ewanjelista

Learned borrowing from Latin evangelista. First attested in the 14th century.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ɛvaɲɛlʲista/
• IPA^(key): (15^th CE) /ɛvaɲɛlʲista/

ewanjelista m animacy unattested

1. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) evangelist (author of the Gospel)
   • c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎^{scan transliteration, transcription}, Miechów, page cv 20:

     Moui ewangelista suøti […] : Gde iesc tec, ienze sø narodil, crol zidowsky?

     [Mowi Ewanjelista Święty […] : Gdzie jeść teć, jenże się narodził, krol żydowski?]

   • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎^[1], Krakow, Brodnia, page 49b:

     Weselczie sie, […] } Jozefye patriarcho y Janye ewangelista

     [Weselcie sie, […] } Jozefie patryjarcho i Janie Ewanjelista]

   • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎^[2], Krakow, Brodnia, page 50b:

     Zaslugami […] Jana apostola y *ewangelistø, proszimi, abi nassza krewkoscz bila potwerdzona

     [Zasługami […] Jana apostoła i Ewanjelistę, prisimy, aby nasza krewkość była potwierdzona]

   • 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎^[3], 2 edition, volume VI, page 272:

     Statuta noue naiasnieisego xiązączia mazoueczkiego […] , ktori […] vstawil iesth […] we wtorek, wigilią suiątego Matusa, apostola y ewangelisti

     [Statuta nowe najaśniejszego książęcia mazowieckiego […] , ktory […] ustawił jest […] we wtorek, Wigilię Świętego Matusza, apostoła i Ewanjelisty]

   • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎^[4], Modlitewnik Nawojki, page 173:

     Pozdrowyona bandz, Maria, mysthrzyny ewangyelysthow

     [Pozdrowiona bądź Maryja, mistrzyni Ewanjelistow]

   • 1908 [c. 1500], Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, volume V, page 12:

     Ewange­lista Jan swyąthy […] pannye czysthey poszlugowal

     [Ewanjelista Jan Święty […] pannie czystej posługował]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[5], page 42:

     Tesch szą rozmaite skvtky, vyelykye dzyvy, ktoresz nye scha popysany v kxyągach cztyrz evangelyst

     [Też są rozmaite skutki, wielikie dziwy, ktoreż nie się popisani w księgach cztyrz Ewanjelist]

   • {{RQ:zlw-opl:Rozm}158|Gloza v evanyelyey svyatego Yana evanyelysthy|Gloza u Ewanjelii Świętego Jana Ewanjelisty|-}}
   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[6], page 162:

     Svyąty Yan evangelysta movy, yze myly Yesus czynyl rozmayte czvda

     [Święty Jan Ewanjelista mowy, iże miły Jezus czynił rozmaite cuda]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[7], page 173:

     Czvda y dzyvy […] , ktores czynyl myly Yesus, yako to yavno posvyadschaya kxyągy svyątego Yana evangelysty […] yako to to czvdo o wkrzeschenyv Lazarzoyem […] y yyelye ynych rzeczy tem podobnych, ktoresch szą popysany od syyątego Yana, a od ynych evanyelyst […] opusczany

     [Cuda i dziwy […] , ktoreś czynił miły Jezus, jako to jawno poświadczają księgi Świętego Jana Ewanjelisty […] jako to to cudo o wkrzeszeniu Lazorzojem […] i wiele inych rzeczy tem podobnych, ktoreś są popisani od świętego Jana, a od inych Ewanjelist […] opuszczani]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[8], page 173:

     Vschakosch to zaprawdą povyedayą, yakokolvye tego nyyeden nye pvsche evanyelysta

     [Wszakoż to zaprawdę powiedają, jakokolwie tego nijeden nie puście Ewanjelista]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[9], page 206:

     Nyektorzy mynyą, yschby ta svaczba byla svyątego Yana evanyelysty

     [Niektorzy minią, iżby ta swadźba była Świętego Jana Ewanjelisty]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[10], page 551:

     O tem, kako yego zvolyenyczy, svyąthy Pyotr, daval znamye svyątemv Ianovy evanyelysczye, aby spytal mylego Iesuscrista, kto by gy myal zdradzycz

     [O tem, kako jego zwolenicy Święty Piotr, dawał znamię Świętemu Janowi ewanjeliście, aby spytał miłego Jezuskrysta, kto by ji miał zdradzić]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[11], page 650:

     O yego mącze rozmayte prorocztwa przepovyedana, przetoz evanyelysczy opusczyly to

     [O jego męce rozmaite proroctwa przepowiedana, przetoż Ewanjeliści opuścili to]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[12], pages 706-707:

     A takoz moze to stacz, czo movyą evanyelysczy, yze myly Iesus byl vyedzyon do Annascha, yako movy svyathy Yan, a od Annascha do Cayphascha na vyetnyczą, yako tez evanyelysta movy na tho napyrvey, yze movy svyathy Maczyey, yz byl przyvyedzyon napyrvey do Cayphascha, a nyyedney pamyączy nye czyny o Annaszy, any druga dwa evanyelysczy, czusz Lucasch a Marek

     [A takoż może to stać, co mowią Ewanjeliści, iże miły Jezus był wiedzion do Anasza, jako mowi Święty Jan, a od Anasza do Kajpasza na wietnicę, jako też Ewanjelista mowi na to napirwej, iże mowi Święty Maciej, iż był przywiedzion napirwej do Kajpasza, a nijednej pamięci nie czyni o Anaszy, ani druga drwa Ewanjeliści, czuż Łukasz a Marek]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[13], page 764:

     To yest rzeczono s rozyma syyątego Maczyeya evanyelysty, bo tego v *nyeyednych kxyagach proroczkych nye naydze

     [To jest rzeczono z rozyma Świętego Macieja Ewanjelisty, bo tego u niejednych księgach prorockich nie najdzie]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[14], page 766:

     V kxyagach o ssyednyanyv evanyelyst evanyelysta svyathy Maczyey chczyal rzecz, yze szye to popelnylo o mylem Iesucrisczye

     [U księgach o siednianiu Ewanjelist Ewanjelista Święty Maciej chciał rzec, iże sie to popełniło o miłem Jezukryście]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[15], page 790:

     Szyyąty Yan vyele opusczyl vypysanya vmączenya bozego, czo yny trzey evanyelysczy napelnyly

     [Święty Jan wiele opuścił wypisania umęczenia bożego, co ini trzej Ewanjeliści napełnili]

• Polish: ewangelista, ewanjelista (Middle Polish), ewanielista (obsolete), ewangielista (pre-reform orthography (1936)), wanielista (Masovian Borderland, Stężyca, Western Lublin, Chmielnik), angielista (Eastern Lublin, Hrubieszów County), anielista (Łęczyca)
  • → Kashubian: ewangelësta
• Silesian: wanielista, wangelista

• Mirosław Bańko; Lidia Wiśniakowska (2021), “ewangelista”, in Wielki słownik wyrazów obcych, →ISBN
• Dubisz, Stanisław, editor (2003), “ewangelista”, in Uniwersalny słownik języka polskiego [Universal Dictionary of the Polish Language]‎^[16] (in Polish), volumes 1–4, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, →ISBN, →OCLC
• Witold Doroszewski, editor (1958–1969), “ewangelista”, in Słownik języka polskiego (in Polish), Warszawa: PWN
• Halina Zgółkowa, editor (1994–2005), “ewangelista”, in Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, volumes 1–50, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, →ISBN
• K. Nitsch, editor (1958), “(ewangelista) ewanjelista”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 348
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “(ewangelista) ewanjelista”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “(ewangelista) ewanjelista”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

• (Middle Polish) IPA^(key): /ɛ.van.jɛˈlis.ta/

ewanjelista m pers

1. Middle Polish form of ewangelista

• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ewanjelista”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]