latać

Inherited from Proto-Slavic *lětati. By surface analysis, lecieć +‎ -ać. First attested in the 14th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /lʲa(ː)tat͡ɕʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /lʲatat͡ɕʲ/, /lʲɒtat͡ɕʲ/

latać impf (indeterminate, imperfective determinate lecieć)

1. (attested in Lesser Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Silesia) to fly (to move through the air, especially with wings)
   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 17, 12, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Wstøpil iest na cherubin y latal, latal iest na perzu watrow

     [Wstąpił jest na cherubin i latał, latał jest na pierzu wiatrow]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 90, 6, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Ne *bodzesz se bacz […] od strzali *lataioczey we dne

     [Nie będziesz się bać […] od strzały latającej we dnie]

   • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[1], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 495:

     Lathacz volitare

     [Latać volitare]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 21:

     Stworzil bog […] wszitek plod latayøczi

     [Stworzył Bog […] wszytek płod latający]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 26:

     Vczynmi czlowyeka […] , abi panowal […] ptakom, gesz to latayø

     [Uczyńmy człowieka […] , aby panował […] ptakom, jes to latają]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 28:

     Panuyczye ribam […] i ptasztwu, gesz to po powyetrzu lata

     [Panujcie rybam […] i ptastwu, jes to po powietrzu lata]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 28, 49:

     Prziwyedze na czø pan narod z dalekey stroni […] , podobny orlici latayøcey w naglosci

     [Przywiedzie na cię Pan narod z dalekiej strony […] , podobny orlicy latającej w nagłości]

   • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[2], [3], [4]}, volume XXII, Łęczyca, page 26:

     Swyk[l] yest latacz

     [Zwykł jest latać]

   • 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[5], volume III, Wrocław, page 288:

     Mobile folium ruszyayaczy albo lathayaczy lysth

     [Mobile folium ruszający albo latający list]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[6], page 88:

     Nad nymy cząstokrocz ptaczy lyataly, klanyayącz szye […] Iesvcristvsovy

     [Nad nimi częstokroć ptacy latali, kłaniając się […] Jezukrystusowi]

   1. (figuratively, hapax legomenon) to fly
      • 1874-1891 [1436], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[7], [8], [9]}, volume XXIII, page 276:

        Latayączey pychy volantis superbie

        [Latającej pychy volantis superbie]

• Polish: latać
• Silesian: lŏtać

• Boryś, Wiesław (2005), “latać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “latać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “latać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “latać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• S. Urbańczyk, editor (1963), “latać”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 4, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 6
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “latać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “latać”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

• letać (Middle Polish)

Inherited from Old Polish latać. By surface analysis, lecieć +‎ -ać.

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -atat͡ɕ
• Syllabification: la‧tać

latać impf (indeterminate, imperfective determinate lecieć, perfective polecieć)

1. (intransitive) to fly (to move in the air)
   1. (intransitive) to fly (to move in the air using some vehicle, e.g. an airplane) [with instrumental ‘with what’; or with na (+ locative) ‘on what’]
2. (intransitive) to shake (to make slight movements up and down or side to side) [with dative ‘on whom’]
3. (intransitive, colloquial) to run around (to walk or run in different directions without a specific purpose)
   1. (intransitive, obsolete) to make the rounds (to wander)
4. (intransitive, colloquial, figuratively) to fly (to go somewhere often and in a hurry)
5. (intransitive, colloquial) to go for (to try hard to gain someone's favor)
6. (intransitive, obsolete) to make the rounds (to go around, to circulate, to run around)
7. (intransitive, Middle Polish) to spread (of letters, news, etc.: to be passed on)
8. (intransitive, Middle Polish, figuratively) to skim (to browse, to leaf through, to search (in a book))
9. (intransitive) to fly (to travel through the air)
10. (colloquial, intransitive) to be on the run; to go from place to place in a hurried manner

    Cały dzień latam, żeby załatwić ten wyjazd. ― I've been on the run the whole day to sort out this trip.

11. (intransitive, Żywiec) synonym of biegać

• latać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• latać in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “latać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Renata Bronikowska (06.03.2020), “LATAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “latać”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “latać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “latać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 690
• latać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
• Izydor Kopernicki (1875), “latać”, in “Spostrzeżenia nad właściwościami językowémi w mowie Górali Bieskidowych z dodatkiem słowniczka wyrazów góralskich”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)‎^[10], volume 3, Kraków: Akademia Umiejętności, page 372