değgüsi

Salar

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *teg-. Cognate to Turkish değmek.

Pronunciation

  • IPA(key): /teɣ(ɣysi)/

Verb

değgüsi

  1. (intransitive) to reach, touch
    Dal budaqlar yere değgü kama volmiş.
    The branches are about to touch the ground.
  2. (intransitive) to get, catch an illness (cold, pain, etc.)
    Nisnas değmi bezgeklemes.
    Without catching a cold, there is no shivering.
    Aña yel değci.
    He caught (a chill) from the wind.
  3. (intransitive) to marry (for a woman)
    Ere değci.
    She married a man.
  4. (intransitive) to hit, strike (bullet)
  5. (intransitive, transitive) to provoke, offend someone
    Gaccañ aña qattı değmiş.
    Your words have offended her too badly.
    Bir ağızla bir ağılnı değme.
    Do not offend whole village with your only speech.
  6. (intransitive) to harm, hurt
    Sözim anigi göñnine değmiş.
    My speech has hurt his heart.
    Piççaq tirege değer, gacca yirekge değer.
    A knife hurts the skin, a word hurts the heart.
  7. (intransitive) to obtain, receive
    Puldur heli ulişganda maña bir miñ attuq değci.
    Last year I received more than 1,000 yuan in cash.
  8. (intransitive, cant) to touch to private parts, rape
    Uyatına değmiş.
    He raped her.

Conjugation

Conjugation of değgüsi
basic conjugation
basic conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist değer değer-a değmes değmes-a
continuous değbır değba(r) değ yoxdır,
değmır 		değ yox-a
past değci değmiş değmeci değmemiş
future değgür değge(r) değmeğür değmeğe(r)
past perfect değgen var değgen var-a değgen yoxdır değgen yox-a
necessitative değgi değmeği
conditional değse değmese
imperative 1st person plural değel değmeğel
2nd & 3rd person değ değme
2nd person değdoğo değquma
3rd person değqoğı değmeği
infinitive değgüsi değmeğüsi
manner noun diğiş değmeş
impersonal participle imperfective değgen değmeğen
perfective değmiş değmemiş
prospective değgüsi değmeğüsi
agent noun değgüci değmeğüci
converbs
purposive converb değme
posterior converb değgü, değceni
anterior converb değgünçük
iterative converb değe-değe
immediate posterior converb değgüşli
causal converb değceni
prospective converb değgüdene
sequential converb diği
question conjugation
question conjugation
positive negative
experimental1 inferential2 experimental inferential
aorist değer-(m)i değer-(m)o değmes-(m)i değmes-(m)o
continuous değbır-(m)i değba(r)-(m)o değ yoxdır-(m)i değ yox-aro
past değ-du,
değci-mu 		değmiş-(m)o değme-du,
değmeci-mu 		değmemiş-(m)o
future değgür-(m)i değge(r)-(m)o değmeğür-(m)i değmeğe(r)-(m)o
past perfect değgen var-(m)i değgen var-(m)o değgen yoxdır-(m)i değgen yox-aro
necessitative değgi-mu değmeği-mu
conditional değse-mu değmese-mu
imperative 1st person plural değel-mu değmeğel-mu
2nd & 3rd person değ-mu değme-mu
2nd person değdoğo-mu değquma-mu
3rd person değqoğı-mu değmeği-mu
infinitive değgüsi-mu değmeğüsi-mu
manner noun diğiş-mu değmeş-mu
impersonal participle imperfective değgen-mu değmeğen-mu
perfective değmiş-mu değmemiş-mu
prospective değgüsi-mu değmeğüsi-mu
agent noun değgüci-mu değmeğüci-mu
potential conjugation
potential conjugation
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist değeler değeler-a değelmes değelmes-a
continuous değelbır değelba(r) değel yoxdır,
değelmır 		değel yox-a
past değelci değelmiş değelmeci değelmemiş
future değelğür değelğe(r) değelmeğür değelmeğe(r)
past perfect değelğen var değelğen var-a değelğen yoxdır değelğen yox-a
inceptive–punctual aspectual construction
inceptive–punctual aspectual construction
positive negative
experiential inferential experiential inferential
aorist {{{71}}} {{{72}}} {{{101}}} {{{102}}}
continuous {{{73}}} {{{74}}} {{{103}}},
{{{1031}}} 		{{{104}}}
past {{{75}}} {{{76}}} {{{105}}} {{{106}}}
future {{{77}}} {{{78}}} {{{107}}} {{{108}}}
past perfect {{{79}}} {{{80}}} {{{109}}} {{{110}}}

1 The speaker knows the answer to the question, or believes that herself/himself does.
2 The speaker genuinely does not know the answer to the question.

References

  • Tenishev, Edhem (1976), “değgüsi”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, page 506
  • 林 (Lin), 莲云 (Lianyun) (1992), “değgüsi”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都: 四川民族出版社, →ISBN, page 41
  • Yakup, Abdurishid (2002), “değgüsi”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[1], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, pages 77, 171
  • 进锋张 [Ayso Cañ Cinfen] (2008), 乌璐别格 [Ulubeğ], 鄭初陽 [Çuyañ Yebey oğlı Ceñ], editors, 撒拉尔谚语 [Salar İbret Sözler, Salar Proverbs]‎[2], China Salar Youth League, pages 22, 35, 48, 109
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “değgüsi”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, pages 77-78
  • 马伟 (Ma Wei) (2016), “değgüsi”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 青海师范大学 (Qinghai Normal University), Unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 80
This article is issued from Wiktionary. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.