چیرای

See also: چىراي and جیرای

Chagatai

Alternative forms

𐽽𐽶𐽾𐽰𐽶 (cyrʾy /⁠čıray⁠/) — Uyghur script
چیرا (čyrā /⁠čıra⁠/), جیرای (jyrāy /⁠čıray⁠/)

Etymology

Borrowed from Middle Mongol ᠴᠢᠷᠠᠢ (čirai), from Proto-Mongolic *čïraï.

Noun

چیرای • (čyrāy /čıray/) (plural چیرای‌لار (/⁠čıraylar⁠/))

face, visage
Synonyms: یوز (ywz /⁠yüz⁠/), چهره (čhrh /⁠čihrä, čehrä⁠/), روی (rwy /⁠rūy⁠/), بت (bt /⁠bät⁠/), مینکیز (mynkyz /⁠meŋiz⁠/), سیما (symā /⁠sīmā⁠/), پیکر (pykr /⁠päykär⁠/)
- 1519-1530, Babur, Baburnama, page 107:
  تورار رقیب چیرایین توروش قیلیب دایم
  تیلی چوچوک صنمیم یخشی‌دور‌مو بو توروشی
  twrār rqyb čyrāyyn twrwš qylyb dāym
  tyly čwčwk ṣnmym yxšy-dwr-mw bw twrwšy
  /turar räqīb čırayın turuš qılıp dāyim
  tili čüčük sänämim yaxšıdurmu bu turušı/
  (please add an English translation of this quotation)

Derived terms

چیرایلیغ (čyrāylyġ /⁠čıraylıġ⁠/), چیرایلی (čyrāyly /⁠čıraylı⁠/), چیرایلو (čyrāylw /⁠čıraylu⁠/), چیرایلیق (čyrāylyq /⁠čıraylıq⁠/, “beautiful”)

Descendants

Uyghur: چىراي (chiray)
Uzbek: chiroy

Further reading

Bahawudun, Muhemmettursun; Gheyurani, Ghenizat; Qadir, Isma'il; Ehet, Ablimit (2002), “چىراي”, in چاغاتاي تىلىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتى [Explanatory Dictionary of the Chagatai Language]‎^[1] (in Uyghur), Shinjang Xelq Neshriyati, →ISBN, page 212
Ünlü, Suat (2013), Çağatay Türkçesi Sözlüğü [Dictionary of Chagatai Turkic] (in Turkish), Konya: Eğitim Yayınevi, →ISBN, page 246
Courteille, Abel Pavet de (1870), “چیرای”, in Dictionnaire turk-oriental [Eastern Turkic Dictionary]‎^[2] (in French), Paris: Imprimerie Impériale, page 303
el-Buhari, Süleyman Özbeki (1881), “چیرای”, in لغت چغتای و ترکی عثمانی [Ottoman Turkish-Chagatai Dictionary]‎^[3] (in Ottoman Turkish), volume 1, page 160
Vámbery, Ármin (1867), Ćagataische sprachstudien‎^[4] (in German), Leipzig, F. A. Brockhaus, page 283