tworzyć

Inherited from Proto-Slavic *tvorìti. First attested in the 15th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /tfɔr̝it͡ɕʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /tfɔr̝it͡ɕʲ/

tworzyć impf

1. (attested in Lesser Poland) to create, to make (to bring into existence)
   • 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume III, page 63:

     Przipusczy prze Ihesu Crista, przes gegosz ta wszistka zawszdy dobraa tworzisz, swąnczysz […] y dawasz naam

     [Przypuści prze Jesu Krysta, przez jegoż ta wszystka zawżdy dobra tworzysz, święcisz […] i dawasz nam]

   • 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume VI, Sandomierz, page 63:

     Przipusczy prze Ihesu Crista, przes gegosz ta wszistka zawszdy dobraa tworzisz, swąnczysz […] y dawasz naam

     [Przypuści prze Jesu Krysta, przez jegoż ta wszystka zawżdy dobra tworzysz, święcisz […] i dawasz nam]

   • 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume XIV, page 63:

     Przipusczy prze Ihesu Crista, przes gegosz ta wszistka zawszdy dobraa tworzisz, swąnczysz […] y dawasz naam

     [Przypuści prze Jesu Krysta, przez jegoż ta wszystka zawżdy dobra tworzysz, święcisz […] i dawasz nam]

   • 1977-1980 [1471], Wanda Żurowska-Górecka, Vladimír Kyas, editors, Mamotrekty staropolskie [Old Polish-Latin Dictionaries and wordlists], page 211:

     Fingo tworzą, lepyą

     [Fingo tworzę, lepię]

2. to shape, to form
   • 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[1], [2], [3]}, volume XXV, page 220:

     Radocha sama syry tworzyla

     [Radocha sama syry tworzyła]

   • 1930 [c. 1455], “Is”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 49, 5:

     Anynye to mowy pan tworzø myø zszywota slvgø sobye abi zasyø nawroczil iacoba kv panv a israhelski lyvd syø nyezbyerze ioslawyon gesm przed oczyma boszyma abog moy vczynyl syø syla ma

     [A ninie to mowi Pan, tworzę mię z żywota sługę sobie, aby[ch] zasię nawrocił Jakoba ku Panu, a israhelski lud się nie zbierze i osławion jeśm przed oczyma bożyma a Bog moj uczynił się siła ma.]

3. (attested in Greater Poland, hapax legomenon) mistranslation of Latin generō
   • 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie‎^{[4], [5], [6]}, Lubin, page 189:

     Tworzy generat (vasorum diversa genera, omne vas parvulum Is 22, 24)

     [Tworzy generat (vasorum diversa genera, omne vas parvulum Is 22, 24)]

• Polish: tworzyć
• Silesian: tworzić

• Boryś, Wiesław (2005), “tworzyć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “tworzyć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Brückner, Aleksander (1927), “twór”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021), “twarz”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN
• S. Urbańczyk, editor (1984), “tworzyć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 9, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk, Łódź: Polish Academy of Sciences, page 236
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “tworzyć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “tworzyć”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Inherited from Old Polish tworzyć.

• Audio 1; “tworzyć”:

  (file)

• Audio 2; “tworzyć”:

  (file)

• Audio 3; “tworzyć się”:

  (file)

• Rhymes: -ɔʐɘt͡ɕ
• Syllabification: two‧rzyć

tworzyć impf

1. (transitive) to create (to bring into existence)

   Synonyms: stwarzać, utwarzać

2. (transitive) to create (to cause, to bring (a non-object) about by an action, behavior, or event, to occasion)
3. (transitive) to create (to make or produce from other (e.g. raw, unrefined or scattered) materials or combinable elements or ideas; to design or invest with a new form, shape, function, etc.)
4. (transitive) to form (to be part of a group)

   Synonyms: składać się, utwarzać, współtworzyć

5. (transitive) to form (to take the form of something)

   Synonym: utwarzać

6. (transitive) to create (to compose or write a creative work)
7. (transitive, Western Kraków, Rudawa, of liquors) to thin (to add water and cause to become thinner)

   Synonym: roztwarzać

8. (reflexive with się) to be created
9. (reflexive with się) to appear, to arise (to begin to exist)

   Synonym: powstawać

• tworzyć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• tworzyć się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• tworzyć in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “tworzyć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “tworzyć”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “tworzyć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “tworzyć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 180
• Jan Karłowicz (1907), “tworzyć”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 445
• tworzyć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego