
dambháyadhvam
First द॒म्भया॑नि
dambháyāni
द॒म्भया॑व
dambháyāva
द॒म्भया॑म
dambháyāma
द॒म्भयै॑
dambháyai
द॒म्भया॑वहै
dambháyāvahai
द॒म्भया॑महै
dambháyāmahai
Optative/Potential
Third द॒म्भये॑त्
dambháyet
द॒म्भये॑ताम्
dambháyetām
द॒म्भये॑युः
dambháyeyuḥ
द॒म्भये॑त
dambháyeta
द॒म्भये॑याताम्
dambháyeyātām
द॒म्भये॑रन्
dambháyeran
Second द॒म्भयेः॑
dambháyeḥ
द॒म्भये॑तम्
dambháyetam
द॒म्भये॑त
dambháyeta
द॒म्भये॑थाः
dambháyethāḥ
द॒म्भये॑याथाम्
dambháyeyāthām
द॒म्भये॑ध्वम्
dambháyedhvam
First द॒म्भये॑यम्
dambháyeyam
द॒म्भये॑व
dambháyeva
द॒म्भये॑म
dambháyema
द॒म्भये॑य
dambháyeya
द॒म्भये॑वहि
dambháyevahi
द॒म्भये॑महि
dambháyemahi
Subjunctive
Third द॒म्भया॑त् / द॒म्भया॑ति
dambháyāt / dambháyāti
द॒म्भया॑तः
dambháyātaḥ
द॒म्भया॑न्
dambháyān
द॒म्भया॑ते / द॒म्भया॑तै
dambháyāte / dambháyātai
द॒म्भयै॑ते
dambháyaite
द॒म्भय॑न्त / द॒म्भया॑न्तै
dambháyanta / dambháyāntai
Second द॒म्भयाः॑ / द॒म्भया॑सि
dambháyāḥ / dambháyāsi
द॒म्भया॑थः
dambháyāthaḥ
द॒म्भया॑थ
dambháyātha
द॒म्भया॑से / द॒म्भया॑सै
dambháyāse / dambháyāsai
द॒म्भयै॑थे
dambháyaithe
द॒म्भया॑ध्वै
dambháyādhvai
First द॒म्भया॑नि
dambháyāni
द॒म्भया॑व
dambháyāva
द॒म्भया॑म
dambháyāma
द॒म्भयै॑
dambháyai
द॒म्भया॑वहै
dambháyāvahai
द॒म्भया॑महै
dambháyāmahai
Participles
द॒म्भय॑त्
dambháyat
द॒म्भय॑मान / दम्भयान²
dambháyamāna / dambhayāna²
Notes
  • The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit.
  • ¹Vedic
  • ²Later Sanskrit
Imperfect: अद॑म्भयत् (ádambhayat), अद॑म्भयत (ádambhayata)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Indicative
Third अद॑म्भयत्
ádambhayat
अद॑म्भयताम्
ádambhayatām
अद॑म्भयन्
ádambhayan
अद॑म्भयत
ádambhayata
अद॑म्भयेताम्
ádambhayetām
अद॑म्भयन्त
ádambhayanta
Second अद॑म्भयः
ádambhayaḥ
अद॑म्भयतम्
ádambhayatam
अद॑म्भयत
ádambhayata
अद॑म्भयथाः
ádambhayathāḥ
अद॑म्भयेथाम्
ádambhayethām
अद॑म्भयध्वम्
ádambhayadhvam
First अद॑म्भयम्
ádambhayam
अद॑म्भयाव
ádambhayāva
अद॑म्भयाम
ádambhayāma
अद॑म्भये
ádambhaye
अद॑म्भयावहि
ádambhayāvahi
अद॑म्भयामहि
ádambhayāmahi
Future: द॒म्भ॒यि॒ष्यति॑ (dambhayiṣyáti), द॒म्भ॒यि॒ष्यते॑ (dambhayiṣyáte)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Indicative
Third द॒म्भ॒यि॒ष्यति॑
dambhayiṣyáti
द॒म्भ॒यि॒ष्यतः॑
dambhayiṣyátaḥ
द॒म्भ॒यि॒ष्यन्ति॑
dambhayiṣyánti
द॒म्भ॒यि॒ष्यते॑
dambhayiṣyáte
द॒म्भ॒यि॒ष्येते॑
dambhayiṣyéte
द॒म्भ॒यि॒ष्यन्ते॑
dambhayiṣyánte
Second द॒म्भ॒यि॒ष्यसि॑
dambhayiṣyási
द॒म्भ॒यि॒ष्यथः॑
dambhayiṣyáthaḥ
द॒म्भ॒यि॒ष्यथ॑
dambhayiṣyátha
द॒म्भ॒यि॒ष्यसे॑
dambhayiṣyáse
द॒म्भ॒यि॒ष्येथे॑
dambhayiṣyéthe
द॒म्भ॒यि॒ष्यध्वे॑
dambhayiṣyádhve
First द॒म्भ॒यि॒ष्यामि॑
dambhayiṣyā́mi
द॒म्भ॒यि॒ष्यावः॑
dambhayiṣyā́vaḥ
द॒म्भ॒यि॒ष्यामः॑ / द॒म्भ॒यि॒ष्याम॑सि¹
dambhayiṣyā́maḥ / dambhayiṣyā́masi¹
द॒म्भ॒यि॒ष्ये
dambhayiṣyé
द॒म्भ॒यि॒ष्याव॑हे
dambhayiṣyā́vahe
द॒म्भ॒यि॒ष्याम॑हे
dambhayiṣyā́mahe
Participles
द॒म्भ॒यि॒ष्यत्
dambhayiṣyát
द॒म्भ॒यि॒ष्यमा॑ण
dambhayiṣyámāṇa
Notes
  • ¹Vedic
Conditional: अद॑म्भयिष्यत् (ádambhayiṣyat), अद॑म्भयिष्यत (ádambhayiṣyata)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Indicative
Third अद॑म्भयिष्यत्
ádambhayiṣyat
अद॑म्भयिष्यताम्
ádambhayiṣyatām
अद॑म्भयिष्यन्
ádambhayiṣyan
अद॑म्भयिष्यत
ádambhayiṣyata
अद॑म्भयिष्येताम्
ádambhayiṣyetām
अद॑म्भयिष्यन्त
ádambhayiṣyanta
Second अद॑म्भयिष्यः
ádambhayiṣyaḥ
अद॑म्भयिष्यतम्
ádambhayiṣyatam
अद॑म्भयिष्यत
ádambhayiṣyata
अद॑म्भयिष्यथाः
ádambhayiṣyathāḥ
अद॑म्भयिष्येथाम्
ádambhayiṣyethām
अद॑म्भयिष्यध्वम्
ádambhayiṣyadhvam
First अद॑म्भयिष्यम्
ádambhayiṣyam
अद॑म्भयिष्याव
ádambhayiṣyāva
अद॑म्भयिष्याम
ádambhayiṣyāma
अद॑म्भयिष्ये
ádambhayiṣye
अद॑म्भयिष्यावहि
ádambhayiṣyāvahi
अद॑म्भयिष्यामहि
ádambhayiṣyāmahi
Benedictive/Precative: द॒म्भ्यात् (dambhyā́t) or द॒म्भ्याः (dambhyā́ḥ), द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ट (dambhayiṣīṣṭá)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Optative/Potential
Third द॒म्भ्यात् / द॒म्भ्याः¹
dambhyā́t / dambhyā́ḥ¹
द॒म्भ्यास्ता॑म्
dambhyā́stām
द॒म्भ्यासुः॑
dambhyā́suḥ
द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ट
dambhayiṣīṣṭá
द॒म्भ॒यि॒षी॒यास्ता॑म्²
dambhayiṣīyā́stām²
द॒म्भ॒यि॒षी॒रन्
dambhayiṣīrán
Second द॒म्भ्याः
dambhyā́ḥ
द॒म्भ्यास्त॑म्
dambhyā́stam
द॒म्भ्यास्त॑
dambhyā́sta
द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ठाः
dambhayiṣīṣṭhā́ḥ
द॒म्भ॒यि॒षी॒यास्था॑म्²
dambhayiṣīyā́sthām²
द॒म्भ॒यि॒षी॒ढ्वम्
dambhayiṣīḍhvám
First द॒म्भ्यास॑म्
dambhyā́sam
द॒म्भ्यास्व॑
dambhyā́sva
द॒म्भ्यास्म॑
dambhyā́sma
द॒म्भ॒यि॒षी॒य
dambhayiṣīyá
द॒म्भ॒यि॒षी॒वहि॑
dambhayiṣīváhi
द॒म्भ॒यि॒षी॒महि॑
dambhayiṣīmáhi
Notes
  • ¹Vedic
  • ²Uncertain
Perfect: द॒म्भ॒यामास॑ (dambhayā́mā́sa) or द॒म्भ॒यांच॒कार॑ (dambhayā́ṃcakā́ra), द॒म्भ॒यांच॒क्रे (dambhayā́ṃcakré)
Active Mediopassive
Singular Dual Plural Singular Dual Plural
Indicative
Third द॒म्भ॒यामास॑ / द॒म्भ॒यांच॒कार॑
dambhayā́mā́sa / dambhayā́ṃcakā́ra
द॒म्भ॒यामा॒सतुः॑ / द॒म्भ॒यांच॒क्रतुः॑
dambhayā́māsátuḥ / dambhayā́ṃcakrátuḥ
द॒म्भ॒यामा॒सुः / द॒म्भ॒यांच॒क्रुः
dambhayā́māsúḥ / dambhayā́ṃcakrúḥ
द॒म्भ॒यांच॒क्रे
dambhayā́ṃcakré
द॒म्भ॒यांच॒क्राते॑
dambhayā́ṃcakrā́te
द॒म्भ॒यांच॑क्रि॒रे
dambhayā́ṃcakriré
Second द॒म्भ॒यामासि॑थ / द॒म्भ॒यांच॒कर्थ॑
dambhayā́mā́sitha / dambhayā́ṃcakártha
द॒म्भ॒यामा॒सथुः॑ / द॒म्भ॒यांच॒क्रथुः॑
dambhayā́māsáthuḥ / dambhayā́ṃcakráthuḥ
द॒म्भ॒यामा॒स / द॒म्भ॒यांच॒क्र
dambhayā́māsá / dambhayā́ṃcakrá
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒षे
dambhayā́ṃcakṛṣé
द॒म्भ॒यांच॒क्राथे॑
dambhayā́ṃcakrā́the
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒ध्वे
dambhayā́ṃcakṛdhvé
First द॒म्भ॒यामास॑ / द॒म्भ॒यांच॒कर॑
dambhayā́mā́sa / dambhayā́ṃcakára
द॒म्भ॒यामा॑सि॒व / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒व
dambhayā́māsivá / dambhayā́ṃcakṛvá
द॒म्भ॒यामा॑सि॒म / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒म
dambhayā́māsimá / dambhayā́ṃcakṛmá
द॒म्भ॒यांच॒क्रे
dambhayā́ṃcakré
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒वहे॑
dambhayā́ṃcakṛváhe
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒महे॑
dambhayā́ṃcakṛmáhe
Participles
द॒म्भ॒यामा॑सि॒वांस् / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒वांस्
dambhayā́māsivā́ṃs / dambhayā́ṃcakṛvā́ṃs
द॒म्भ॒यांच॑क्रा॒ण
dambhayā́ṃcakrāṇá

References

  1. ^ Rix, Helmut, editor (2001), “?3. *dʰembʰ-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 144
  2. ^ Insler, Stanley (1969), “Vedic dambháyati”, in Indogermanische Forschungen (1969)[1], volume 74, number 1969, →DOI, →ISSN, pages 11–31
  • Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “dambháyati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 353
  • Uhlenbeck, C. C. (1898–1899), “dhambáyati”, in Kurzgefasstes etymologisches Wörterbuch der altindischen Sprache (in German), Amsterdam: Johannes Müller, page 121