खुरचना

Hindi

Etymology

Etymology tree
Proto-Indo-European *kes-
Proto-Indo-European *ksew-
Proto-Indo-European *-rós
Proto-Indo-Iranian *kšurás
Sanskrit क्षु॒र (kṣurá)denom.
Sanskrit क्षु॒रति॑ (kṣuráti)
Prakrit 𑀙𑀼𑀭𑀇 (churaï)
Hindi खुरचना

    Inherited from Prakrit *𑀔𑀼𑀭𑀇 (*khuraï) + Middle Indo-Aryan -𑀘𑁆𑀘- (-cca-) (compare attested 𑀙𑀼𑀭𑀇 (churaï, “to break”), with different sound change), from Sanskrit क्षु॒रति॑ (kṣuráti, “to cut, scratch”).[1]

    Pronunciation

    • (Standard Hindi) IPA(key): /kʰʊ.ɾət͡ʃ.nɑː/, [kʰʊ.ɾɐt͡ʃ.näː]

    Verb

    खुरचना • (khuracnā) (transitive)[2]

    1. to scrape, abrade

    Conjugation

    Impersonal forms of खुरचना
    Undeclined
    Stem खुरच
    khurac
    Infinitive खुरचना
    khuracnā
    Oblique Infinitive खुरचने
    khuracne
    Conjunctive खुरचकर, खुरचके
    khurackar, khuracke
    Progressive खुरचते-खुरचते
    khuracte-khuracte
    Participles
    dir m s m p
    obl m s     		f s f p
    Infinitive खुरचना
    khuracnā     		खुरचने
    khuracne     		खुरचनी
    khuracnī     		खुरचनीं
    khuracnī̃
    Habitual खुरचता
    khuractā     		खुरचते
    khuracte     		खुरचती
    khuractī     		खुरचतीं
    khuractī̃
    Perfective खुरचा
    khurcā     		खुरचे
    khurce     		खुरची
    khurcī     		खुरचीं
    khurcī̃
    Prospective
    Agentive         		खुरचनेवाला
    khuracnevālā     		खुरचनेवाले
    khuracnevāle     		खुरचनेवाली
    khuracnevālī     		खुरचनेवालीं
    khuracnevālī̃
    Adjectival Perfective खुरचा हुआ
    khurcā huā     		खुरचे हुए
    khurce hue     		खुरची हुई
    khurcī huī     		खुरची हुईं
    khurcī huī̃
    Habitual खुरचता हुआ
    khuractā huā     		खुरचते हुए
    khuracte hue     		खुरचती हुई
    khuractī huī     		खुरचती हुईं
    khuractī huī̃
    Personal forms of खुरचना
    Non-Aspectual
    Singular Plural
    1st
    मैं     		2nd
    तू     		3rd
    यह/वह, ये/वो     		2nd
    तुम     		1st
    हम     		3rd, 2nd
    ये/वो/वे, आप
    Indicative PERF m खुरचा
    khurcā     		खुरचे
    khurce
    f खुरची
    khurcī     		खुरचीं
    khurcī̃
    FUT m खुरचूँगा
    khurcūṅgā     		खुरचेगा
    khurcegā     		खुरचोगे
    khurcoge     		खुरचेंगे
    khurceṅge
    f खुरचूँगी
    khurcūṅgī     		खुरचेगी
    khurcegī     		खुरचोगी
    khurcogī     		खुरचेंगी
    khurceṅgī
    Subjunctive FUT m
    f     		खुरचूँ
    khurcū̃     		खुरचे
    khurce     		खुरचो
    khurco     		खुरचें
    khurcẽ
    Contrafactual PST m खुरचता
    khuractā     		खुरचते
    khuracte
    f खुरचती
    khuractī     		खुरचतीं
    khuractī̃
    Imperative PRS m
    f     		खुरच
    khurac     		खुरचो
    khurco     		खुरचिये1
    khurciye1
    FUT m
    f     		खुरचियो
    khurciyo     		खुरचना
    khuracnā     		खुरचियेगा1
    khurciyegā1
    Habitual Aspect
    Indicative PRS m खुरचता हूँ
    khuractā hū̃     		खुरचता है
    khuractā hai     		खुरचते हो
    khuracte ho     		खुरचते हैं
    khuracte ha͠i
    f खुरचती हूँ
    khuractī hū̃     		खुरचती है
    khuractī hai     		खुरचती हो
    khuractī ho     		खुरचती हैं
    khuractī ha͠i
    PST m खुरचता था
    khuractā thā     		खुरचते थे
    khuracte the
    f खुरचती थी
    khuractī thī     		खुरचती थीं
    khuractī thī̃
    Presumptive PRS
    PST         		m खुरचता हूँगा
    khuractā hūṅgā     		खुरचता होगा
    khuractā hogā     		खुरचते होगे
    khuracte hoge     		खुरचते होंगे
    khuracte hoṅge
    f खुरचती हूँगी
    khuractī hūṅgī     		खुरचती होगी
    khuractī hogī     		खुरचती होगी
    khuractī hogī     		खुरचती होंगी
    khuractī hoṅgī
    Subjunctive PRS m खुरचता हूँ
    khuractā hū̃     		खुरचता हो
    khuractā ho     		खुरचते हो
    khuracte ho     		खुरचते हों
    khuracte hõ
    f खुरचती हूँ
    khuractī hū̃     		खुरचती हो
    khuractī ho     		खुरचती हो
    khuractī ho     		खुरचती हों
    khuractī hõ
    Contrafactual PST m खुरचता होता
    khuractā hotā     		खुरचते होते
    khuracte hote
    f खुरचती होती
    khuractī hotī     		खुरचती होतीं
    khuractī hotī̃
    Perfective Aspect
    Singular Plural
    1st
    मैं     		2nd
    तू     		3rd
    यह/वह, ये/वो     		2nd
    तुम     		1st
    हम     		3rd, 2nd
    ये/वो/वे, आप
    Indicative PRS m खुरचा हूँ
    khurcā hū̃     		खुरचा है
    khurcā hai     		खुरचे हो
    khurce ho     		खुरचे हैं
    khurce ha͠i
    f खुरची हूँ
    khurcī hū̃     		खुरची है
    khurcī hai     		खुरची हो
    khurcī ho     		खुरची हैं
    khurcī ha͠i
    PST m खुरचा था
    khurcā thā     		खुरचे थे
    khurce the
    f खुरची थी
    khurcī thī     		खुरची थीं
    khurcī thī̃
    FUT m खुरचा हूँगा
    khurcā hūṅgā     		खुरचा होगा
    khurcā hogā     		खुरचे होगे
    khurce hoge     		खुरचे होंगे
    khurce hoṅge
    f खुरची हूँगी
    khurcī hūṅgī     		खुरची होगी
    khurcī hogī     		खुरची होगी
    khurcī hogī     		खुरची होंगी
    khurcī hoṅgī
    Presumptive PRS
    PST         		m खुरचा हूँगा
    khurcā hūṅgā     		खुरचा होगा
    khurcā hogā     		खुरचे होगे
    khurce hoge     		खुरचे होंगे
    khurce hoṅge
    f खुरची हूँगी
    khurcī hūṅgī     		खुरची होगी
    khurcī hogī     		खुरची होगी
    khurcī hogī     		खुरची होंगी
    khurcī hoṅgī
    Subjunctive PRS m खुरचा हूँ
    khurcā hū̃     		खुरचा हो
    khurcā ho     		खुरचे हो
    khurce ho     		खुरचे हों
    khurce hõ
    f खुरची हूँ
    khurcī hū̃     		खुरची हो
    khurcī ho     		खुरची हो
    khurcī ho     		खुरची हों
    khurcī hõ
    FUT m खुरचा होऊँ
    khurcā hoū̃     		खुरचा होए
    khurcā hoe     		खुरचे होओ
    khurce hoo     		खुरचे होएँ
    khurce hoẽ
    f खुरची होऊँ
    khurcī hoū̃     		खुरची होए
    khurcī hoe     		खुरची होओ
    khurcī hoo     		खुरची होएँ
    khurcī hoẽ
    Contrafactual PST m खुरचा होता
    khurcā hotā     		खुरचे होते
    khurce hote
    f खुरची होती
    khurcī hotī     		खुरची होतीं
    khurcī hotī̃
    Progressive Aspect
    Indicative PRS m खुरच रहा हूँ
    khurac rahā hū̃     		खुरच रहा है
    khurac rahā hai     		खुरच रहे हो
    khurac rahe ho     		खुरच रहे हैं
    khurac rahe ha͠i
    f खुरच रही हूँ
    khurac rahī hū̃     		खुरच रही है
    khurac rahī hai     		खुरच रही हो
    khurac rahī ho     		खुरच रही हैं
    khurac rahī ha͠i
    PST m खुरच रहा था
    khurac rahā thā     		खुरच रहे थे
    khurac rahe the
    f खुरच रही थी
    khurac rahī thī     		खुरच रही थीं
    khurac rahī thī̃
    FUT m खुरच रहा हूँगा
    khurac rahā hūṅgā     		खुरच रहा होगा
    khurac rahā hogā     		खुरच रहे होगे
    khurac rahe hoge     		खुरच रहे होंगे
    khurac rahe hoṅge
    f खुरच रही हूँगी
    khurac rahī hūṅgī     		खुरच रही होगी
    khurac rahī hogī     		खुरच रही होगी
    khurac rahī hogī     		खुरच रही होंगी
    khurac rahī hoṅgī
    Presumptive PRS
    PST
    FUT         		m खुरच रहा हूँगा
    khurac rahā hūṅgā     		खुरच रहा होगा
    khurac rahā hogā     		खुरच रहे होगे
    khurac rahe hoge     		खुरच रहे होंगे
    khurac rahe hoṅge
    f खुरच रही हूँगी
    khurac rahī hūṅgī     		खुरच रही होगी
    khurac rahī hogī     		खुरच रही होगी
    khurac rahī hogī     		खुरच रही होंगी
    khurac rahī hoṅgī
    Subjunctive PRS m खुरच रहा हूँ
    khurac rahā hū̃     		खुरच रहा हो
    khurac rahā ho     		खुरच रहे हो
    khurac rahe ho     		खुरच रहे हों
    khurac rahe hõ
    f खुरच रही हूँ
    khurac rahī hū̃     		खुरच रही हो
    khurac rahī ho     		खुरच रही हो
    khurac rahī ho     		खुरच रही हों
    khurac rahī hõ
    FUT m खुरच रहा होऊँ
    khurac rahā hoū̃     		खुरच रहा होए
    khurac rahā hoe     		खुरच रहे होओ
    khurac rahe hoo     		खुरच रहे होएँ
    khurac rahe hoẽ
    f खुरच रही होऊँ
    khurac rahī hoū̃     		खुरच रही होए
    khurac rahī hoe     		खुरच रही होओ
    khurac rahī hoo     		खुरच रही होएँ
    khurac rahī hoẽ
    Contrafactual PST m खुरच रहा होता
    khurac rahā hotā     		खुरच रहे होते
    khurac rahe hote
    f खुरच रही होती
    khurac rahī hotī     		खुरच रही होतीं
    khurac rahī hotī̃
    1st
    मैं     		2nd
    तू     		3rd
    यह/वह, ये/वो     		2nd
    तुम     		1st
    हम     		3rd, 2nd
    ये/वो/वे, आप
    Singular Plural

    1The forms खुरचिये (khurciye) and खुरचियेगा (khurciyegā) can also be spelled without the y: खुरचिए (khurcie) and खुरचिएगा (khurciegā).

    Derived terms

    References

    1. ^ Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “kṣuráti”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 194
    2. ^ McGregor, Ronald Stuart (1993), “खुरचना”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
    This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.