dair

See also: dáir, dàir, and Dair

Azerbaijani

Etymology

From Arabic دَائِر (dāʔir).

Pronunciation

  • Audio:(file)

Adjective

dair (comparative daha dair, superlative ən dair)

  1. about, related to, concerning [with dative]
    Synonyms: haqqında, barədə

References

Irish

Pronunciation

Etymology 1

PIE word
*dóru

From Old Irish dair, from Proto-Celtic *daru, from Proto-Indo-European *dóru.

Noun

dair f (genitive singular darach or dara, nominative plural daracha)

  1. oak
  2. the letter D in the Ogham alphabet
Declension
As a fifth-declension noun
Declension of dair (fifth declension)
bare forms
singular plural
nominative dair daracha
vocative a dhair a dharacha
genitive darach darach
dative dair
daraigh (archaic, dialectal)
daracha
forms with the definite article
singular plural
nominative an dair na daracha
genitive na darach na ndarach
dative leis an dair
leis an daraigh (archaic, dialectal)
don dair
don daraigh (archaic, dialectal)
leis na daracha
As a third-declension noun
Declension of dair (third declension)
bare forms
singular plural
nominative dair daracha
vocative a dhair a dharacha
genitive dara daracha
dative dair daracha
forms with the definite article
singular plural
nominative an dair na daracha
genitive na dara na ndaracha
dative leis an dair
don dair
leis na daracha
Derived terms
  • dair cheirmise (kermes oak)
  • dair dhubh (bog-oak)
  • dair ghalaithe (fumed oak)
  • dair shíorghlas (live-oak)
  • dair thoilm (holm-oak)
  • gál darach (oak-apple, oak-gall)
  • glasán darach
  • snag darach

Etymology 2

Verb

dair (present analytic daireann, future analytic dairfidh, verbal noun dar, past participle dartha)

  1. (ambitransitive) alternative form of doir
Conjugation
Conjugation of dair (first conjugation – A)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present dairim daireann tú;
dairir
daireann sé, sí dairimid; daireann muid daireann sibh daireann siad;
dairid
a dhaireann; a dhaireas dairtear
past dhair mé; dhaireas dhair tú; dhairis dhair sé, sí dhaireamar; dhair muid dhair sibh; dhaireabhair dhair siad; dhaireadar a dhair daireadh
past habitual dhairinn /
dairinn
dhairteá /
dairteá
dhaireadh sé, sí /
daireadh sé, sí
dhairimis; dhaireadh muid /
dairimis; daireadh muid
dhaireadh sibh /
daireadh sibh
dhairidís; dhaireadh siad /
dairidís; daireadh siad
a dhaireadh dhairtí /
dairtí
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future dairfidh mé;
dairfead
dairfidh tú;
dairfir
dairfidh sé, sí dairfimid;
dairfidh muid
dairfidh sibh dairfidh siad;
dairfid
a dhairfidh; a dhairfeas dairfear
conditional dhairfinn /
dairfinn
dhairfeá /
dairfeá
dhairfeadh sé, sí /
dairfeadh sé, sí
dhairfimis; dhairfeadh muid /
dairfimis; dairfeadh muid
dhairfeadh sibh /
dairfeadh sibh
dhairfidís; dhairfeadh siad /
dairfidís; dairfeadh siad
a dhairfeadh dhairfí /
dairfí
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go ndaire mé;
go ndairead
go ndaire tú;
go ndairir
go ndaire sé, sí go ndairimid;
go ndaire muid
go ndaire sibh go ndaire siad;
go ndairid
go ndairtear
past ndairinn ndairteá ndaireadh sé, sí ndairimis;
ndaireadh muid
ndaireadh sibh ndairidís;
ndaireadh siad
ndairtí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
dairim dair daireadh sé, sí dairimis dairigí;
dairidh
dairidís dairtear
past participle dairthe
verbal noun daireadh

archaic or dialect form
dependent form

Etymology 3

Preposition

dair

  1. alternative form of dar (by)

Mutation

Mutated forms of dair
radical lenition eclipsis
dair dhair ndair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 65
  2. ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 100

Further reading

Old Irish

Alternative forms

Etymology

From earlier daur, from Proto-Celtic *daru, from Proto-Indo-European *dóru; compare Ancient Greek δόρυ (dóru, tree).

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈd̪aɾʲ/

Noun

dair f (genitive dara or darach)

  1. oak
    • c. 845, St Gall Glosses on Priscian, published in Thesaurus Palaeohibernicus (reprinted 1975, Dublin Institute for Advanced Studies), edited and with translations by Whitley Stokes and John Strachan, vol. II, pp. 49–224, Sg. 38a9
      quercus .i. daur
    • c. 800, Würzburg Glosses on the Pauline Epistles, published in Thesaurus Palaeohibernicus (reprinted 1987, Dublin Institute for Advanced Studies), edited and with translations by Whitley Stokes and John Strachan, vol. I, pp. 499–712, Wb. 33a5
      is clí darach Moysi
      oaken pillar of Moses

Inflection

Feminine k-stem
singular dual plural
nominative dair daraigL daraig
vocative dair daraigL daracha
accusative daraigN daraigL daracha
genitive darach darach darachN
dative daraigL darachaib darachaib
Initial mutations of a following adjective:
  • H = triggers aspiration
  • L = triggers lenition
  • N = triggers nasalization
Feminine i-stem
singular dual plural
nominative dair dairL dairiH
vocative dair dairL dairiH
accusative dairN dairL dairiH
genitive daroH, daraH daroH, daraH daireN
dative dairL dairib dairib
Initial mutations of a following adjective:
  • H = triggers aspiration
  • L = triggers lenition
  • N = triggers nasalization

Descendants

  • Irish: dair
  • Manx: darragh
  • Scottish Gaelic: darach

Mutation

Mutation of dair
radical lenition nasalization
dair dair
pronounced with /ð-/
ndair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

Scottish Gaelic

Etymology

PIE word
*dóru

From Old Irish dair, from Proto-Celtic *daru, from Proto-Indo-European *dóru.

Pronunciation

  • IPA(key): /t̪aɾʲ/

Noun

dair f (genitive singular daire, plural dairean)

  1. (archaic) oak (tree)
  2. (obsolete) the letter D in the Ogham alphabet

Mutation

Mutation of dair
radical lenition
dair dhair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

Turkish

Etymology

From Ottoman Turkish دائر (da'ir, dayir), from Arabic دَائِر (dāʔir), active participle of دَارَ (dāra, to revolve around). Compare Kumyk даир (dair).

Pronunciation

  • IPA(key): /daːˈ(j)iɾ/

Postposition

dair

  1. (with dative) about, related to, concerning

References

  • Nişanyan, Sevan (2002–), “dair”, in Nişanyan Sözlük
  • Redhouse, James W. (1890), “دائر”, in A Turkish and English Lexicon[2], Constantinople: A. H. Boyajian, page 886
  • Robert Avery et al., editors (2013), The Redhouse Dictionary Turkish/Ottoman English, 21st edition, Istanbul: Sev Yayıncılık, →ISBN, page 268

Welsh

Pronunciation

  • IPA(key): /dai̯r/

Numeral

dair

  1. soft mutation of tair (three)

Mutation

Mutated forms of tair
radical soft nasal aspirate
tair dair nhair thair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Welsh.
All possible mutated forms are displayed for convenience.