téigh

Irish

Etymology 1

From Old Irish tíagu, téigi, téit (“I go, you go, (s)he goes”).[1] Ulster Irish preserves the irregular third singular as téid or théid.

The past forms independent chuaigh and dependent deachaigh are from Old Irish do·coïd and Old Irish ·dechuid (“(s)he went”), respectively the deuterotonic and prototonic forms of augmented preterite of téit.

The future and conditional stems rach-/ragh- are from regaid (“(s)he will go”).

Pronunciation

  • (Munster) IPA(key): /tʲeːɟ/
  • (Connacht) IPA(key): /tʲeːj/, /tʲəi/
  • (Ulster) IPA(key): /tʲeː/, [tʲɛː][2]; /tʲəi/, [tʲei]

Verb

téigh (present analytic téann, future analytic rachaidh, verbal noun dul, past participle dulta)

  1. go
    Chuaigh mé abhaile.
    I went home.
    Téigh trasna an bhóthair.
    Go across the road/Cross the road.
Conjugation
Conjugation of téigh (irregular)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present téim téann tú;
téir†;
téigh tú† 		téann sé, sí;
téigh sé, sí† 		téimid;
téann muid;
téigh muid† 		téann sibh;
téigh sibh† 		téann siad;
téid†;
téigh siad† 		a théann; a théas téitear
past chuaigh mé;
chuas / deachaigh mé‡;
deachas‡ 		chuaigh tú;
chuais / deachaigh tú‡;
deachais‡ 		chuaigh sé, sí / deachaigh sé, sí chuamar;
chuaigh muid / deachamar‡;
deachaigh muid‡ 		chuaigh sibh;
chuabhair / deachaigh sibh‡;
deachabhair‡ 		chuaigh siad;
chuadar / deachaigh siad‡;
deachadar‡ 		a chuaigh chuathas / deachthas‡
past habitual théinn / téinn‡ théiteá / téiteᇠthéadh sé, sí / téadh sé, sí‡ théimis;
théadh muid / téimis‡; téadh muid‡ 		théadh sibh / téadh sibh‡ théidís;
théadh siad / téidís‡; téadh siad‡ 		a théadh théití / téití‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future rachaidh mé;
rachad 		rachaidh tú;
rachair† 		rachaidh sé, sí rachaimid;
rachaidh muid 		rachaidh sibh rachaidh siad;
rachaid† 		a rachaidh; a rachas rachfar
conditional rachainn rachfá rachadh sé, sí rachaimis;
rachadh muid 		rachadh sibh rachaidís;
rachadh siad 		a rachadh rachfaí
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go dté mé;
go dtéad† 		go dté tú;
go dtéir† 		go dté sé, sí go dtéimid;
go dté muid 		go dté sibh go dté siad;
go dtéid† 		— go dtéitear
past dá dtéinn dá dtéiteá dá dtéadh sé, sí dá dtéimis;
dá dtéadh muid 		dá dtéadh sibh dá dtéidís;
dá dtéadh siad 		— dá dtéití
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— téim téigh téadh sé, sí téimis téigí;
téighidh† 		téidís — téitear
past participle dulta
verbal noun dul
† archaic or dialect form
‡ dependent form

in Munster, the future and conditional are built on the stem ragh-, and the second-person imperatives have different forms:
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future raghaidh mé;
raghad 		raghaidh tú;
raghair 		raghaidh sé, sí raghaimid raghaidh sibh raghaidh siad;
raghaid 		a raghaidh raghfar
conditional raghainn raghfá raghadh sé, sí raghaimis raghadh sibh raghaidís a raghadh raghfaí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— téim téir;
téire 		téadh sé, sí téimís téigidh;
téiridh 		téidís — téitear

in Connemara, the future, the conditional, and the second-person singular imperative are supplied by gabh. The second-person singular also has an alternative form built on the tei- stem, and the verbal noun and past participle are built on the stem go- (which may be etymologically identical to gabh):
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future gabhfaidh mé gabhfaidh tú gabhfaidh sé, sí gabhfaidh muid gabhfaidh sibh gabhfaidh siad a ghabhfaidh /
a ngabhfaidh* 		gabhfar
conditional ghabhfainn / gabhfainn‡ ghabhfá / gabhfᇠghabhfadh sé, sí / gabhfadh sé, sí‡ ghabhfadh muid / gabhfadh muid‡ ghabhfadh sibh / gabhfadh sibh‡ ghabhfaidís / gabhfaidís‡ a ghabhfadh ghabhfaí /
gabhfaí‡
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— téim gabh;
téire 		téadh sé, sí téimis téigí téidís — téitear
past participle goite
verbal noun goil

in Ulster, an analytic present indicative form téid, théid exists alongside the standard form téann. In the past tense, the dependent forms begin with th- in leniting environments and dt- in eclipsing environments. In addition, alternative forms of the imperative (except the autonomous) are supplied by gabh, and the verbal noun is also built on the go- stem:
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present téim téann tú;
téid/théid tú 		téann sé, sí;
téid/théid sé, sí 		téimid;
téann muid;
téid/théid muid 		téann sibh;
téid/théid sibh 		téann siad;
téid/théid siad 		a théann; a théid téitear
past dependent (lenited) theachaigh mé theachaigh tú theachaigh sé, sí theachaigh muid
theachamar 		theachaigh sibh theachaigh siad — theachthas
past dependent (eclipsed) dteachaigh mé dteachaigh tú dteachaigh sé, sí dteachaigh muid
dteachamar 		dteachaigh sibh dteachaigh siad — dteachthas
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— téim;
gabhaim 		téigh;
gabh 		téadh sé, sí;
gabhadh sé, sí 		téimis;
gabhaimis 		téigí;
gabhaigí 		téadh siad;
gabhadh siad 		— téithear
verbal noun goil
Derived terms

Etymology 2

From Old Irish téigid (“warms, heats”).[3]

Pronunciation

Verb

téigh (present analytic téann, future analytic téifidh, verbal noun téamh, past participle téite) (ambitransitive)

  1. (literally) heat, warm
  2. give a warm feeling to
  3. have a warm feeling for
  4. kindle, glow
  5. inflame
  6. overheat
Conjugation
Conjugation of téigh (first conjugation – C)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present téim téann tú;
téir† 		téann sé, sí téimid; téann muid téann sibh téann siad;
téid† 		a théann; a théas téitear
past théigh mé; théas théigh tú;
théis 		théigh sé, sí théamar; théigh muid théigh sibh; théabhair théigh siad; théadar a théigh téadh
past habitual théinn /
téinn‡ 		théiteá /
téiteᇠ		théadh sé, sí /
téadh sé, sí‡ 		théimis; théadh muid /
téimis‡; téadh muid‡ 		théadh sibh /
téadh sibh‡ 		théidís; théadh siad /
téidís‡; téadh siad‡ 		a théadh théití /
téití‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future téifidh mé;
téifead 		téifidh tú;
téifir† 		téifidh sé, sí téifimid;
téifidh muid 		téifidh sibh téifidh siad;
téifid† 		a théifidh; a théifeas téifear
conditional théifinn /
téifinn‡ 		théifeá /
téifeᇠ		théifeadh sé, sí /
téifeadh sé, sí‡ 		théifimis; théifeadh muid /
téifimis‡; téifeadh muid‡ 		théifeadh sibh /
téifeadh sibh‡ 		théifidís; théifeadh siad /
téifidís‡; téifeadh siad‡ 		a théifeadh théifí /
téifí‡
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go dté mé;
go dtéad† 		go dté tú;
go dtéir† 		go dté sé, sí go dtéimid;
go dté muid 		go dté sibh go dté siad;
go dtéid† 		— go dtéitear
past dá dtéinn dá dtéiteá dá dtéadh sé, sí dá dtéimis;
dá dtéadh muid 		dá dtéadh sibh dá dtéidís;
dá dtéadh siad 		— dá dtéití
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— téim téigh téadh sé, sí téimis téigí;
téidh† 		téidís — téitear
past participle téite
verbal noun téamh

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of téigh
radical lenition eclipsis
téigh théigh dtéigh

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 téit (‘to go’)”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  2. ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 86, page 35
  3. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “téigid (‘to warm, heat’)”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  4. ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 162, page 62

Further reading

This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.