ciallaigh
Irish
Alternative forms
- cialluigh (superseded)[1]
Etymology
From Middle Irish cíallaigid.[2] By surface analysis, ciall (“meaning”) + -igh. Cognate with Scottish Gaelic ciallaich and Manx keeayllaghey.
Pronunciation
Verb
ciallaigh (present analytic ciallaíonn, future analytic ciallóidh, verbal noun ciallú, past participle ciallaithe)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | ciallaím | ciallaíonn tú; ciallaír† |
ciallaíonn sé, sí | ciallaímid; ciallaíonn muid |
ciallaíonn sibh | ciallaíonn siad; ciallaíd† |
a chiallaíonn; a chiallaíos | ciallaítear |
| past | chiallaigh mé; chiallaíos | chiallaigh tú; chiallaís | chiallaigh sé, sí | chiallaíomar; chiallaigh muid | chiallaigh sibh; chiallaíobhair | chiallaigh siad; chiallaíodar | a chiallaigh | ciallaíodh |
| past habitual | chiallaínn / ciallaínn‡ |
chiallaíteá / ciallaíteᇠ|
chiallaíodh sé, sí / ciallaíodh sé, sí‡ |
chiallaímis; chiallaíodh muid / ciallaímis‡; ciallaíodh muid‡ |
chiallaíodh sibh / ciallaíodh sibh‡ |
chiallaídís; chiallaíodh / ciallaídís‡; ciallaíodh siad‡ |
a chiallaíodh | chiallaítí / ciallaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | ciallóidh mé; ciallód; ciallóchaidh mé† |
ciallóidh tú; ciallóir†; ciallóchaidh tú† |
ciallóidh sé, sí; ciallóchaidh sé, sí† |
ciallóimid; ciallóidh muid; ciallóchaimid†; ciallóchaidh muid† |
ciallóidh sibh; ciallóchaidh sibh† |
ciallóidh siad; ciallóid†; ciallóchaidh siad† |
a chiallóidh; a chiallós; a chiallóchaidh†; a chiallóchas† | ciallófar; ciallóchar† |
| conditional | chiallóinn; chiallóchainn† / ciallóinn‡; ciallóchainn†‡ |
chiallófá; chiallóchthᆠ/ ciallófá‡; ciallóchthᆇ |
chiallódh sé, sí; chiallóchadh sé, sí† / ciallódh sé, sí‡; ciallóchadh sé, s톇 |
chiallóimis; chiallódh muid; chiallóchaimis†; chiallóchadh muid† / ciallóimis‡; ciallódh muid‡; ciallóchaimis†‡; ciallóchadh muid†‡ |
chiallódh sibh; chiallóchadh sibh† / ciallódh sibh‡; ciallóchadh sibh†‡ |
chiallóidís; chiallódh siad; chiallóchaidís†; chiallóchadh siad† / ciallóidís‡; ciallódh siad‡; ciallóchaidís†‡; ciallóchadh siad†‡ |
a chiallódh; a chiallóchadh† | chiallófaí; chiallóchthaí† / ciallófaí‡; ciallóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gciallaí mé; go gciallaíod† |
go gciallaí tú; go gciallaír† |
go gciallaí sé, sí | go gciallaímid; go gciallaí muid |
go gciallaí sibh | go gciallaí siad; go gciallaíd† |
— | go gciallaítear |
| past | dá gciallaínn | dá gciallaíteá | dá gciallaíodh sé, sí | dá gciallaímis; dá gciallaíodh muid |
dá gciallaíodh sibh | dá gciallaídís; dá gciallaíodh siad |
— | dá gciallaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | ciallaím | ciallaigh | ciallaíodh sé, sí | ciallaímis | ciallaígí; ciallaídh† |
ciallaídís | — | ciallaítear |
| past participle | ciallaithe | |||||||
| verbal noun | ciallú | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
- Alternative verbal noun: ciallachadh
Synonyms
- (explain, interpret): mínigh, léirmhínigh
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| ciallaigh | chiallaigh | gciallaigh |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ “ciallaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cíallaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1927), “188”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page cialluiġim; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “ciallaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN