cumita

Tooro

Etymology

Inherited from Common Bantu *-túmɪta, from Proto-Bantu *-túma. Doublet of icumu (spear).

Pronunciation

  • IPA(key): /t͡ʃumíta/

Verb

-cumita (infinitive okucumita) (transitive)

  1. to stab, to pierce
  2. (of body parts) to ache, to hurt

Conjugation

Conjugation of -cumita
infinitives
affirmative okucumita
negative okutacumita
imperatives
affirmative cumita
negative (see second-person negative subjunctive forms)
tense polarity basic forms relative forms1
present habitual affirmative
subject concord + -cumita
person noun class singular plural
first person ncumita tucumita
second person ocumita mucumita
third person 1/2 acumita bacumita
3/4 gucumita ecumita
5/6 licumita gacumita
7/8 kicumita bicumita
9/10 ecumita zicumita
11/10 rucumita
12/14 kacumita bucumita
13 tucumita
14/6 bucumita gacumita
15/6 kucumita
16 hacumita
negative
ti- + subject concord + -cumita
person noun class singular plural
first person tincumita titucumita
second person tocumita timucumita
third person 1/2 tacumita tibacumita
3/4 tigucumita tecumita
5/6 tiricumita tigacumita
7/8 tikicumita tibicumita
9/10 tecumita tizicumita
11/10 tirucumita
12/14 tikacumita tibucumita
13 titucumita
14/6 tibucumita tigacumita
15/6 tikucumita
16 tihacumita
subject concord + -tacumita
present continuous affirmative
ni- + subject concord + -cumita
person noun class singular plural
first person nincumita nitucumita
second person noocumita nimucumita
third person 1/2 naacumita nibacumita
3/4 nigucumita neecumita
5/6 niricumita nigacumita
7/8 nikicumita nibicumita
9/10 neecumita nizicumita
11/10 nirucumita
12/14 nikacumita nibucumita
13 nitucumita
14/6 nibucumita nigacumita
15/6 nikucumita
16 nihacumita
subject concord + -rukucumita
negative
ti- + subject concord + -rukucumita
person noun class singular plural
first person tindukucumita titurukucumita
second person torukucumita timurukucumita
third person 1/2 tarukucumita tibarukucumita
3/4 tigurukucumita terukucumita
5/6 tirirukucumita tigarukucumita
7/8 tikirukucumita tibirukucumita
9/10 terukucumita tizirukucumita
11/10 tirurukucumita
12/14 tikarukucumita tiburukucumita
13 titurukucumita
14/6 tiburukucumita tigarukucumita
15/6 tikurukucumita
16 tiharukucumita
subject concord + -tarukucumita
present continuative affirmative
ni- + subject concord + -kyacumita
person noun class singular plural
first person ninkyacumita nitukyacumita
second person nookyacumita nimukyacumita
third person 1/2 naakyacumita nibakyacumita
3/4 nigukyacumita neekyacumita
5/6 nirikyacumita nigakyacumita
7/8 nikikyacumita nibikyacumita
9/10 neekyacumita nizikyacumita
11/10 nirukyacumita
12/14 nikakyacumita nibukyacumita
13 nitukyacumita
14/6 nibukyacumita nigakyacumita
15/6 nikukyacumita
16 nihakyacumita
subject concord + -rukukyacumita
negative
ti- + subject concord + -kyacumita
person noun class singular plural
first person tinkyacumita titukyacumita
second person tokyacumita timukyacumita
third person 1/2 takyacumita tibakyacumita
3/4 tigukyacumita tekyacumita
5/6 tirikyacumita tigakyacumita
7/8 tikikyacumita tibikyacumita
9/10 tekyacumita tizikyacumita
11/10 tirukyacumita
12/14 tikakyacumita tibukyacumita
13 titukyacumita
14/6 tibukyacumita tigakyacumita
15/6 tikukyacumita
16 tihakyacumita
subject concord + -takyacumita
virtual present affirmative
subject concord + -acumita
person noun class singular plural
first person nacumita twacumita
second person wacumita mwacumita
third person 1/2 yacumita baacumita
3/4 gwacumita yacumita
5/6 lyacumita gaacumita
7/8 kyacumita byacumita
9/10 yacumita zaacumita
11/10 rwacumita
12/14 kaacumita bwacumita
13 twacumita
14/6 bwacumita gaacumita
15/6 kwacumita
16 haacumita
negative
ti- + subject concord + acumita
person noun class singular plural
first person tinacumita titwacumita
second person tiwacumita timwacumita
third person 1/2 tiyacumita tibaacumita
3/4 tigwacumita tiyacumita
5/6 tiryacumita tigaacumita
7/8 tikyacumita tibyacumita
9/10 tiyacumita tizaacumita
11/10 tirwacumita
12/14 tikaacumita tibwacumita
13 titwacumita
14/6 tibwacumita tigaacumita
15/6 tikwacumita
16 tihaacumita
subject concord + -taacumita
present perfect affirmative
subject concord + -cumisire
person noun class singular plural
first person ncumisire tucumisire
second person ocumisire mucumisire
third person 1/2 acumisire bacumisire
3/4 gucumisire ecumisire
5/6 licumisire gacumisire
7/8 kicumisire bicumisire
9/10 ecumisire zicumisire
11/10 rucumisire
12/14 kacumisire bucumisire
13 tucumisire
14/6 bucumisire gacumisire
15/6 kucumisire
16 hacumisire
negative
ti- + subject concord + -cumisire
person noun class singular plural
first person tincumisire titucumisire
second person tocumisire timucumisire
third person 1/2 tacumisire tibacumisire
3/4 tigucumisire tecumisire
5/6 tiricumisire tigacumisire
7/8 tikicumisire tibicumisire
9/10 tecumisire tizicumisire
11/10 tirucumisire
12/14 tikacumisire tibucumisire
13 titucumisire
14/6 tibucumisire tigacumisire
15/6 tikucumisire
16 tihacumisire
subject concord + -tacumisire
near perfective affirmative
subject concord + -akacumita
person noun class singular plural
first person nakacumita twakacumita
second person wakacumita mwakacumita
third person 1/2 yakacumita baakacumita
3/4 gwakacumita yakacumita
5/6 lyakacumita gaakacumita
7/8 kyakacumita byakacumita
9/10 yakacumita zaakacumita
11/10 rwakacumita
12/14 kaakacumita bwakacumita
13 twakacumita
14/6 bwakacumita gaakacumita
15/6 kwakacumita
16 haakacumita
negative
ti- + subject concord + -kacumisire
person noun class singular plural
first person tinkacumisire titukacumisire
second person tokacumisire timukacumisire
third person 1/2 takacumisire tibakacumisire
3/4 tigukacumisire tekacumisire
5/6 tirikacumisire tigakacumisire
7/8 tikikacumisire tibikacumisire
9/10 tekacumisire tizikacumisire
11/10 tirukacumisire
12/14 tikakacumisire tibukacumisire
13 titukacumisire
14/6 tibukacumisire tigakacumisire
15/6 tikukacumisire
16 tihakacumisire
subject concord + -takacumisire
near past affirmative
subject concord + -cumisirege
person noun class singular plural
first person ncumisirege tucumisirege
second person ocumisirege mucumisirege
third person 1/2 acumisirege bacumisirege
3/4 gucumisirege ecumisirege
5/6 licumisirege gacumisirege
7/8 kicumisirege bicumisirege
9/10 ecumisirege zicumisirege
11/10 rucumisirege
12/14 kacumisirege bucumisirege
13 tucumisirege
14/6 bucumisirege gacumisirege
15/6 kucumisirege
16 hacumisirege
negative
ti- + subject concord + -cumisirege
person noun class singular plural
first person tincumisirege titucumisirege
second person tocumisirege timucumisirege
third person 1/2 tacumisirege tibacumisirege
3/4 tigucumisirege tecumisirege
5/6 tiricumisirege tigacumisirege
7/8 tikicumisirege tibicumisirege
9/10 tecumisirege tizicumisirege
11/10 tirucumisirege
12/14 tikacumisirege tibucumisirege
13 titucumisirege
14/6 tibucumisirege tigacumisirege
15/6 tikucumisirege
16 tihacumisirege
subject concord + -tacumisirege
remote past affirmative
subject concord + -kacumita
person noun class singular plural
first person nkacumita tukacumita
second person okacumita mukacumita
third person 1/2 akacumita bakacumita
3/4 gukacumita ekacumita
5/6 likacumita gakacumita
7/8 kikacumita bikacumita
9/10 ekacumita zikacumita
11/10 rukacumita
12/14 kakacumita bukacumita
13 tukacumita
14/6 bukacumita gakacumita
15/6 kukacumita
16 hakacumita
subject concord + -acumisire
negative
subject concord + -tacumite
person noun class singular plural
first person ntacumite tutacumite
second person otacumite mutacumite
third person 1/2 atacumite batacumite
3/4 gutacumite etacumite
5/6 litacumite gatacumite
7/8 kitacumite bitacumite
9/10 etacumite ziitacumite
11/10 rutacumite
12/14 katacumite butacumite
13 tutacumite
14/6 butacumite gatacumite
15/6 kutacumite
16 hatacumite
subject concord + -taracumisire
experiential perfective affirmative
subject concord + -racumisire
person noun class singular plural
first person ndacumisire turacumisire
second person oracumisire muracumisire
third person 1/2 aracumisire baracumisire
3/4 guracumisire eracumisire
5/6 liracumisire garacumisire
7/8 kiracumisire biracumisire
9/10 eracumisire ziracumisire
11/10 ruracumisire
12/14 karacumisire buracumisire
13 turacumisire
14/6 buracumisire garacumisire
15/6 kuracumisire
16 haracumisire
negative
ti- + subject concord + -kacumitaga
person noun class singular plural
first person tinkacumitaga titukacumitaga
second person tokacumitaga timukacumitaga
third person 1/2 takacumitaga tibakacumitaga
3/4 tigukacumitaga tekacumitaga
5/6 tirikacumitaga tigakacumitaga
7/8 tikikacumitaga tibikacumitaga
9/10 tekacumitaga tizikacumitaga
11/10 tirukacumitaga
12/14 tikakacumitaga tibukacumitaga
13 titukacumitaga
14/6 tibukacumitaga tigakacumitaga
15/6 tikukacumitaga
16 tihakacumitaga
subject concord + -takacumitaga
cessative perfective affirmative
subject concord + -aacumisire
person noun class singular plural
first person naacumisire twacumisire
second person waacumisire mwacumisire
third person 1/2 yaacumisire baacumisire
3/4 gwacumisire yaacumisire
5/6 lyacumisire gaacumisire
7/8 kyacumisire byacumisire
9/10 yaacumisire zaacumisire
11/10 rwacumisire
12/14 kaacumisire bwacumisire
13 twacumisire
14/6 bwacumisire gaacumisire
15/6 kwacumisire
16 haacumisire
past habitual affirmative
subject concord + -acumitaga
person noun class singular plural
first person nacumitaga twacumitaga
second person wacumitaga mwacumitaga
third person 1/2 yacumitaga baacumitaga
3/4 gwacumitaga yacumitaga
5/6 lyacumitaga gaacumitaga
7/8 kyacumitaga byacumitaga
9/10 yacumitaga zaacumitaga
11/10 rwacumitaga
12/14 kaacumitaga bwacumitaga
13 twacumitaga
14/6 bwacumitaga gaacumitaga
15/6 kwacumitaga
16 haacumitaga
negative
ti- + subject concord + acumitaga
person noun class singular plural
first person tinacumitaga titwacumitaga
second person tiwacumitaga timwacumitaga
third person 1/2 tiyacumitaga tibaacumitaga
3/4 tigwacumitaga tiyacumitaga
5/6 tiryacumitaga tigaacumitaga
7/8 tikyacumitaga tibyacumitaga
9/10 tiyacumitaga tizaacumitaga
11/10 tirwacumitaga
12/14 tikaacumitaga tibwacumitaga
13 titwacumitaga
14/6 tibwacumitaga tigaacumitaga
15/6 tikwacumitaga
16 tihaacumitaga
subject concord + -taacumitaga
near future affirmative
subject concord + -raacumita
person noun class singular plural
first person ndaacumita turaacumita
second person oraacumita muraacumita
third person 1/2 araacumita baraacumita
3/4 guraacumita eraacumita
5/6 liraacumita garaacumita
7/8 kiraacumita biraacumita
9/10 eraacumita ziraacumita
11/10 ruraacumita
12/14 karaacumita buraacumita
13 turaacumita
14/6 buraacumita garaacumita
15/6 kuraacumita
16 haraacumita
negative
ti- + subject concord + -aacumite
person noun class singular plural
first person tinaacumite titwacumite
second person tiwaacumite timwacumite
third person 1/2 tiyaacumite tibaacumite
3/4 tigwacumite tiyaacumite
5/6 tiryacumite tigaacumite
7/8 tikyacumite tibyacumite
9/10 tiyaacumite tizaacumite
11/10 tirwacumite
12/14 tikaacumite tibwacumite
13 titwacumite
14/6 tibwacumite tigaacumite
15/6 tikwacumite
16 tihaacumite
subject concord + -taacumite
remote future affirmative
subject concord + -licumita
person noun class singular plural
first person ndicumita tulicumita
second person olicumita mulicumita
third person 1/2 alicumita balicumita
3/4 gulicumita ericumita
5/6 liricumita galicumita
7/8 kiricumita biricumita
9/10 ericumita ziricumita
11/10 rulicumita
12/14 kalicumita bulicumita
13 tulicumita
14/6 bulicumita galicumita
15/6 kulicumita
16 halicumita
negative
ti- + subject concord + -licumita
person noun class singular plural
first person tindicumita titulicumita
second person tolicumita timulicumita
third person 1/2 talicumita tibalicumita
3/4 tigulicumita tericumita
5/6 tiriricumita tigalicumita
7/8 tikiricumita tibiricumita
9/10 tericumita tiziricumita
11/10 tirulicumita
12/14 tikalicumita tibulicumita
13 titulicumita
14/6 tibulicumita tigalicumita
15/6 tikulicumita
16 tihalicumita
subject concord + -talicumita
future habitual affirmative
subject concord + -raacumitaga
person noun class singular plural
first person ndaacumitaga turaacumitaga
second person oraacumitaga muraacumitaga
third person 1/2 araacumitaga baraacumitaga
3/4 guraacumitaga eraacumitaga
5/6 liraacumitaga garaacumitaga
7/8 kiraacumitaga biraacumitaga
9/10 eraacumitaga ziraacumitaga
11/10 ruraacumitaga
12/14 karaacumitaga buraacumitaga
13 turaacumitaga
14/6 buraacumitaga garaacumitaga
15/6 kuraacumitaga
16 haraacumitaga
negative
ti- + subject concord + -aacumitege
person noun class singular plural
first person tinaacumitege titwacumitege
second person tiwaacumitege timwacumitege
third person 1/2 tiyaacumitege tibaacumitege
3/4 tigwacumitege tiyaacumitege
5/6 tiryacumitege tigaacumitege
7/8 tikyacumitege tibyacumitege
9/10 tiyaacumitege tizaacumitege
11/10 tirwacumitege
12/14 tikaacumitege tibwacumitege
13 titwacumitege
14/6 tibwacumitege tigaacumitege
15/6 tikwacumitege
16 tihaacumitege
subject concord + -taacumitege
subjunctive affirmative
subject concord + cumite
person noun class singular plural
first person ncumite tucumite
second person ocumite mucumite
third person 1/2 acumite bacumite
3/4 gucumite ecumite
5/6 licumite gacumite
7/8 kicumite bicumite
9/10 ecumite zicumite
11/10 rucumite
12/14 kacumite bucumite
13 tucumite
14/6 bucumite gacumite
15/6 kucumite
16 hacumite
negative
subject concord + -tacumita
person noun class singular plural
first person ntacumita tutacumita
second person otacumita mutacumita
third person 1/2 atacumita batacumita
3/4 gutacumita etacumita
5/6 litacumita gatacumita
7/8 kitacumita bitacumita
9/10 etacumita zitacumita
11/10 rutacumita
12/14 katacumita butacumita
13 tutacumita
14/6 butacumita gatacumita
15/6 kutacumita
16 hatacumita
subjunctive habitual affirmative
subject concord + cumitege
person noun class singular plural
first person ncumitege tucumitege
second person ocumitege mucumitege
third person 1/2 acumitege bacumitege
3/4 gucumitege ecumitege
5/6 licumitege gacumitege
7/8 kicumitege bicumitege
9/10 ecumitege zicumitege
11/10 rucumitege
12/14 kacumitege bucumitege
13 tucumitege
14/6 bucumitege gacumitege
15/6 kucumitege
16 hacumitege
hypothetical affirmative
subject concord + -aakucumita
person noun class singular plural
first person naakucumita twakucumita
second person waakucumita mwakucumita
third person 1/2 yaakucumita baakucumita
3/4 gwakucumita yaakucumita
5/6 lyakucumita gaakucumita
7/8 kyakucumita byakucumita
9/10 yaakucumita zaakucumita
11/10 rwakucumita
12/14 kaakucumita bwakucumita
13 twakucumita
14/6 bwakucumita gaakucumita
15/6 kwakucumita
16 haakucumita
negative
ti- + subject concord + -aakucumita
person noun class singular plural
first person tinaakucumita titwakucumita
second person tiwaakucumita timwakucumita
third person 1/2 tiyaakucumita tibaakucumita
3/4 tigwakucumita tiyaakucumita
5/6 tiryakucumita tigaakucumita
7/8 tikyakucumita tibyakucumita
9/10 tiyaakucumita tizaakucumita
11/10 tirwakucumita
12/14 tikaakucumita tibwakucumita
13 titwakucumita
14/6 tibwakucumita tigaakucumita
15/6 tikwakucumita
16 tihaakucumita
subject concord + -taakucumita
conditional affirmative
subject concord + -aakucumisire
person noun class singular plural
first person naakucumisire twakucumisire
second person waakucumisire mwakucumisire
third person 1/2 yaakucumisire baakucumisire
3/4 gwakucumisire yaakucumisire
5/6 lyakucumisire gaakucumisire
7/8 kyakucumisire byakucumisire
9/10 yaakucumisire zaakucumisire
11/10 rwakucumisire
12/14 kaakucumisire bwakucumisire
13 twakucumisire
14/6 bwakucumisire gaakucumisire
15/6 kwakucumisire
16 haakucumisire
negative
ti- + subject concord + -aakucumisire
person noun class singular plural
first person tinaakucumisire titwakucumisire
second person tiwaakucumisire timwakucumisire
third person 1/2 tiyaakucumisire tibaakucumisire
3/4 tigwakucumisire tiyaakucumisire
5/6 tiryakucumisire tigaakucumisire
7/8 tikyakucumisire tibyakucumisire
9/10 tiyaakucumisire tizaakucumisire
11/10 tirwakucumisire
12/14 tikaakucumisire tibwakucumisire
13 titwakucumisire
14/6 tibwakucumisire tigaakucumisire
15/6 tikwakucumisire
16 tihaakucumisire
subject concord + -taakucumisire
object concords
person noun class singular plural
first person -ncumita -tucumita
second person -kucumita -bacumita
third person 1/2 -mucumita
3/4 -gucumita -gicumita
5/6 -licumita -gacumita
7/8 -kicumita -bicumita
9/10 -gicumita -zicumita
11/10 -rucumita
12/14 -kacumita -bucumita
13 -tucumita
14/6 -bucumita -gacumita
15/6 -kucumita
16 -hacumita

1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


Derived terms

  • Verbal derivations:
    • Applicative: -cumitira
    • Short causative: -cumisa
    • Passive: -cumitwa
  • Nominal derivations:
    • ekicumita (pleurisy)

References

  • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary[1], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, page 305
  • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[2], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 51
  • Entry 3736 at Bantu Lexical Reconstructions 3