kędy

Inherited from Proto-Slavic *kǫda. First attested in 1398.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /kæ̃di/
• IPA^(key): (15^th CE) /kæ̃di/

kędy (not comparable)

1. (attested in Masovia, interrogative) where (at what place)
   • c. 1463, Dawid z Mirzyńca, Skarga umierającego‎^[1], Płock, line 37:

     Kathy tho moy ruszvm glvpy, szobyem byl sczothr bogv szkapy czom kyedy bogv poszlvbyl. thegom nygdy nyevczynyl

     [Kędy to moj rozum głupi? Sobiem był szczodr, Bogu skąpy, Com kiedy Bogu poślubił, Tegom nigdy nie uczynił.]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[2], page 677:

     Gdzye są tvoy zvolyenyczy? Czemv ye zbyrasch albo kądy ssą?

     [Gdzie są twoi zwolenicy? Czemu je zbirasz albo kędy są?]

2. (interrogative, hapax legomenon) whither (to what place)
   • 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[3], volume III, page 178:

     Kady therasz ydzesz quo tu nunc abis?

     [Kędy teraz idziesz quo tu nunc abis?]

3. (attested in Greater Poland, Lesser Poland, Masovia, relative) whither (to the place that)
   • 1959 [1398], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 396, Poznań:

     Kødi poiedzecze, tødi przisøzice

     [Kędy pojedziecie, tędy przysiężycie]

   • 1880-1894 [1400], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[4], volume III, Krakow, Czchów, page 190:

     Yako prawye kandism yechal, poty yest me

     [Jako prawie kędyśm jechał, poty jest me]

   • 1920 [1403], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 301, Płońsk:

     Kødim ia vszetl, tødi gest na prawo szarbewske

     [Kędym ja wszedł, tędy jest na prawo Szarbiewskie]

   • 1902 [1405], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎^[5], volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 269:

     Kødi gidzem, tødi gidzem prawø graniczø

     [Kędy jidziem, tędy jidziem prawą granicą]

   • 1876-1929 [1412], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[6], volume VI, page 214:

     Yako wedzø y swaczą, ysze kandissmi sli, na than strona choczessowske

     [Jako wiedzą i świaczą, iże kędysmy szli, na tę stronę chocieszowskie]

   • 1879 [1416], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎^[7], Masovia, page 152:

     Kandym szedl, po thi masty ye me, grzibowske na lewo

     [Kędym szedł, po ty miasty je mie, Grzybowskie na lewo]

   • 1895 [1423], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[8], volume VIIIa, page 46:

     Kadim ya szla, *tot yest me na prawo

     [Kędym ja szła, toć jest me na prawo]

   • 1950 [1426], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 171, Warsaw:

     Jako ya tho wem, kandi Micolay szedl, po thi myasthi on cupyl v Zemaka

     [Jako ja to wiem, kędy Mikołaj szedł, po ty miasty on kupił u Ziemiaka]

   • 1895 [1425], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[9], volume VIIIa, page 164:

     Thandi, kandiszmi gechali, tandi gest veczna dzedzina Czarnkowskego

     [Tędy, kędyśmy jechali, tędy jest wieczna dziedzina Czarnkowskiego]

   • 1920 [1426], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number 2523, Zakroczym:

     Kandi Adam szetl i vcazal, tandi gest gego dzal

     [Kędy Adam szedł i ukazał, tędy jest jego dział]

   • 1950 [1427], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 215, Warsaw:

     Kandym ya szetl, tandy powsinskye na prawo

     [Kędym ja szedł, tędy Powsińskie na prawo]

   • 1950 [1427], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 240, Warsaw:

     Kandy ya yala, tandy sø moy oczecz rosdzelil [sø] s Sasynem na wyeky

     [Kędy ja jęła, tędy są moj ociec rozdzielił [się] z Sasinem na wieki]

   • 1950 [1427], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2717, Warsaw:

     Jaco mnye i moyø bracyø tandi gednacze ygednali s Staszkem i s Pawlem, kandi myernik rosdzelil

     [Jako mnie i moją bracię tędy jednacie ujednali z Staszkiem i z Pawłem,kędy miernik rozdzielił]

   • 1950 [1437], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 691, Warsaw:

     O ktorą drogą Falek na mya zalowal, ta mu tandy nye wydana, kandy on ykazowal

     [O ktorą drogę Falek na mię żałował, ta mu tędy nie wydana, kędy on ukazował]

   • 1950 [1440], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 433, Warsaw:

     O cthore blonye i o wangrodø na myø s bracyø Mancimir szalowal, tho ssyø nam dzalem pothi, kandim szetl, dostalo, a Mancimir tamo nye ma niczs

     [O ktore błonie i o wągrodę na mię z bracią Męcimir żałował, to się nam działem poty, kędym szedł, dostało, a Męcimir tamo nie ma niczs]

   • 1950 [1445], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 756, Warsaw:

     Jacom ya przi tem byl: kądy dzelcze Sczepana sz Falkem roszdzelili, tandy Sczepan graniczę sypal

     [Jakom ja przy tem był: kędy dzielcie Szczepana z Falkiem rozdzielili, tędy Szczepan granicę sypał]

   • 1950 [1452], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 952, Warsaw:

     Jakosmy thako zyednaly Stanislava z Ondrzeyem z yeney strony a Paszka z Jacubem […] s drugyey strony od granicze do granicze tądy, kandy sobye stribovaly i znakj polozyly przed vrzadnikj

     [Jakosmy tako zjednali Stanisława z Ondrzejem z jenej strony a Paszka z Jakubem […] z drugiej strony od granice do granice tędy, kędy sobie strybowali i znaki położyli przed urzędniki]

   • 1895 [1474], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[10], volume VIIIa, page 56:

     Yako tho gest nassche na lewo s oczcza, s dzad[z]a y kąndyszmy szly, ale nye Braneczskych

     [Jako to jest nasze na lewo z oćca, z dziada i kędyśmy szli, ale nie Braniecskich]

   • 1880-1894 [1476], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[11], volume III, Krakow, page 333:

     Clemens […] dwye stayanie roley […] ku rzecze na dol, kady do gory chodza […] , obligauit

     [Klemens […] dwie stajanie rolej […] ku rzece na doł, kędy do gory chodzą […] , obligauit]

4. introduces a relative clause;
   1. (attested in Masovia) where
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 21:

        Alye ysze Rzeki cząsto krocz myedzy dzedzynamy pliną szą thego dlya acz kthore wszi alybo dzedzyny szą ksobye sbyegayą dzelyenym nyekthorey rzeki alybo strvmyenya thako ysz kaszda dzedzyna zwoy brzeeg yma oney rzeki acz opvsczywszi pirzwe lozisko obroczy swe szczee alybo plynyenyee przes gynsze myesczcza nyeobrocenym lvczskym alye moczą wlostną thedi pirzwe lozisko kąndi bil zbyeeg wodi za prawe Granice maa bicz ymyano et tham ystee wgezerze oneem zobv wszv lyvdze slvsznye ribi lowycz bąndą

        [Ale iże rzeki częstokroć miedzy dziedzinami płyną, *są, tegodla acz ktore wsi alibo dziedziny się k sobie z biegają dzielenim niektorej rzeki alibo strumienia, tako iż każda dziedzina swoj brzeg ima onej rzeki, acz opuściwszy pirzwe łożysko obroci swe szcie alibo płynienie przez jinsze mieśćca nie obrocenim ludzskim ale mocą włostną, tedy pirzwe łożysko, kędy był zbieg wody, za prawe granice ma być imiano et tam iste w jezierze onem z obu wsiu ludzie słusznie ryby łowić będą.]

      • 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎^[12], 2 edition, volume VI, page 273:

        Chczemi miecz, abi zadni ziemyanyn dnia rocznego w onem miesczie, kądi roki sządzą, nye smyal w zbroy chodzicz

        [Chcemy mieć, aby żadny ziemianin dnia rocznego w onem mieście, kędy roki sądzą, nie śmiał w zbroi chodzić]

      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[13], [14], [15]}, volume XXV, page 177:

        In vestigiis kady szla

        [In vestigiis kędy szła]

   2. (hapax legomenon) whither
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 20, 13:

        Potem gdisz myø gest pan bog wiwyodl zdomu oczcza mego rzeklesm gey to mylosyerdze vczyn se mnø nawszelkich myeszczoch kødi syø obroczymi rzeczy ze czyesm twoy brat

        [Potem gdyż mię jest Pan Bog wywiodł z domu oćca mego, rzekłeśm jej: To miłosierdzie uczyń se mną: Na wszelkich mieścoch, kędy się obrocimy, rzeczy, żecieśm twoj brat”.]

   3. (hapax legomenon) which way
      • 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 5, 2:

        ale kakobich tich pyenyødzi dobil nyewyem on omnye nyewye aia gego nyeznam ktore gemu znamyø dam any drogy vyem kødi tam gydz

        [Ale kako bych tych pieniędzy dobył, nie wiem, on mnie nie wie, a ja jego nie znam. Ktore jemu znamię dam? Ani drogi wiem, kędy tam jić”.]

• Polish: kędy, kady (Central Greater Poland, Near Masovian, Kielce, Western Kraków, Lasovia, Żywiec, Podhale), kiędy (Podlachia), kany (Żywiec), kády (Lasovia), kyny (Łowicz)
• Silesian: kandy, kany, kyndy

• Boryś, Wiesław (2005), “kędy”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “kędy”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “kędy”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• S. Urbańczyk, editor (1961), “kędy”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 3, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 265
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “kędy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “kędy”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

• kady (Central Greater Poland, Near Masovian, Kielce, Western Kraków, Lasovia, Żywiec, Podhale)
• kiędy (Podlachia)
• kany (Żywiec)
• kády (Lasovia)
• kyny (Łowicz)

Inherited from Old Polish kędy.

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɛndɘ
• Syllabification: kę‧dy

kędy (not comparable)

1. (archaic or poetic or dialectal, Bory Tucholskie, Chełmno-Dobrzyń, Kuyavia, Wieleń, Western Greater Poland, Central Greater Poland, Near Masovian, Far Masovian, Kielce, Żywiec, Podhale) synonym of dokąd / którędy

   Kędy idziesz? ― Where are you going to?

2. (obsolete or dialectal, Near Masovian) synonym of dokądkolwiek
3. (obsolete or dialectal, Central Greater Poland, Southern Greater Poland, Western Kraków, Podhale) synonym of gdzie
4. (Middle Polish) synonym of skąd

Combined forms for this word are uncommon and often formed for stylization.

kędy

1. (Middle Polish) synonym of kiedy
2. (Middle Polish) synonym of że

• kędy in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “kędy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “kędy”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “kędy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “kędy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 315
• Jan Karłowicz (1901), “kędy”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 332
• kędym in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
• kędyś in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego