kryć

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *krỳti. First attested in the fourteenth century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /krit͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /krit͡ɕʲ/

    Verb

    kryć impf

    1. (transitive or reflexive with się, attested in Lesser Poland, Greater Poland, Sieradz-Łęczyca) to protect; to conceal; to secure [with genitive ‘from what’]
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskietransliteration, transcription, Krakow, page 172b:
        Vøsz thø to mødroscz ma, ysze gdis gy chø szabicz, tedicz vøcz on svø glovø krige
        [Wąż tę to mądrość ma, iże gdyż ji chcą zabić, tedyć więc on swą głowę kryje]
      • 1930 [c. 1455], “Nah”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 3, 18:
        Kril syø lyvd twoy na [go]rach
        [Krył się lud twoj na gorach]
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 110:
        Moze[li] ktho szwego dlusznyka vlapycz..., gdy szye kryl albo vczyekal?
        [Może[li] kto swego dłużnika ułapić..., gdy sie krył albo uciekał?]
      • 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I[1], Lesser Poland, page 61:
        A gdyby nye chczal stacz kv sadv, ale kryiącz syą po stronam zemyanom schkody bądze czynyl
        [A gdyby nie chciał stać ku sądu, ale kryjąc się po stronam ziemianom szkody będzie czynił]
      • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[2], [3], [4], volume XXII, Łęczyca, page 14:
        Crye szą latet
        [Kryje się latet]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[5], page 612:
        Poydzymy przeczyw Iudaschovy zdrayczy y Zydom, offyarvymy szye dobrovolnye, by nass nye kryączych albo vczyekayaczych nalyezly
        [Pojdzimy przeciw Judaszowi zdrajcy i Żydom, ofiarujmy sie dobrowolnie, by nas nie kryjących [sie] albo uciekających naleźli]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, number Deut 48, Greater Poland:
        A wszako ta kryta sø v mnye y poznamyonana w skarbyech moych?
        [A wszako ta kryta są u mnie i poznamionana w skarbiech moich?]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 4, 14:
        Twego oblycza bødø szø kricz
        [Twego oblicza będę się kryć]
    2. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Pomerania, Masovia) to conceal, to hide (to make invisible or inaccessible)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 118, 19, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Ne kry *przedø mnø kazny twoych
        [Nie kryj przede mną kaźni twoich]
      • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[6], Krakow, Brodnia, page 6a:
        Nye krigy ode *minie przikazanya twego
        [Nie kryj ode mnie przykazania twego]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, numbers 31, 5, Greater Poland:
        Nyeprawdy mey nye kryl yesm
        [Nieprawdy mej nie krył jeśm]
      • 1876-1929 [XV p. post.], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[7], volume XII, Murzynowo, page 143:
        Sensus hominibus obstruit krige, zamika
        [Sensus hominibus obstruit kryje, zamyka]
      • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 288:
        Po tych dnyach począla Elszbyetha szona yego i kryla szyą pyancz myesszyacy
        [Po tych dniach poczęła Elżbieta żona jego i kryła się pięc miesięcy]

    Derived terms

    adjectives
      adverbs
        nouns
        • kryjomca
        verbs

        Descendants

        • Polish: kryć
        • Silesian: kryć

        References

        • Boryś, Wiesław (2005), “kryć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
        • Mańczak, Witold (2017), “kryć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
        • Bańkowski, Andrzej (2000), “kryć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
        • Sławski, Franciszek (1958-1965), “kryć”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
        • S. Urbańczyk, editor (1962), “kryć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 3, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 410
        • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “kryć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

        Polish

        Etymology

          Inherited from Old Polish kryć.

          Pronunciation

           
          • IPA(key): /ˈkrɘt͡ɕ/
          • Audio 1; kryć:(file)
          • Audio 2; kryć się:(file)
          • Rhymes: -ɘt͡ɕ
          • Syllabification: kryć

          Verb

          kryć impf

          1. (transitive) to hide; to cover (to place or keep someone or something out of sight or in a safe place) [with przed (+ instrumental) ‘from whom’]
            Synonyms: bunkrować, chować, ukrywać
          2. (transitive) to hide; to cover (to obscure someone or something such that it becomes invisible)
          3. (transitive) to hide; to cover (of e.g. a grave, to contain something within oneself)
            Synonym: taić
          4. (transitive) to hide (to contain something, e.g. a secret that is not immediately visible)
          5. (transitive) to hide (to not reveal what one feels, knows, thinks or intends) [with przed (+ instrumental) ‘from whom’]
            Synonyms: taić, ukrywać
          6. (transitive) to cover (to protect someone or something in a dangerous situation) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
          7. (transitive) to cover (to help someone avoid responsibility) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
          8. (transitive) to cover (to place a material on something to protect it) [with instrumental ‘with what’]
          9. (transitive, of a male animal) to cover (to impregnate a female)
            Synonym: pokrywać
          10. (transitive, sports) to mark (to follow a player not in possession of the ball when defending, to prevent them receiving a pass easily)
          11. (intransitive, children's games) to cover one's eyes (to cover one's eyes so that other people participating in the game can hide in a game of hide-and-seek)
          12. (transitive) to cover (to stand in the second row exactly behind the people in the first row)
          13. (intransitive, boxing) to cover (to protect yourself from the opponent's blows)
          14. (transitive, of paint, varnish, etc.) to cover (to encase the color of a surface; to coat a surface)
          15. (transitive, photography) to cover (to cause an emulsion to become black in a photographic technique by exposing it to a developer)
          16. (reflexive with się) to hide; to cover oneself (to act so as not to be visible to not intend a particular action) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
            Synonyms: chować się, skrywać się, ukrywać się, zatajać się
          17. (reflexive with się) to hide; to be covered (to be difficult to see or be invisible due to being surrounded by something)
          18. (reflexive with się) to hide (to cease to be visible to someone after moving behind surrounding things)
            Synonym: chować się
          19. (reflexive with się) to hide (to not be immediately understandable or obvious)
            Synonyms: skrywać się, ukrywać się
          20. (reflexive with się) to hide (to not disclose information) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
            Synonyms: kamuflować się, ukrywać się
          21. (reflexive with się) to hide (to use a false name or surname) [with pod (+ instrumental) ‘under what name’; or with za (+ instrumental) ‘behind what name’]
            Synonyms: skrywać się, ukrywać się
          22. (reflexive with się) to cover each other (to help one another avoid responsibility for bad things one has done)
          23. (reflexive with się) to be covered (to be encased in e.g. a paint or varnish)
          24. (reflexive with się, obsolete, hunting, of a fox) to hide (to disappear into a hole)

          Conjugation

          Conjugation of kryć impf
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive kryć
          present tense 1st kryję kryjemy
          2nd kryjesz kryjecie
          3rd kryje kryją
          impersonal kryje się
          past tense 1st kryłem,
          -(e)m krył
          kryłam,
          -(e)m kryła
          kryłom,
          -(e)m kryło
          kryliśmy,
          -(e)śmy kryli
          kryłyśmy,
          -(e)śmy kryły
          2nd kryłeś,
          -(e)ś krył
          kryłaś,
          -(e)ś kryła
          kryłoś,
          -(e)ś kryło
          kryliście,
          -(e)ście kryli
          kryłyście,
          -(e)ście kryły
          3rd krył kryła kryło kryli kryły
          impersonal kryto
          future tense 1st będę krył,
          będę kryć
          będę kryła,
          będę kryć
          będę kryło,
          będę kryć
          będziemy kryli,
          będziemy kryć
          będziemy kryły,
          będziemy kryć
          2nd będziesz krył,
          będziesz kryć
          będziesz kryła,
          będziesz kryć
          będziesz kryło,
          będziesz kryć
          będziecie kryli,
          będziecie kryć
          będziecie kryły,
          będziecie kryć
          3rd będzie krył,
          będzie kryć
          będzie kryła,
          będzie kryć
          będzie kryło,
          będzie kryć
          będą kryli,
          będą kryć
          będą kryły,
          będą kryć
          impersonal będzie kryć się
          conditional 1st kryłbym,
          bym krył
          kryłabym,
          bym kryła
          kryłobym,
          bym kryło
          krylibyśmy,
          byśmy kryli
          kryłybyśmy,
          byśmy kryły
          2nd kryłbyś,
          byś krył
          kryłabyś,
          byś kryła
          kryłobyś,
          byś kryło
          krylibyście,
          byście kryli
          kryłybyście,
          byście kryły
          3rd kryłby,
          by krył
          kryłaby,
          by kryła
          kryłoby,
          by kryło
          kryliby,
          by kryli
          kryłyby,
          by kryły
          impersonal kryto by
          imperative 1st niech kryję kryjmy
          2nd kryj kryjcie
          3rd niech kryje niech kryją
          active adjectival participle kryjący kryjąca kryjące kryjący kryjące
          passive adjectival participle kryty kryta kryte kryci kryte
          contemporary adverbial participle kryjąc
          verbal noun krycie

          Derived terms

          adjective
          noun
          verbs

          Further reading

          Silesian

          Etymology

            Inherited from Old Polish kryć.

            Pronunciation

            • IPA(key): /ˈkrɪt͡ɕ/
            • Rhymes: -ɪt͡ɕ
            • Syllabification: kryć

            Verb

            kryć impf

            1. (transitive) to hide, to cover
            2. (reflexive with sie) to hide, to cover oneself

            Conjugation

            Conjugation of kryć impf
            person singular plural
            masculine feminine neuter virile nonvirile
            infinitive kryć
            present tense 1st kryjã kryjymy
            2nd kryjesz kryjecie
            3rd kryje kryjōm
            past tense 1st kryłch,
            kryłech,
            krył żech
            kryłach
            kryła żech
            kryłoch1)
            kryło żech
            1)
            krylimy,
            krylichmy
            kryłymy,
            kryłychmy
            2nd kryłś,
            kryłeś,
            krył żeś
            kryłaś
            kryła żeś
            kryłoś1)
            kryło żeś
            1)
            kryliście,
            kryli żeście
            kryłyście,
            kryły żeście
            3rd krył kryła kryło kryli kryły
            future tense 1st bydã krył,
            bydã kryć
            bydã kryła,
            bydã kryć
            bydã kryło,1)
            bydã kryć
            bydymy kryli,
            bydymy kryć
            bydymy kryły,
            bydymy kryć
            2nd bydziesz krył,
            bydziesz kryć
            bydziesz kryła,
            bydziesz kryć
            bydziesz kryło,1)
            bydziesz kryć
            bydziecie kryli,
            bydziecie kryć
            bydziecie kryły,
            bydziecie kryć
            3rd bydzie krył,
            bydzie kryć
            bydzie kryła,
            bydzie kryć
            bydzie kryło,
            bydzie kryć
            bydōm kryli,
            bydōm kryć
            bydōm kryły,
            bydōm kryć
            pluperfect tense2)
            1st bōłch krył,
            bōłech krył,
            bōł żech krył
            byłach kryła
            była żech kryła
            byłoch kryło1)
            było żech kryło
            1)
            byli my kryli,
            bylichmy kryli
            były my kryły,
            byłychmy kryły
            2nd bōłś krył,
            bōłeś krył,
            bōł żeś krył
            byłaś kryła
            była żeś kryła
            byłoś kryło1)
            było żeś kryło
            1)
            byliście kryli,
            byli żeście kryli
            byłyście kryły,
            były żeście kryły
            3rd bōł krył była kryła było kryło1)
            były my kryli,
            byłychmy kryli
            były kryły
            conditional 1st bych krył bych kryła byście kryli by my kryły,
            bychmy kryły
            2nd byś krył byś kryła byście kryli byście kryły
            3rd by krył by kryła by kryło by kryli by kryły
            imperative 1st niych kryjã kryjmy
            2nd kryj kryjcie
            3rd niych kryje niych kryjōm
            active adjectival participle kryjōncy kryjōncŏ kryjōnce kryjōncy kryjōnce
            passive adjectival participle kryty krytŏ kryte kryci kryte
            verbal noun krycie
            1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
            2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

            Further reading

            • kryc in dykcjonorz.eu
            • kryć in silling.org
            • Bogdan Kallus (2020), “kryć”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN, page 328
            • Henryk Jaroszewicz (2022), “kryć [sie]”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 90
            • Eugeniusz Kosmała (2023), “kryć sie”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), k, page 131

            Upper Sorbian

            Etymology

            Inherited from Proto-Slavic *krỳti.

            Pronunciation

            • IPA(key): /ˈkʀɨt͡ʃ/
            • Rhymes: -ɨt͡ʃ
            • Hyphenation: kryć
            • Syllabification: kryć

            Verb

            kryć impf

            1. (transitive) to cover, hide
            2. (reflexive with so) to take cover

            Conjugation

            References