mitręga

• miętręga (Lublin)
• miteręga (Kielce)

Uncertain. First attested in the 16th century.^[1] Noun 1 sense 1 is a back-formation from mitrężyć,^[2] which has an uncertain semantic shift derived from noun 1 sense 2 or noun 1 sense 4.^[3]

• From mituś +‎ -ęga with the stem mitr-, related to mitwać.^[4][5]
• Derived from Middle High German,^[6] possibly mitterunge (“intermediation; intervention; mediation; settlement; mitigation”) with an uncertain semantic shift, perhaps one of mediation, dealing with an issue > time spent on mediation or dealing with an issue > time wasted on mediation or dealing with an issue, but this does not explain the original meaning of poverty. In light of this, Fałowski draws a connection to mideria, a dialectal form of mizeria, and further dialectal mitera (“weakling”) and miterny (“clumsy; frail; feeble”). Fałowski further compares it to Middle High German mîd (“avoidance; neglect, omission; contempt, scorn”), Middle High German mîden (“to be deprived of something, to feel a lack or shortage of something, to need something”), and finally to German minder and German mindern.^[7]
• Derived from Hungarian mi terengetté (“what the devil!”, literally “what spins!”).^[8]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɛŋɡa
• Syllabification: mi‧trę‧ga
• Homophones: Mitręga, Mitrenga

mitręga f

2. (somewhat colloquial or dialectal, Western Kraków, Zebrzydowice, Biecz, Brzeziny, Ropczyce-Sędziszów County, Lasovia, Pysznica) waste of time; busy work; slog; hassle (effort that the speaker perceives as unnecessary and a waste of time; especially work that is tedious, tiring, usually ineffective or one that delays other tasks)
   • 1887–1888, Henryk Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski (Dzieła; 17–19), collective edition, volume I, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, published 1950, page 1:

     Przyszły znaczne mitręgi, które sprawę opóźniły i przewlokły.

     Considerable slogs occurred which delayed and slowed the issue.

   • 1895, Wacław Berent, Fachowiec: powieść współczesna‎^[2], page 49:

     Mam pilną robotę i czasu na mitręgę nie mam.

     I have urgent work and no time for hoops.

   • 1997 May 21, Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 21.05.1997, 2 kadencja, 107 posiedzenie, 2 dzień, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, →ISSN Invalid ISSN:

     Uważamy, iż sprawy te, zwłaszcza ich rozstrzygnięcia, wykraczają poza zakres formalnych procedur i nie mogą grzęznąć w biurokratycznych mitręgach.

     We believe that these matters, especially their resolutions, go beyond the scope of formal procedures and cannot be bogged down in bureaucratic busy work.

   • 1998 July 18, Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.07.1998, 3 kadencja, 24 posiedzenie, 4 dzień, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, →ISSN Invalid ISSN:

     Koń trojański zbudowany przez gdańszczan, a w tym koniu trojańskim ukryli się prawicowi politycy z Torunia (Oklaski), którzy chcą narazić swoje województwo i mieszkańców województwa toruńskiego na udrękę i mitręgi związane z częstszym przemieszczaniem się z tego terenu do Gdańska.

     A Trojan horse built by the people of Gdańsk, and in this Trojan horse right-wing politicians from Toruń are hiding (Applause), who want to expose their voivodeship and the inhabitants of the Toruń voivodeship to the trials and tribulations associated with more frequent travel from this area to Gdańsk.

   • 1998, Aleksander Sołżenicyn, ARCHIPELAG GUŁag Tom 3, Warszawa: Świat Książki:

     Również te ochłapy - po długiej mitrędze - wydawano przez klapę w drzwiach - z wywoływaniem po nazwisku i zamianą misek na talony.

     These scraps were also handed out - after a long slog - through a flap in the door - with people being called by name and the bowls being exchanged for coupons.

   • 2003 August 29, Ryszard NIEMIEC, Osobowość iÉ osoby, Kraków: "Polskapresse". Oddział "Prasa Krakowska":

     Warunkiem powodzenia jest oczywiście zapewnienie spokoju zewnętrznego, odzyskanie majątkowej niezależności, uwolnienie się od szarpiących nerwy i środki sądowych mitręg.

     The condition for success is, of course, ensuring external peace, regaining financial independence, and freeing oneself from the nerve-wracking and financially draining courtroom hassles.

   • 2003 November 3, Jerzy WIDEŁ, (IK), Rozruch Klubu, Kraków: "Polskapresse". Oddział "Prasa Krakowska":

     - Na sądeckim rynku działa 40 takich zakładów i wielką mitręgą będzie konieczność wyjazdów tych producentów do najbliższych urzędów celnych w Krakowie czy Nowym Targu.

     - There are 40 such plants operating in the Nowy Sącz market and it will be a great hassle for these producers to have to travel to the nearest customs offices in Kraków or Nowy Targ.

   • 2004 January 7, Włodzimierz ZAPART, Obniżcie teraz składki!, Kraków: "Polskapresse". Oddział "Prasa Krakowska":

     Rwetes podnoszą tylko przestraszeni kolejną mitręgą kierowcy oraz szeregowi policjanci z drogówki, którym bez podwyżki pensji przybyło obowiązków.

     The only people raising a fuss are drivers, terrified of another slog, and ordinary traffic police officers, who have had their responsibilities increased without a pay raise.

   • 2004 May 29, Wiesław Władyka, Uwaga, już zaczynają obiecywać, ul. Słupecka 6, 02-309 Warszawa, Poland: Polityka - Spółdzielnia Pracy, →ISSN Invalid ISSN:

     Oczywiście, nawet powołanie tego gabinetu nie oznacza jeszcze, że będzie on w stanie naprawdę rządzić przez te kilkanaście miesięcy. To byłoby zapewne jedno wielkie pasmo udręk i mitręg, gigantycznych sporów.

     Of course, even the formation of this cabinet doesn't mean it will actually be able to govern for the next several months. It would likely be one long series of trials and tribulations, one of enormous disputes.

   • 2004 August 14, Leszek ŁUCZAK, Płać i płacz, Poznań: Oficyna Wydawnicza Wielkopolski, →ISSN:

     Dla pracowników skarbówki to jest oczywiście dodatkowa mitręga, więc każą za to płacić. Czy cena za tę mitręgę nie jest zbyt wysoka, to już inna sprawa.

     For tax office employees, this is obviously an additional hassle, so they charge for it. Whether the price for this hassle isn't too high is another matter.

   • 2005 May 11, Jerzy WIDEŁ, Przemysł ciężki Sądecczyzny, Kraków: "Polskapresse". Oddział "Prasa Krakowska":

     – Podobnie jest z urzędniczymi mitręgami dotyczącymi pozwoleń na budowy w obrębie Popradzkiego Parku Krajobrazowego.

     – It is similar with the bureaucratic wastes of time regarding construction permits within the Poprad Landscape Park.

   • 2005, Ryszard Kapuściński, Wojna futbolowa, Warszawa: Czytelnik, →ISBN:

     […] , zachwiane i pełne dezorientacji, wytrącone z toru, szukające w nowym świecie niezrozumiałego miasta jakiegoś oparcia, jakiegoś wiosła, którego można by się uchwycić, żeby na chwilę złapać oddech, a potem znowu zanurzyć się w tym kłębowisku twarzy, w zagmatwaninie rynku, w codziennej mitrędze.

     […] , unstable and disoriented, thrown off track, searching in the new world of the incomprehensible city for some support, some oar to hold on to, to catch their breath for a moment, and then to immerse themselves again in this tangle of faces, in the confusion of the market square, in the daily drudgery.

   • 2008 August 7, Andrzej Raciński, MARZENIA WIĘCEJ WARTE NIŻ PIENIĄDZE, ul. Piłsudskiego 25 Legionowo 05-120, Poland: Agencja TiO, →ISSN:

     Zaczęła się urzędowa mitręga i wielka próba cierpliwości zwłaszcza dla Zofii Czauderna, która mozolnie kolekcjonowała papiery.

     The bureaucratic busy work began and it was a great test of patience, especially for Zofia Czauderna, who was laboriously collecting papers.

4. (obsolete, derogatory) synonym of partactwo (“botch job; bungling”) (task or work executed poorly or incorrectly)
   • 1568, M. Rej, Zwierciadło‎^[3], page 241v:

     To ieſt ziemiá [rycerska] obfita gdyby miáłá ludzi/ Ták też iedno mitręgą ſwoie cżáſy łudzi.

     [To jest ziemia [rycerska] obfita gdyby miała ludzi/ Tak też jedno mitręgą swoje czasy łudzi.]

     This is [chivalrous] land, twould be rich if it had people/So also with just one botch it can fool its time.

6. (obsolete) synonym of skąpstwo (“stinginess”)
8. (Middle Polish) poverty, destitution

   Synonyms: bieda, niedostatek

   • 1568, M. Rej, Zwierciadło‎^[4], page 31v:

     bo więtſza mitręgá w dworze kiedy iuż w pudle nie máſz nic.

     [bo więtsza mitręga w dworze kiedy już w pudle nie masz nic.]

     Because there is more destitution in the court when there is nothing in the box anymore.

   • 1585, J. Wereszczyński, Kazanie przy przyjmowaniu świątości małżeństwa‎^[5], page 300:

     gdyby iedno tym karał Pan Bóg/ że nam krup nie doſtánie do káſze ná wiecżerzą/ álbo też że kotki náwet nie mááz cżym z zapiecżká dla mitręgi wybáwić

     [gdyby jedno tym karał Pan Bóg/ że nam krup nie dostanie do kasze na wieczerzę/ albo też że kotki nawet nie maż czym z zapiecka dla mitręgi wybawić]

     if only with this The Lord punished/ groats will not be added to the kasha for supper/ or also don't rub the cats with something from the inglenook because of destitution to deliver

   • 1568, M. Rej, Zwierciadło‎^[6], page 31v:

     cżáſem ſie też przygodzi/ iáko ono ſtára przypowieść/ iż ſie mitręgá miedzy nimi zámnoży/ pan ſie imie woytowey/ á páni woytá/ więc pan wlecże do woytowey/ á páni też náſypie pełen wor woytowi/ áż więc cżáſem y krup nie doſtánie do káſze ná wiecżerzą.

     [czasem się tez przygodzi/ jako ono stara przypowieść/ iż się mitręga między nimi zamnoży/ pan się imie wojtowej/ a pani wojta/ więc pan wlecze do wojtowej/ a pani też nasypie pełen wór wojtowi/ aż więc czasem i krup nie dostanie do kasze na wieczerzę.]

     sometimes it happens / as the old proverb says / that poverty multiplies between them / the gentleman is named after the voivode's wife / and the lady after the voivode / so the gentleman drags himself to the voivode's wife / and the lady also pours a full sack for the voivode / until sometimes even groats are not added to the groats for supper.

   • 1585, J. Wereszczyński, Kazanie przy przyjmowaniu świątości małżeństwa‎^[7], page 300:

     A ieſli też to wſzetecżeńſtwo [cudzołóstwo] záplunie ſię w ſtanie Małżeńſkim/ álbo iáko oná ſtárá przypowieść iednego śláchćicá Polſkiego/ iż ſię mitręgá miedzy nimi zámnoży

     [A jeśli też to wszeteczeństwo [cudzołóstwo] zaplunie się w stanie małżeństkim/ albo jako ona stara przypowieść jednego ślachcica polskiego/ iż się mitręga między nimi zamnoży]

     And if this fornication [adultery] is spit out in the married state, or like the old parable of one Polish nobleman, that destitution will multiply among them

   • 1585, J. Wereszczyński, Gościniec pewny niepomiernym moczygębom‎^[8], page 222:

     że w krotkim cżáśie áli go [moczygębę albo wydmikufla] treſtkce wielka záwżdy mitręgá

     [że w krótkim czasie ali go [moczygębe albo wydmikufla] trestkce wielka zawżdy mitręga]

     that in a short time or him [drunkard or guzzler] is always troubled by destitution

   • 1568, M. Rej, Zwierciadło‎^[9], page 31v:

     pan wlecże do woytowey/ á páni też náſypie pełen wor woytowi […] . A woyth powieda iż ſie mitręgą żywi. Ale boday zábit y s táką mitręgą

     [pan wlecze do wojtowej/ a pani też nasypie pełen wór wojtowi […] . A wójt powieda iż się mitręga żywi. Ale bodaj zabit i z taką mitręgą]

     The gentleman drags you to the mayor's wife, and the lady also fills the mayor's sack full […] . And the mayor says he lives off poverty. But he'd be killed, even with such poverty.

   • 1568, M. Rej, Zwierciadło‎^[10], page 233:

     Y tyś wygrał z tą włocżęgą/ Práwie ſie żywiąc mitręgą/ Lepiey ábyś doźrzał ſwego/ Niż náglądaſz do cudzego.

     [I tyś wygrał z tą włóczęgą/ Prawie się żywiąc mitręgą/ Lepiej abyś doźrzał swego/ Niż naglądasz do cudzego.]

     And you won with that vagabond / Rightly living on poverty / It's better for you to see your own / Than look into someone else's.

^[9]

• → Belarusian: мітрэ́нга (mitrénha)
• → Silesian: mitrynga
• → Ukrainian: метру́га (metrúha)

mitręga m pers or f (diminutive (Middle Polish) mitrążka)

2. (obsolete, derogatory) bungler; slowpoke (someone who does a task slowly or incorrectly)
   • 1944 [1784], Franciszek Zabłocki, Sarmatyzm‎^[11], page 91:

     Nie znasz żartów, mitręgo!

     You don't get jokes, bungler!

   • 1888, Adolf Dygasiński, Beldonek‎^[12], published 1899, page 6:

     Rozpuściło się na nic chłopaczysko, zrobił się z niego taki mitręga.

     The boy has spoiled himself into nothing, he has become such a slowpoke.

   2. (Biecz, Brzeziny) synonym of próżniak (“lazybones”)
4. (obsolete) synonym of nicpoń (“scoundrel, good-for-nothing”)
   • 1636, Karol Badecki, editor, Polska satyra mieszczańska. Nowiny sowiźrzalskie‎^[13], published 1950, Poswarek tabaki z gorzałka, page 40:

     Ty, świecka włóczęgo, Nikczemna mitręgo, Dawnoś tu nastała, Bodajś nie postała.

     You, worldly vagabond, vile scoundrel, You have been here for a long time, I wish you had never stayed here.

Masculine:

^[10]

Feminine:

• mitręga in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• mitręga in Polish dictionaries at PWN
• Ewa Rodek (25.05.2023), “MITRĘGA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “mitręga”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “mitręga”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “mitręga”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 1002
• Jan Karłowicz (1903), “mitręga”, in Hieronim Łopaciński, Wacław Taczanowski, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 3: L do O, Kraków: Akademia Umiejętności, page 168