dzieża

Inherited from Proto-Slavic *dě̄žà. First attested in 1394.

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /d͡ʑʲɛʒʲa/
• IPA^(key): (15^th CE) /d͡ʑʲɛʒʲa/

dzieża f (diminutive dzieżka)

1. (attested in Pomerania, Greater Poland) kneading trough (a (usually wooden) trough in which dough is kneaded before baking into bread)
   • 1874 [1394], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[1], volume XV, page 232:

     Pro IV vrnis et dzezze II scoti

     [Pro IV vrnis et dzieże II scoti]

   • 1874 [1412], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[2], volume XV, page 569:

     Dzesze

     [Dzieże]

   • 1874 [1419], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[3], volume XV, page 530:

     Pro duobus vasis, in *quo paratur pasca al. *czeszą

     [Pro duobus vasis, in *quo paratur pasca al. *dzieża]

   • 1874 [1419], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[4], volume XV, page 542:

     Pro pastenis al. *czesze tres scotos

     [Pro pastenis al. *dzieże tres scotos]

   • 1874-1891 [XV in.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[5], [6], [7]}, volume XXIV, Grochów, West Pomeranian Voivodeship, Kcynia, page 62:

     Pistor malym qwasem naqvaszi czalø dzeszø

     [Pistor małym kwasem nakwasi całą dzieżą]

   • 1874 [1420], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[8], volume XV, page 552:

     Pro vna pastina al. dzeza pistoribus

     [Pro vna pastina al. dzieża pistoribus]

   • 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 88:

     Dzyesza pastale

     [Dzieża pastale]

   • 1450, Piotr z Uścia, Rozariusz kapitulny, Ujście: Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. Ms 224, page 12r:

     Alveolus idem uel dicitur vas in quo disponitur pastum czasto quod alio modo dicitur canistrum vlg. *czesza

     [Alveolus idem uel dicitur vas in quo disponitur pastum ciasto quod alio modo dicitur canistrum vlg. *dzieża]

   • 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[9], volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 491:

     Dzesza pastale

     [Dzieża pastale]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[10], page 378:

     (Krolevstvo nyebyeskye) podobno yest czyastu, ktoregosz nyevyasta vzyavschy trzy myary vlozy w dzyzą, yschby vschystko vkyszyalo

     [(Krolewstvo niebieskie) podobno jest ciastu, ktoregoż niewiasta wziąwszy trzy miary włoży w dziżę, iżby wszystko ukisiało]

• Polish: dzieża
• Silesian: dzieża

• Boryś, Wiesław (2005), “dzieża”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “dzieża”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “dzieża”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “dzieża”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Brückner, Aleksander (1927), “dzieża”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• K. Nitsch, editor (1958), “dzieża”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 329
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “dzieża”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “dzieża”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “dzieża”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

• dziza (Masovian Borderland)
• dziéza (Western Kraków, Zebrzydowice)
• dziéża (Eastern Kraków, Pińczów, Southern Greater Poland, Kobylin, Targoszyce)
• dzieza (Podlachia, Tykocin)
• dziża (Western Kraków, Czyżyny, Prądnik)

Inherited from Old Polish dzieża.

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɛʐa
• Syllabification: dzie‧ża
• Homophone: Dzieża

dzieża f (diminutive dzieżka, augmentative (dialetal) dzieżyca)

1. kneading trough (a (usually wooden) trough in which dough is kneaded before baking into bread)
   1. kneading trough (amount held by one such trough)
   2. (Middle Polish, figuratively) synonym of ciasto (“dough”)
2. (obsolete) milk jug (clay milk pot)

• dzieża in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• dzieża in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “dzieża”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “DZIEŻA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 13.11.2025
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “dzieża”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “dzieża”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “dzieża”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 654
• Jan Karłowicz (1900), “dzieża, dzieżka”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 438