दम्भयति
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- দম্ভয়তি (Assamese script)
- ᬤᬫ᭄ᬪᬬᬢᬶ (Balinese script)
- দম্ভয়তি (Bengali script)
- 𑰟𑰦𑰿𑰥𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
- 𑀤𑀫𑁆𑀪𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
- ဒမ္ဘယတိ (Burmese script)
- દમ્ભયતિ (Gujarati script)
- ਦਮ੍ਭਯਤਿ (Gurmukhi script)
- 𑌦𑌮𑍍𑌭𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
- ꦢꦩ꧀ꦨꦪꦠꦶ (Javanese script)
- 𑂠𑂧𑂹𑂦𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
- ದಮ್ಭಯತಿ (Kannada script)
- ទម្ភយតិ (Khmer script)
- ທມ຺ຠຍຕິ (Lao script)
- ദമ്ഭയതി (Malayalam script)
- ᡩᠠᠮᢨᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
- 𑘟𑘦𑘿𑘥𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
- ᢑᠠᠮᠪᠾᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
- 𑦿𑧆𑧠𑧅𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
- 𑐡𑐩𑑂𑐨𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
- ଦମ୍ଭଯତି (Odia script)
- ꢣꢪ꣄ꢩꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
- 𑆢𑆩𑇀𑆨𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
- 𑖟𑖦𑖿𑖥𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
- දම්භයති (Sinhalese script)
- 𑩭𑩴 𑪙𑩳𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
- 𑚛𑚢𑚶𑚡𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
- த³ம்ப⁴யதி (Tamil script)
- దమ్భయతి (Telugu script)
- ทมฺภยติ (Thai script)
- ད་མྦྷ་ཡ་ཏི (Tibetan script)
- 𑒠𑒧𑓂𑒦𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
- 𑨛𑨢𑩇𑨡𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)
Etymology
By surface analysis, दम्भ् (dambh) + -अयति (-ayati). The LIV suggests, albeit tentatively, a derivation from Proto-Indo-European *dʰombʰ-éye-ti, from *dʰembʰ-,[1] possibly a nasalized form of *dʰebʰ-. According to the philologist Stanley Insler, it is possible that the term was formed to द॒भ्र (dabhrá) according to the model of Sanskrit र॒न्धय॑ति (randháyati) and र॒ध्र (radhrá).[2]
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /dɐm.bʱɐ́.jɐ.ti/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /d̪ɐm.bʱɐ.jɐ.t̪i/
Verb
द॒म्भय॑ति • (dambháyati) third-singular indicative (class 10, causative, root दम्भ्)
- to abase, degrade; make small, ineffective
Conjugation
Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.
| Nonfinite Forms: द॒म्भयि॑तुम् (dambháyitum) | |||
|---|---|---|---|
| Undeclinable | |||
| Infinitive | द॒म्भयि॑तुम् dambháyitum | ||
| Gerund | द॒म्भ॒यि॒त्वा dambhayitvā́ | ||
| Participles | |||
| Masculine/Neuter Gerundive | द॒म्भ॒यि॒त॒व्य॑ / द॒म्भ॒नीय॑ dambhayitavyà / dambhanī́ya | ||
| Feminine Gerundive | द॒म्भ॒यि॒त॒व्या॑ / द॒म्भ॒नीया॑ dambhayitavyā̀ / dambhanī́yā | ||
| Masculine/Neuter Past Passive Participle | द॒म्भि॒त dambhitá | ||
| Feminine Past Passive Participle | द॒म्भि॒ता dambhitā́ | ||
| Masculine/Neuter Past Active Participle | द॒म्भि॒तव॑त् dambhitávat | ||
| Feminine Past Active Participle | द॒म्भि॒तव॑ती dambhitávatī | ||
| Present: द॒म्भय॑ति (dambháyati), द॒म्भय॑ते (dambháyate) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | द॒म्भय॑ति dambháyati |
द॒म्भय॑तः dambháyataḥ |
द॒म्भय॑न्ति dambháyanti |
द॒म्भय॑ते dambháyate |
द॒म्भये॑ते dambháyete |
द॒म्भय॑न्ते dambháyante | |
| Second | द॒म्भय॑सि dambháyasi |
द॒म्भय॑थः dambháyathaḥ |
द॒म्भय॑थ dambháyatha |
द॒म्भय॑से dambháyase |
द॒म्भये॑थे dambháyethe |
द॒म्भय॑ध्वे dambháyadhve | |
| First | द॒म्भया॑मि dambháyāmi |
द॒म्भया॑वः dambháyāvaḥ |
द॒म्भया॑मः / द॒म्भया॑मसि¹ dambháyāmaḥ / dambháyāmasi¹ |
द॒म्भये॑ dambháye |
द॒म्भया॑वहे dambháyāvahe |
द॒म्भया॑महे dambháyāmahe | |
| Imperative | |||||||
| Third | द॒म्भय॑तु dambháyatu |
द॒म्भय॑ताम् dambháyatām |
द॒म्भय॑न्तु dambháyantu |
द॒म्भय॑ताम् dambháyatām |
द॒म्भये॑ताम् dambháyetām |
द॒म्भय॑न्ताम् dambháyantām | |
| Second | द॒म्भय॑ dambháya |
द॒म्भय॑तम् dambháyatam |
द॒म्भय॑त dambháyata |
द॒म्भय॑स्व dambháyasva |
द॒म्भये॑थाम् dambháyethām |
द॒म्भय॑ध्वम् dambháyadhvam | |
| First | द॒म्भया॑नि dambháyāni |
द॒म्भया॑व dambháyāva |
द॒म्भया॑म dambháyāma |
द॒म्भयै॑ dambháyai |
द॒म्भया॑वहै dambháyāvahai |
द॒म्भया॑महै dambháyāmahai | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | द॒म्भये॑त् dambháyet |
द॒म्भये॑ताम् dambháyetām |
द॒म्भये॑युः dambháyeyuḥ |
द॒म्भये॑त dambháyeta |
द॒म्भये॑याताम् dambháyeyātām |
द॒म्भये॑रन् dambháyeran | |
| Second | द॒म्भयेः॑ dambháyeḥ |
द॒म्भये॑तम् dambháyetam |
द॒म्भये॑त dambháyeta |
द॒म्भये॑थाः dambháyethāḥ |
द॒म्भये॑याथाम् dambháyeyāthām |
द॒म्भये॑ध्वम् dambháyedhvam | |
| First | द॒म्भये॑यम् dambháyeyam |
द॒म्भये॑व dambháyeva |
द॒म्भये॑म dambháyema |
द॒म्भये॑य dambháyeya |
द॒म्भये॑वहि dambháyevahi |
द॒म्भये॑महि dambháyemahi | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | द॒म्भया॑त् / द॒म्भया॑ति dambháyāt / dambháyāti |
द॒म्भया॑तः dambháyātaḥ |
द॒म्भया॑न् dambháyān |
द॒म्भया॑ते / द॒म्भया॑तै dambháyāte / dambháyātai |
द॒म्भयै॑ते dambháyaite |
द॒म्भय॑न्त / द॒म्भया॑न्तै dambháyanta / dambháyāntai | |
| Second | द॒म्भयाः॑ / द॒म्भया॑सि dambháyāḥ / dambháyāsi |
द॒म्भया॑थः dambháyāthaḥ |
द॒म्भया॑थ dambháyātha |
द॒म्भया॑से / द॒म्भया॑सै dambháyāse / dambháyāsai |
द॒म्भयै॑थे dambháyaithe |
द॒म्भया॑ध्वै dambháyādhvai | |
| First | द॒म्भया॑नि dambháyāni |
द॒म्भया॑व dambháyāva |
द॒म्भया॑म dambháyāma |
द॒म्भयै॑ dambháyai |
द॒म्भया॑वहै dambháyāvahai |
द॒म्भया॑महै dambháyāmahai | |
| Participles | |||||||
| द॒म्भय॑त् dambháyat |
द॒म्भय॑मान / दम्भयान² dambháyamāna / dambhayāna² | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अद॑म्भयत् (ádambhayat), अद॑म्भयत (ádambhayata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अद॑म्भयत् ádambhayat |
अद॑म्भयताम् ádambhayatām |
अद॑म्भयन् ádambhayan |
अद॑म्भयत ádambhayata |
अद॑म्भयेताम् ádambhayetām |
अद॑म्भयन्त ádambhayanta |
| Second | अद॑म्भयः ádambhayaḥ |
अद॑म्भयतम् ádambhayatam |
अद॑म्भयत ádambhayata |
अद॑म्भयथाः ádambhayathāḥ |
अद॑म्भयेथाम् ádambhayethām |
अद॑म्भयध्वम् ádambhayadhvam |
| First | अद॑म्भयम् ádambhayam |
अद॑म्भयाव ádambhayāva |
अद॑म्भयाम ádambhayāma |
अद॑म्भये ádambhaye |
अद॑म्भयावहि ádambhayāvahi |
अद॑म्भयामहि ádambhayāmahi |
| Future: द॒म्भ॒यि॒ष्यति॑ (dambhayiṣyáti), द॒म्भ॒यि॒ष्यते॑ (dambhayiṣyáte) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | द॒म्भ॒यि॒ष्यति॑ dambhayiṣyáti |
द॒म्भ॒यि॒ष्यतः॑ dambhayiṣyátaḥ |
द॒म्भ॒यि॒ष्यन्ति॑ dambhayiṣyánti |
द॒म्भ॒यि॒ष्यते॑ dambhayiṣyáte |
द॒म्भ॒यि॒ष्येते॑ dambhayiṣyéte |
द॒म्भ॒यि॒ष्यन्ते॑ dambhayiṣyánte | |
| Second | द॒म्भ॒यि॒ष्यसि॑ dambhayiṣyási |
द॒म्भ॒यि॒ष्यथः॑ dambhayiṣyáthaḥ |
द॒म्भ॒यि॒ष्यथ॑ dambhayiṣyátha |
द॒म्भ॒यि॒ष्यसे॑ dambhayiṣyáse |
द॒म्भ॒यि॒ष्येथे॑ dambhayiṣyéthe |
द॒म्भ॒यि॒ष्यध्वे॑ dambhayiṣyádhve | |
| First | द॒म्भ॒यि॒ष्यामि॑ dambhayiṣyā́mi |
द॒म्भ॒यि॒ष्यावः॑ dambhayiṣyā́vaḥ |
द॒म्भ॒यि॒ष्यामः॑ / द॒म्भ॒यि॒ष्याम॑सि¹ dambhayiṣyā́maḥ / dambhayiṣyā́masi¹ |
द॒म्भ॒यि॒ष्ये dambhayiṣyé |
द॒म्भ॒यि॒ष्याव॑हे dambhayiṣyā́vahe |
द॒म्भ॒यि॒ष्याम॑हे dambhayiṣyā́mahe | |
| Participles | |||||||
| द॒म्भ॒यि॒ष्यत् dambhayiṣyát |
द॒म्भ॒यि॒ष्यमा॑ण dambhayiṣyámāṇa | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Conditional: अद॑म्भयिष्यत् (ádambhayiṣyat), अद॑म्भयिष्यत (ádambhayiṣyata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अद॑म्भयिष्यत् ádambhayiṣyat |
अद॑म्भयिष्यताम् ádambhayiṣyatām |
अद॑म्भयिष्यन् ádambhayiṣyan |
अद॑म्भयिष्यत ádambhayiṣyata |
अद॑म्भयिष्येताम् ádambhayiṣyetām |
अद॑म्भयिष्यन्त ádambhayiṣyanta |
| Second | अद॑म्भयिष्यः ádambhayiṣyaḥ |
अद॑म्भयिष्यतम् ádambhayiṣyatam |
अद॑म्भयिष्यत ádambhayiṣyata |
अद॑म्भयिष्यथाः ádambhayiṣyathāḥ |
अद॑म्भयिष्येथाम् ádambhayiṣyethām |
अद॑म्भयिष्यध्वम् ádambhayiṣyadhvam |
| First | अद॑म्भयिष्यम् ádambhayiṣyam |
अद॑म्भयिष्याव ádambhayiṣyāva |
अद॑म्भयिष्याम ádambhayiṣyāma |
अद॑म्भयिष्ये ádambhayiṣye |
अद॑म्भयिष्यावहि ádambhayiṣyāvahi |
अद॑म्भयिष्यामहि ádambhayiṣyāmahi |
| Benedictive/Precative: द॒म्भ्यात् (dambhyā́t) or द॒म्भ्याः (dambhyā́ḥ), द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ट (dambhayiṣīṣṭá) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Optative/Potential | |||||||
| Third | द॒म्भ्यात् / द॒म्भ्याः¹ dambhyā́t / dambhyā́ḥ¹ |
द॒म्भ्यास्ता॑म् dambhyā́stām |
द॒म्भ्यासुः॑ dambhyā́suḥ |
द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ट dambhayiṣīṣṭá |
द॒म्भ॒यि॒षी॒यास्ता॑म्² dambhayiṣīyā́stām² |
द॒म्भ॒यि॒षी॒रन् dambhayiṣīrán | |
| Second | द॒म्भ्याः dambhyā́ḥ |
द॒म्भ्यास्त॑म् dambhyā́stam |
द॒म्भ्यास्त॑ dambhyā́sta |
द॒म्भ॒यि॒षी॒ष्ठाः dambhayiṣīṣṭhā́ḥ |
द॒म्भ॒यि॒षी॒यास्था॑म्² dambhayiṣīyā́sthām² |
द॒म्भ॒यि॒षी॒ढ्वम् dambhayiṣīḍhvám | |
| First | द॒म्भ्यास॑म् dambhyā́sam |
द॒म्भ्यास्व॑ dambhyā́sva |
द॒म्भ्यास्म॑ dambhyā́sma |
द॒म्भ॒यि॒षी॒य dambhayiṣīyá |
द॒म्भ॒यि॒षी॒वहि॑ dambhayiṣīváhi |
द॒म्भ॒यि॒षी॒महि॑ dambhayiṣīmáhi | |
| Notes |
| ||||||
| Perfect: द॒म्भ॒यामास॑ (dambhayā́mā́sa) or द॒म्भ॒यांच॒कार॑ (dambhayā́ṃcakā́ra), द॒म्भ॒यांच॒क्रे (dambhayā́ṃcakré) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | द॒म्भ॒यामास॑ / द॒म्भ॒यांच॒कार॑ dambhayā́mā́sa / dambhayā́ṃcakā́ra |
द॒म्भ॒यामा॒सतुः॑ / द॒म्भ॒यांच॒क्रतुः॑ dambhayā́māsátuḥ / dambhayā́ṃcakrátuḥ |
द॒म्भ॒यामा॒सुः / द॒म्भ॒यांच॒क्रुः dambhayā́māsúḥ / dambhayā́ṃcakrúḥ |
द॒म्भ॒यांच॒क्रे dambhayā́ṃcakré |
द॒म्भ॒यांच॒क्राते॑ dambhayā́ṃcakrā́te |
द॒म्भ॒यांच॑क्रि॒रे dambhayā́ṃcakriré |
| Second | द॒म्भ॒यामासि॑थ / द॒म्भ॒यांच॒कर्थ॑ dambhayā́mā́sitha / dambhayā́ṃcakártha |
द॒म्भ॒यामा॒सथुः॑ / द॒म्भ॒यांच॒क्रथुः॑ dambhayā́māsáthuḥ / dambhayā́ṃcakráthuḥ |
द॒म्भ॒यामा॒स / द॒म्भ॒यांच॒क्र dambhayā́māsá / dambhayā́ṃcakrá |
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒षे dambhayā́ṃcakṛṣé |
द॒म्भ॒यांच॒क्राथे॑ dambhayā́ṃcakrā́the |
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒ध्वे dambhayā́ṃcakṛdhvé |
| First | द॒म्भ॒यामास॑ / द॒म्भ॒यांच॒कर॑ dambhayā́mā́sa / dambhayā́ṃcakára |
द॒म्भ॒यामा॑सि॒व / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒व dambhayā́māsivá / dambhayā́ṃcakṛvá |
द॒म्भ॒यामा॑सि॒म / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒म dambhayā́māsimá / dambhayā́ṃcakṛmá |
द॒म्भ॒यांच॒क्रे dambhayā́ṃcakré |
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒वहे॑ dambhayā́ṃcakṛváhe |
द॒म्भ॒यांच॑कृ॒महे॑ dambhayā́ṃcakṛmáhe |
| Participles | ||||||
| द॒म्भ॒यामा॑सि॒वांस् / द॒म्भ॒यांच॑कृ॒वांस् dambhayā́māsivā́ṃs / dambhayā́ṃcakṛvā́ṃs |
द॒म्भ॒यांच॑क्रा॒ण dambhayā́ṃcakrāṇá | |||||
References
- ^ Rix, Helmut, editor (2001), “?3. *dʰembʰ-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 144
- ^ Insler, Stanley (1969), “Vedic dambháyati”, in Indogermanische Forschungen (1969)[1], volume 74, number 1969, , →ISSN, pages 11–31
- Monier Williams (1899), “दभ्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 469/2.
- William Dwight Whitney (1885), The Roots, Verb-forms, and Primary Derivatives of the Sanskrit Language, Leipzig: Breitkopf and Härtel, page 70
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “dambháyati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 353
- Uhlenbeck, C. C. (1898–1899), “dhambáyati”, in Kurzgefasstes etymologisches Wörterbuch der altindischen Sprache (in German), Amsterdam: Johannes Müller, page 121