noctu
Latin
Etymology
From Proto-Italic *noktowe, from Proto-Indo-European *nokʷt-ew (“by night”). Cognate with Proto-Tocharian *nekʷtu- (“by night”) and Sanskrit अक्तु (aktú, “by night”). The noun form is either from *noctūd/*noktou, ablative and locative singular of *noktus or rebracketed from the adverb; compare Sanskrit अक्तु (aktú, “night”) and अक्तु (aktú, “by night”).
Pronunciation
- (Classical Latin) IPA(key): [ˈnɔk.tuː]
- (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [ˈnɔk.tu]
Adverb
noctū (not comparable)
- by night, at night
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de Bello Gallico 1.8:
- non numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt.
- (please add an English translation of this quotation)
- non numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt.
Related terms
Noun
noctū f or m
- (Old Latin) alternative form of nocte, ablative singular of nox
- 239 BCE – 169 BCE, Ennius, apud Macrobius, Saturnalia 1.4.17:
- Qua Galli furtim noctu summa arcis adorti
Moenia concubia, vigilesque repente cruentant.- (please add an English translation of this quotation)
- Qua Galli furtim noctu summa arcis adorti
- c. 206 BCE, Plautus, Miles Gloriosus 2.4.28:
- Ecastor ergo
mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.- (please add an English translation of this quotation)
- Ecastor ergo
- c. 190 BCE – 185 BCE, Plautus, Amphitryon 1.1.116:
- Certe edepol, si quicquamst aliud quod credam aut certo sciam,
credo ego hac noctu Nocturnum obdormivisse ebrium.- (please add an English translation of this quotation)
- Certe edepol, si quicquamst aliud quod credam aut certo sciam,
- 234 BCE – 149 BCE, Cato the Elder, De Agri Cultura 156.3:
- Postea ponito pocillum in sereno noctu.
- (please add an English translation of this quotation)
- Postea ponito pocillum in sereno noctu.
- Quintus Claudius Quadrigarius, Annales apud Macrobius, Saturnalia 1.4.19:
- Senatus autem de nocte convenire, noctu multa domum dimitti.
- (please add an English translation of this quotation)
- Senatus autem de nocte convenire, noctu multa domum dimitti.
References
- “noctu”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
- “noctu”, in Charlton T. Lewis (1891), An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers
- “noctu”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette.