leremuka

Tooro

Etymology

From -leremura +‎ -uk- (intransitive infix).

Pronunciation

  • IPA(key): /leɾemúka/

Verb

-leremuka (infinitive okuleremuka) (intransitive)

  1. intransitive of -leremura:
    1. to crack, to split

Conjugation

Conjugation of -leremuka
infinitives
affirmative okuleremuka
negative okutaleremuka
imperatives
affirmative leremuka
negative (see second-person negative subjunctive forms)
tense polarity basic forms relative forms1
present habitual affirmative
subject concord + -leremuka
person noun class singular plural
first person nderemuka tuleremuka
second person oleremuka muleremuka
third person 1/2 aleremuka baleremuka
3/4 guleremuka ereremuka
5/6 lireremuka galeremuka
7/8 kireremuka bireremuka
9/10 ereremuka zireremuka
11/10 ruleremuka
12/14 kaleremuka buleremuka
13 tuleremuka
14/6 buleremuka galeremuka
15/6 kuleremuka
16 haleremuka
negative
ti- + subject concord + -leremuka
person noun class singular plural
first person tinderemuka tituleremuka
second person toleremuka timuleremuka
third person 1/2 taleremuka tibaleremuka
3/4 tiguleremuka tereremuka
5/6 tirireremuka tigaleremuka
7/8 tikireremuka tibireremuka
9/10 tereremuka tizireremuka
11/10 tiruleremuka
12/14 tikaleremuka tibuleremuka
13 tituleremuka
14/6 tibuleremuka tigaleremuka
15/6 tikuleremuka
16 tihaleremuka
subject concord + -taleremuka
present continuous affirmative
ni- + subject concord + -leremuka
person noun class singular plural
first person ninderemuka nituleremuka
second person nooleremuka nimuleremuka
third person 1/2 naaleremuka nibaleremuka
3/4 niguleremuka neereremuka
5/6 nirireremuka nigaleremuka
7/8 nikireremuka nibireremuka
9/10 neereremuka nizireremuka
11/10 niruleremuka
12/14 nikaleremuka nibuleremuka
13 nituleremuka
14/6 nibuleremuka nigaleremuka
15/6 nikuleremuka
16 nihaleremuka
subject concord + -rukuleremuka
negative
ti- + subject concord + -rukuleremuka
person noun class singular plural
first person tindukuleremuka titurukuleremuka
second person torukuleremuka timurukuleremuka
third person 1/2 tarukuleremuka tibarukuleremuka
3/4 tigurukuleremuka terukuleremuka
5/6 tirirukuleremuka tigarukuleremuka
7/8 tikirukuleremuka tibirukuleremuka
9/10 terukuleremuka tizirukuleremuka
11/10 tirurukuleremuka
12/14 tikarukuleremuka tiburukuleremuka
13 titurukuleremuka
14/6 tiburukuleremuka tigarukuleremuka
15/6 tikurukuleremuka
16 tiharukuleremuka
subject concord + -tarukuleremuka
present continuative affirmative
ni- + subject concord + -kyaleremuka
person noun class singular plural
first person ninkyaleremuka nitukyaleremuka
second person nookyaleremuka nimukyaleremuka
third person 1/2 naakyaleremuka nibakyaleremuka
3/4 nigukyaleremuka neekyaleremuka
5/6 nirikyaleremuka nigakyaleremuka
7/8 nikikyaleremuka nibikyaleremuka
9/10 neekyaleremuka nizikyaleremuka
11/10 nirukyaleremuka
12/14 nikakyaleremuka nibukyaleremuka
13 nitukyaleremuka
14/6 nibukyaleremuka nigakyaleremuka
15/6 nikukyaleremuka
16 nihakyaleremuka
subject concord + -rukukyaleremuka
negative
ti- + subject concord + -kyaleremuka
person noun class singular plural
first person tinkyaleremuka titukyaleremuka
second person tokyaleremuka timukyaleremuka
third person 1/2 takyaleremuka tibakyaleremuka
3/4 tigukyaleremuka tekyaleremuka
5/6 tirikyaleremuka tigakyaleremuka
7/8 tikikyaleremuka tibikyaleremuka
9/10 tekyaleremuka tizikyaleremuka
11/10 tirukyaleremuka
12/14 tikakyaleremuka tibukyaleremuka
13 titukyaleremuka
14/6 tibukyaleremuka tigakyaleremuka
15/6 tikukyaleremuka
16 tihakyaleremuka
subject concord + -takyaleremuka
virtual present affirmative
subject concord + -aleremuka
person noun class singular plural
first person naleremuka twaleremuka
second person waleremuka mwaleremuka
third person 1/2 yaleremuka baaleremuka
3/4 gwaleremuka yaleremuka
5/6 lyaleremuka gaaleremuka
7/8 kyaleremuka byaleremuka
9/10 yaleremuka zaaleremuka
11/10 rwaleremuka
12/14 kaaleremuka bwaleremuka
13 twaleremuka
14/6 bwaleremuka gaaleremuka
15/6 kwaleremuka
16 haaleremuka
negative
ti- + subject concord + aleremuka
person noun class singular plural
first person tinaleremuka titwaleremuka
second person tiwaleremuka timwaleremuka
third person 1/2 tiyaleremuka tibaaleremuka
3/4 tigwaleremuka tiyaleremuka
5/6 tiryaleremuka tigaaleremuka
7/8 tikyaleremuka tibyaleremuka
9/10 tiyaleremuka tizaaleremuka
11/10 tirwaleremuka
12/14 tikaaleremuka tibwaleremuka
13 titwaleremuka
14/6 tibwaleremuka tigaaleremuka
15/6 tikwaleremuka
16 tihaaleremuka
subject concord + -taaleremuka
present perfect affirmative
subject concord + -leremukire
person noun class singular plural
first person nderemukire tuleremukire
second person oleremukire muleremukire
third person 1/2 aleremukire baleremukire
3/4 guleremukire ereremukire
5/6 lireremukire galeremukire
7/8 kireremukire bireremukire
9/10 ereremukire zireremukire
11/10 ruleremukire
12/14 kaleremukire buleremukire
13 tuleremukire
14/6 buleremukire galeremukire
15/6 kuleremukire
16 haleremukire
negative
ti- + subject concord + -leremukire
person noun class singular plural
first person tinderemukire tituleremukire
second person toleremukire timuleremukire
third person 1/2 taleremukire tibaleremukire
3/4 tiguleremukire tereremukire
5/6 tirireremukire tigaleremukire
7/8 tikireremukire tibireremukire
9/10 tereremukire tizireremukire
11/10 tiruleremukire
12/14 tikaleremukire tibuleremukire
13 tituleremukire
14/6 tibuleremukire tigaleremukire
15/6 tikuleremukire
16 tihaleremukire
subject concord + -taleremukire
near perfective affirmative
subject concord + -akaleremuka
person noun class singular plural
first person nakaleremuka twakaleremuka
second person wakaleremuka mwakaleremuka
third person 1/2 yakaleremuka baakaleremuka
3/4 gwakaleremuka yakaleremuka
5/6 lyakaleremuka gaakaleremuka
7/8 kyakaleremuka byakaleremuka
9/10 yakaleremuka zaakaleremuka
11/10 rwakaleremuka
12/14 kaakaleremuka bwakaleremuka
13 twakaleremuka
14/6 bwakaleremuka gaakaleremuka
15/6 kwakaleremuka
16 haakaleremuka
negative
ti- + subject concord + -kaleremukire
person noun class singular plural
first person tinkaleremukire titukaleremukire
second person tokaleremukire timukaleremukire
third person 1/2 takaleremukire tibakaleremukire
3/4 tigukaleremukire tekaleremukire
5/6 tirikaleremukire tigakaleremukire
7/8 tikikaleremukire tibikaleremukire
9/10 tekaleremukire tizikaleremukire
11/10 tirukaleremukire
12/14 tikakaleremukire tibukaleremukire
13 titukaleremukire
14/6 tibukaleremukire tigakaleremukire
15/6 tikukaleremukire
16 tihakaleremukire
subject concord + -takaleremukire
near past affirmative
subject concord + -leremukirege
person noun class singular plural
first person nderemukirege tuleremukirege
second person oleremukirege muleremukirege
third person 1/2 aleremukirege baleremukirege
3/4 guleremukirege ereremukirege
5/6 lireremukirege galeremukirege
7/8 kireremukirege bireremukirege
9/10 ereremukirege zireremukirege
11/10 ruleremukirege
12/14 kaleremukirege buleremukirege
13 tuleremukirege
14/6 buleremukirege galeremukirege
15/6 kuleremukirege
16 haleremukirege
negative
ti- + subject concord + -leremukirege
person noun class singular plural
first person tinderemukirege tituleremukirege
second person toleremukirege timuleremukirege
third person 1/2 taleremukirege tibaleremukirege
3/4 tiguleremukirege tereremukirege
5/6 tirireremukirege tigaleremukirege
7/8 tikireremukirege tibireremukirege
9/10 tereremukirege tizireremukirege
11/10 tiruleremukirege
12/14 tikaleremukirege tibuleremukirege
13 tituleremukirege
14/6 tibuleremukirege tigaleremukirege
15/6 tikuleremukirege
16 tihaleremukirege
subject concord + -taleremukirege
remote past affirmative
subject concord + -kaleremuka
person noun class singular plural
first person nkaleremuka tukaleremuka
second person okaleremuka mukaleremuka
third person 1/2 akaleremuka bakaleremuka
3/4 gukaleremuka ekaleremuka
5/6 likaleremuka gakaleremuka
7/8 kikaleremuka bikaleremuka
9/10 ekaleremuka zikaleremuka
11/10 rukaleremuka
12/14 kakaleremuka bukaleremuka
13 tukaleremuka
14/6 bukaleremuka gakaleremuka
15/6 kukaleremuka
16 hakaleremuka
subject concord + -aleremukire
negative
subject concord + -taleremuke
person noun class singular plural
first person ntaleremuke tutaleremuke
second person otaleremuke mutaleremuke
third person 1/2 ataleremuke bataleremuke
3/4 gutaleremuke etaleremuke
5/6 litaleremuke gataleremuke
7/8 kitaleremuke bitaleremuke
9/10 etaleremuke ziitaleremuke
11/10 rutaleremuke
12/14 kataleremuke butaleremuke
13 tutaleremuke
14/6 butaleremuke gataleremuke
15/6 kutaleremuke
16 hataleremuke
subject concord + -taraleremukire
experiential perfective affirmative
subject concord + -raleremukire
person noun class singular plural
first person ndaleremukire turaleremukire
second person oraleremukire muraleremukire
third person 1/2 araleremukire baraleremukire
3/4 guraleremukire eraleremukire
5/6 liraleremukire garaleremukire
7/8 kiraleremukire biraleremukire
9/10 eraleremukire ziraleremukire
11/10 ruraleremukire
12/14 karaleremukire buraleremukire
13 turaleremukire
14/6 buraleremukire garaleremukire
15/6 kuraleremukire
16 haraleremukire
negative
ti- + subject concord + -kaleremukaga
person noun class singular plural
first person tinkaleremukaga titukaleremukaga
second person tokaleremukaga timukaleremukaga
third person 1/2 takaleremukaga tibakaleremukaga
3/4 tigukaleremukaga tekaleremukaga
5/6 tirikaleremukaga tigakaleremukaga
7/8 tikikaleremukaga tibikaleremukaga
9/10 tekaleremukaga tizikaleremukaga
11/10 tirukaleremukaga
12/14 tikakaleremukaga tibukaleremukaga
13 titukaleremukaga
14/6 tibukaleremukaga tigakaleremukaga
15/6 tikukaleremukaga
16 tihakaleremukaga
subject concord + -takaleremukaga
cessative perfective affirmative
subject concord + -aaleremukire
person noun class singular plural
first person naaleremukire twaleremukire
second person waaleremukire mwaleremukire
third person 1/2 yaaleremukire baaleremukire
3/4 gwaleremukire yaaleremukire
5/6 lyaleremukire gaaleremukire
7/8 kyaleremukire byaleremukire
9/10 yaaleremukire zaaleremukire
11/10 rwaleremukire
12/14 kaaleremukire bwaleremukire
13 twaleremukire
14/6 bwaleremukire gaaleremukire
15/6 kwaleremukire
16 haaleremukire
past habitual affirmative
subject concord + -aleremukaga
person noun class singular plural
first person naleremukaga twaleremukaga
second person waleremukaga mwaleremukaga
third person 1/2 yaleremukaga baaleremukaga
3/4 gwaleremukaga yaleremukaga
5/6 lyaleremukaga gaaleremukaga
7/8 kyaleremukaga byaleremukaga
9/10 yaleremukaga zaaleremukaga
11/10 rwaleremukaga
12/14 kaaleremukaga bwaleremukaga
13 twaleremukaga
14/6 bwaleremukaga gaaleremukaga
15/6 kwaleremukaga
16 haaleremukaga
negative
ti- + subject concord + aleremukaga
person noun class singular plural
first person tinaleremukaga titwaleremukaga
second person tiwaleremukaga timwaleremukaga
third person 1/2 tiyaleremukaga tibaaleremukaga
3/4 tigwaleremukaga tiyaleremukaga
5/6 tiryaleremukaga tigaaleremukaga
7/8 tikyaleremukaga tibyaleremukaga
9/10 tiyaleremukaga tizaaleremukaga
11/10 tirwaleremukaga
12/14 tikaaleremukaga tibwaleremukaga
13 titwaleremukaga
14/6 tibwaleremukaga tigaaleremukaga
15/6 tikwaleremukaga
16 tihaaleremukaga
subject concord + -taaleremukaga
near future affirmative
subject concord + -raaleremuka
person noun class singular plural
first person ndaaleremuka turaaleremuka
second person oraaleremuka muraaleremuka
third person 1/2 araaleremuka baraaleremuka
3/4 guraaleremuka eraaleremuka
5/6 liraaleremuka garaaleremuka
7/8 kiraaleremuka biraaleremuka
9/10 eraaleremuka ziraaleremuka
11/10 ruraaleremuka
12/14 karaaleremuka buraaleremuka
13 turaaleremuka
14/6 buraaleremuka garaaleremuka
15/6 kuraaleremuka
16 haraaleremuka
negative
ti- + subject concord + -aaleremuke
person noun class singular plural
first person tinaaleremuke titwaleremuke
second person tiwaaleremuke timwaleremuke
third person 1/2 tiyaaleremuke tibaaleremuke
3/4 tigwaleremuke tiyaaleremuke
5/6 tiryaleremuke tigaaleremuke
7/8 tikyaleremuke tibyaleremuke
9/10 tiyaaleremuke tizaaleremuke
11/10 tirwaleremuke
12/14 tikaaleremuke tibwaleremuke
13 titwaleremuke
14/6 tibwaleremuke tigaaleremuke
15/6 tikwaleremuke
16 tihaaleremuke
subject concord + -taaleremuke
remote future affirmative
subject concord + -lireremuka
person noun class singular plural
first person ndireremuka tulireremuka
second person olireremuka mulireremuka
third person 1/2 alireremuka balireremuka
3/4 gulireremuka erireremuka
5/6 lirireremuka galireremuka
7/8 kirireremuka birireremuka
9/10 erireremuka zirireremuka
11/10 rulireremuka
12/14 kalireremuka bulireremuka
13 tulireremuka
14/6 bulireremuka galireremuka
15/6 kulireremuka
16 halireremuka
negative
ti- + subject concord + -lireremuka
person noun class singular plural
first person tindireremuka titulireremuka
second person tolireremuka timulireremuka
third person 1/2 talireremuka tibalireremuka
3/4 tigulireremuka terireremuka
5/6 tiririreremuka tigalireremuka
7/8 tikirireremuka tibirireremuka
9/10 terireremuka tizirireremuka
11/10 tirulireremuka
12/14 tikalireremuka tibulireremuka
13 titulireremuka
14/6 tibulireremuka tigalireremuka
15/6 tikulireremuka
16 tihalireremuka
subject concord + -talireremuka
future habitual affirmative
subject concord + -raaleremukaga
person noun class singular plural
first person ndaaleremukaga turaaleremukaga
second person oraaleremukaga muraaleremukaga
third person 1/2 araaleremukaga baraaleremukaga
3/4 guraaleremukaga eraaleremukaga
5/6 liraaleremukaga garaaleremukaga
7/8 kiraaleremukaga biraaleremukaga
9/10 eraaleremukaga ziraaleremukaga
11/10 ruraaleremukaga
12/14 karaaleremukaga buraaleremukaga
13 turaaleremukaga
14/6 buraaleremukaga garaaleremukaga
15/6 kuraaleremukaga
16 haraaleremukaga
negative
ti- + subject concord + -aaleremukege
person noun class singular plural
first person tinaaleremukege titwaleremukege
second person tiwaaleremukege timwaleremukege
third person 1/2 tiyaaleremukege tibaaleremukege
3/4 tigwaleremukege tiyaaleremukege
5/6 tiryaleremukege tigaaleremukege
7/8 tikyaleremukege tibyaleremukege
9/10 tiyaaleremukege tizaaleremukege
11/10 tirwaleremukege
12/14 tikaaleremukege tibwaleremukege
13 titwaleremukege
14/6 tibwaleremukege tigaaleremukege
15/6 tikwaleremukege
16 tihaaleremukege
subject concord + -taaleremukege
subjunctive affirmative
subject concord + leremuke
person noun class singular plural
first person nderemuke tuleremuke
second person oleremuke muleremuke
third person 1/2 aleremuke baleremuke
3/4 guleremuke ereremuke
5/6 lireremuke galeremuke
7/8 kireremuke bireremuke
9/10 ereremuke zireremuke
11/10 ruleremuke
12/14 kaleremuke buleremuke
13 tuleremuke
14/6 buleremuke galeremuke
15/6 kuleremuke
16 haleremuke
negative
subject concord + -taleremuka
person noun class singular plural
first person ntaleremuka tutaleremuka
second person otaleremuka mutaleremuka
third person 1/2 ataleremuka bataleremuka
3/4 gutaleremuka etaleremuka
5/6 litaleremuka gataleremuka
7/8 kitaleremuka bitaleremuka
9/10 etaleremuka zitaleremuka
11/10 rutaleremuka
12/14 kataleremuka butaleremuka
13 tutaleremuka
14/6 butaleremuka gataleremuka
15/6 kutaleremuka
16 hataleremuka
subjunctive habitual affirmative
subject concord + leremukege
person noun class singular plural
first person nderemukege tuleremukege
second person oleremukege muleremukege
third person 1/2 aleremukege baleremukege
3/4 guleremukege ereremukege
5/6 lireremukege galeremukege
7/8 kireremukege bireremukege
9/10 ereremukege zireremukege
11/10 ruleremukege
12/14 kaleremukege buleremukege
13 tuleremukege
14/6 buleremukege galeremukege
15/6 kuleremukege
16 haleremukege
hypothetical affirmative
subject concord + -aakuleremuka
person noun class singular plural
first person naakuleremuka twakuleremuka
second person waakuleremuka mwakuleremuka
third person 1/2 yaakuleremuka baakuleremuka
3/4 gwakuleremuka yaakuleremuka
5/6 lyakuleremuka gaakuleremuka
7/8 kyakuleremuka byakuleremuka
9/10 yaakuleremuka zaakuleremuka
11/10 rwakuleremuka
12/14 kaakuleremuka bwakuleremuka
13 twakuleremuka
14/6 bwakuleremuka gaakuleremuka
15/6 kwakuleremuka
16 haakuleremuka
negative
ti- + subject concord + -aakuleremuka
person noun class singular plural
first person tinaakuleremuka titwakuleremuka
second person tiwaakuleremuka timwakuleremuka
third person 1/2 tiyaakuleremuka tibaakuleremuka
3/4 tigwakuleremuka tiyaakuleremuka
5/6 tiryakuleremuka tigaakuleremuka
7/8 tikyakuleremuka tibyakuleremuka
9/10 tiyaakuleremuka tizaakuleremuka
11/10 tirwakuleremuka
12/14 tikaakuleremuka tibwakuleremuka
13 titwakuleremuka
14/6 tibwakuleremuka tigaakuleremuka
15/6 tikwakuleremuka
16 tihaakuleremuka
subject concord + -taakuleremuka
conditional affirmative
subject concord + -aakuleremukire
person noun class singular plural
first person naakuleremukire twakuleremukire
second person waakuleremukire mwakuleremukire
third person 1/2 yaakuleremukire baakuleremukire
3/4 gwakuleremukire yaakuleremukire
5/6 lyakuleremukire gaakuleremukire
7/8 kyakuleremukire byakuleremukire
9/10 yaakuleremukire zaakuleremukire
11/10 rwakuleremukire
12/14 kaakuleremukire bwakuleremukire
13 twakuleremukire
14/6 bwakuleremukire gaakuleremukire
15/6 kwakuleremukire
16 haakuleremukire
negative
ti- + subject concord + -aakuleremukire
person noun class singular plural
first person tinaakuleremukire titwakuleremukire
second person tiwaakuleremukire timwakuleremukire
third person 1/2 tiyaakuleremukire tibaakuleremukire
3/4 tigwakuleremukire tiyaakuleremukire
5/6 tiryakuleremukire tigaakuleremukire
7/8 tikyakuleremukire tibyakuleremukire
9/10 tiyaakuleremukire tizaakuleremukire
11/10 tirwakuleremukire
12/14 tikaakuleremukire tibwakuleremukire
13 titwakuleremukire
14/6 tibwakuleremukire tigaakuleremukire
15/6 tikwakuleremukire
16 tihaakuleremukire
subject concord + -taakuleremukire

1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


References

  • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary[1], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, page 291
  • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[2], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 331