yiğüsi

Salar

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *yē-. Cognate to Turkmen iýmek.

Pronunciation

  • (Xunhua, Hualong, Qinghai; Ili, Xinjiang) IPA(key): /jiɣysi/
  • (Mengda, Qinghai; Gansu) IPA(key): /jeɣysi/

Verb

yiğüsi (present yiyer, past yici)

  1. to eat
    Datıq yoxmasa yiğüsi gimes.[1]
    If it has no taste, s/he does not want to eat.
  2. to suffer from
    Bar-kiş her güni et yiyer, yox-kiş er-geşli gem yiyer.[2]
    Rich people eat meat every day; poor people will suffer from sorrow sooner or later.
    Men oxuş bilmeğen acısını yici.[3]
    I suffered from being illiterate (uneducated).

Conjugation

Conjugation of yiğüsi
basic conjugation
basic conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist yiyer yiyer-a yimes yimes-a
continuous yibır yiba(r) yi yoxdır,
yimır
yi yox-a
past yici yimiş yimeci yimemiş
future yiğür yiğe(r) yimeğür yimeğe(r)
past perfect yiğen var yiğen var-a yiğen yoxdır yiğen yox-a
necessitative yiği yimeği
conditional yise yimese
imperative 1st person plural yiyel yimeğel
2nd & 3rd person yi yime
2nd person yidoğo yiquma
3rd person yiqoğı yimeği
infinitive yiğüsi yimeğüsi
manner noun yiyiş yimeş
impersonal participle imperfective yiğen yimeğen
perfective yimiş yimemiş
prospective yiğüsi yimeğüsi
agent noun yiğüci yimeğüci
converbs
purposive converb yime
posterior converb yiğü, yiceni
anterior converb yiğünçük
iterative converb yi-yi
immediate posterior converb yiğüşli
causal converb yiceni
prospective converb yiğüdene
sequential converb yi
question conjugation
question conjugation
positive negative
experimental1 inferential2 experimental inferential
aorist yiyer-(m)i yiyer-(m)o yimes-(m)i yimes-(m)o
continuous yibır-(m)i yiba(r)-(m)o yi yoxdır-(m)i yi yox-aro
past yi-du,
yici-mu
yimiş-(m)o yime-du,
yimeci-mu
yimemiş-(m)o
future yiğür-(m)i yiğe(r)-(m)o yimeğür-(m)i yimeğe(r)-(m)o
past perfect yiğen var-(m)i yiğen var-(m)o yiğen yoxdır-(m)i yiğen yox-aro
necessitative yiği-mu yimeği-mu
conditional yise-mu yimese-mu
imperative 1st person plural yiyel-mu yimeğel-mu
2nd & 3rd person yi-mu yime-mu
2nd person yidoğo-mu yiquma-mu
3rd person yiqoğı-mu yimeği-mu
infinitive yiğüsi-mu yimeğüsi-mu
manner noun yiyiş-mu yimeş-mu
impersonal participle imperfective yiğen-mu yimeğen-mu
perfective yimiş-mu yimemiş-mu
prospective yiğüsi-mu yimeğüsi-mu
agent noun yiğüci-mu yimeğüci-mu
potential conjugation
potential conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist yiyeler yiyeler-a yiyelmes yiyelmes-a
continuous yiyelbır yiyelba(r) yiyel yoxdır,
yiyelmır
yiyel yox-a
past yiyelci yiyelmiş yiyelmeci yiyelmemiş
future yiyelğür yiyelğe(r) yiyelmeğür yiyelmeğe(r)
past perfect yiyelğen var yiyelğen var-a yiyelğen yoxdır yiyelğen yox-a
inceptive–punctual aspectual construction
inceptive–punctual aspectual construction
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist {{{71}}} {{{72}}} {{{101}}} {{{102}}}
continuous {{{73}}} {{{74}}} {{{103}}},
{{{1031}}}
{{{104}}}
past {{{75}}} {{{76}}} {{{105}}} {{{106}}}
future {{{77}}} {{{78}}} {{{107}}} {{{108}}}
past perfect {{{79}}} {{{80}}} {{{109}}} {{{110}}}

1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.

References

  1. ^ Ayso, p. 70
  2. ^ 进锋张 [Ayso Cañ Cinfen] (2008), 乌璐别格 [Ulubeğ], 鄭初陽 [Çuyañ Yebey oğlı Ceñ], editors, 撒拉尔谚语 [Salar İbret Sözler, Salar Proverbs]‎[1], China Salar Youth League, page 40
  3. ^ Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “yiğüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 10
  • 林莲云 [Lin Lianyun] (1985), “ji-”, in 撒拉语简志 [A Brief History of Salar]‎[2], Beijing: 民族出版社: 琴書店, →OCLC, page 29
  • 马伟 (Ma Wei) (2016), “yiğüsi”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 青海师范大学 (Qinghai Normal University), Unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 283