cruaigh
Irish
Alternative forms
- cruadhuigh (obsolete)[1]
Etymology
From Old Irish crúadaigid.[2] By surface analysis, crua + -igh.
Verb
cruaigh (present analytic cruann, future analytic cruafaidh, verbal noun cruachan, past participle cruaite)
- (ambitransitive) to harden, stiffen, toughen, toughen up
- (intransitive) to set (solidify), firm up (become firmer in consistency), congeal
- (intransitive) to harden (become less sensitive), grow callous
- Chruaigh a chroí.
- His heart hardened, he grew hard-hearted
- (intransitive) to become hard, difficult
- Chruaigh an saol le linn an chogaidh.
- Life became hard during the war.
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | cruaim | cruann tú; cruair† |
cruann sé, sí | cruaimid; cruann muid | cruann sibh | cruann siad; cruaid† |
a chruann; a chruas | cruaitear |
| past | chruaigh mé; chruas | chruaigh tú; chruais |
chruaigh sé, sí | chruamar; chruaigh muid | chruaigh sibh; chruabhair | chruaigh siad; chruadar | a chruaigh | cruadh |
| past habitual | chruainn / cruainn‡ |
chruaiteá / cruaiteᇠ|
chruadh sé, sí / cruadh sé, sí‡ |
chruaimis; chruadh muid / cruaimis‡; cruadh muid‡ |
chruadh sibh / cruadh sibh‡ |
chruaidís; chruadh siad / cruaidís‡; cruadh siad‡ |
a chruadh | chruaití / cruaití‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | cruafaidh mé; cruafad |
cruafaidh tú; cruafair† |
cruafaidh sé, sí | cruafaimid; cruafaidh muid |
cruafaidh sibh | cruafaidh siad; cruafaid† |
a chruafaidh; a chruafas | cruafar |
| conditional | chruafainn / cruafainn‡ |
chruafá / cruafᇠ|
chruafadh sé, sí / cruafadh sé, sí‡ |
chruafaimis; chruafadh muid / cruafaimis‡; cruafadh muid‡ |
chruafadh sibh / cruafadh sibh‡ |
chruafaidís; chruafadh siad / cruafaidís‡; cruafadh siad‡ |
a chruafadh | chruafaí / cruafaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gcrua mé; go gcruad† |
go gcrua tú; go gcruair† |
go gcrua sé, sí | go gcruaimid; go gcrua muid |
go gcrua sibh | go gcrua siad; go gcruaid† |
— | go gcruaitear |
| past | dá gcruainn | dá gcruaiteá | dá gcruadh sé, sí | dá gcruaimis; dá gcruadh muid |
dá gcruadh sibh | dá gcruaidís; dá gcruadh siad |
— | dá gcruaití |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | cruaim | cruaigh | cruadh sé, sí | cruaimis | cruaigí; cruaidh† |
cruaidís | — | cruaitear |
| past participle | cruaite | |||||||
| verbal noun | cruachan | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Synonyms
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| cruaigh | chruaigh | gcruaigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “cruaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “crúadaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1904), “cruaḋaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 201
- Dinneen, Patrick S. (1904), “cruaḋuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 202
- Ó Dónaill, Niall (1977), “cruaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN