pociąg
Polish
pociąg (sense 1)
Alternative forms
- ciapong (childish or ironic, humorous)
- pocięg (Central Greater Poland)
Etymology
Etymology tree
Deverbal from pociągać.[1][2][3][4] Sense 1 is a semantic loan from French train, English train, and German Zug.[5] Sense 2 is a semantic loan from French inclination.[5] First attested in 1550.[6]
Pronunciation
- IPA(key): /ˈpɔ.t͡ɕɔŋk/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈpɔ.t͡ɕɔ̃k/
- (Greater Poland):
- (Northern Greater Poland) IPA(key): [ˈpɔ.t͡ɕɔŋk]
- (Central Greater Poland) IPA(key): [ˈpɔ.t͡ɕɔŋk]
- (Masovia):
- (Podlachia) IPA(key): [ˈpɔ.t͡ɕɔŋk]
Audio: (file) - Rhymes: -ɔt͡ɕɔŋk
- Syllabification: po‧ciąg
Noun
pociąg m inan (diminutive (rare) pociążek, related adjective pociągowy, abbreviation poc.)
- train (mechanical (traditionally steam-powered, now typically diesel or electrical) vehicle carrying a large number of passengers and freight along a designated track or path; a line of connected wagons considered overall as a mode of transport)
- Synonym: kolej
- Pociąg do Warszawy odjeżdża za godzinę. ― The train to Warsaw departs in an hour.
- inclination, predilection, proclivity, predisposition, penchant (condition of favoring or liking; a tendency towards)
- (obsolete) animal-drawn vehicle [17th–19th c.][7][8]
- (obsolete) synonym of pociąganie (“pulling”) (act by which something is pulled) [17th–19th c.][9][8]
- (obsolete, hunting) wing rope (rope from the bird's wings, by pulling which the wings close)
- (Central Greater Poland, Podlachia, Tykocin, architecture) support (beam, not a thick beam under the rafters, lying on stands or stools, which also stand on another beam)
- Synonym: podciąg
- (Northern Greater Poland, Noteć) synonym of zaprzęg (“group of animals used to pull a vehicle”)
- (Middle Polish, construction, hapax legomenon) support traverse (traverse holding up a wooden construction) [16th century][6]
- 1589, Inwentarze dóbr szlacheckich powiatu kaliskiego, volume 1, number 51, W. Rusiński, published 1955:
- Także koło do wieszania szat w izbie u pociąga wiszące też zostawuje
- Thus the rag hanging wheel in the chamber at the support traverse also remains.
- (Middle Polish, birdwatching, hapax legomenon) net line (line that one pulls to close a fowler's net) [16th century][6]
- 1584, M. Cygański, Myślistwo ptasze, page A3:
- GDy obacżyſz ptaki gdzie ſie wpáſzą/ tám poſtaw śieć […] . Iedno ieden nic nie vcżyni/ trzebá dwu/ bo ieden powiedzie ptaká á drugi będzie pilnował v poćiągu
- [Gdy obaczysz ptaki gdzie się wparzą/ tam postaw sieć […] . Jedno jeden nic nie uczyni/ trzeba dwu/ bo jeden powiedzie ptaka a drugi będzie pilnował u pociągu.]
- When you see the birds where they mate/ leave the net there […] . Only one will not do anything/two are needed/ as one will lead the bird and hte second will watch at the net line.
- (Middle Polish, sailing, hapax legomenon) synonym of żagiel (“sail”) (piece of fabric attached to a boat and arranged such that it causes the wind to drive the boat along; the sail may be attached to the boat via a combination of mast, spars, and ropes) [16th century][6]
- c. 1550, J. Wojtkowski, Z. Krążyńska, editors, Glosy i drobne teksty polskie do 1550 roku z inkunabułów Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu, number 54/17, published 1992:
- Sicut navis cuius arbor aut velum [Malus Maſth aut velum Poczagy powyethrzne] dum frangitur de facili submergitur.
- [Sicut navis cuius arbor aut velum [Malus Masth aut velum pociągi powietrzne] dum frangitur de facili submergitur.]
- Like a ship whose mast or sail [Bad Masth or veil wind sails] while it is broken, it is easily submerged.
Declension
Declension of pociąg
Derived terms
nouns
- pociąg drogowy
- pociąg ekspresowy
- pociąg holowniczy
- pociąg marszrutowy
- pociąg miejscowy
- pociąg międzynarodowy
- pociąg motorowy
- pociąg osobowy
- pociąg pospieszny
- pociąg przyśpieszony
- pociąg roboczy
- pociąg sanitarny
References
- ^ Boryś, Wiesław (2005), “ciągać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- ^ Mańczak, Witold (2017), “ciągać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- ^ Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021), “ciężki”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN
- ^ Halina Zgółkowa, editor (1994–2005), “pociąg”, in Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, volumes 1–50, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, →ISBN
- ↑ 5.0 5.1 Bańkowski, Andrzej (2000), “pociąg”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “pociąg”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- ^ Paweł Kupiszewski (04.09.2018), “POCIĄG”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- ↑ 8.0 8.1 Witold Doroszewski, editor (1958–1969), “pociąg”, in Słownik języka polskiego (in Polish), Warszawa: PWN
- ^ Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pociąg”, in Słownik języka polskiego, volume 2, page 772
Further reading
- pociąg in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- pociąg in Polish dictionaries at PWN
- pociąg in PWN's encyclopedia
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pociąg”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “pociąg”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pociąg”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 311
- Jan Karłowicz (1906), “pociąg”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 155
- Brückner, Aleksander (1927), “ciąg”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna