atze
Basque
Pronunciation
- IPA(key): /at͡s̻e/ [a.t͡s̻e]
- Rhymes: -ats̻e, -e
- Hyphenation: a‧tze
Etymology 1
Rebracketing of atzean as atze + -an (inessive suffix), originally from hatz (“finger”) + -ean (inessive suffix).
Noun
atze inan
- rear; the back or hindmost part of something, that which is behind or last on order, as opposed to front.
- (euphemistic) buttocks, arse, rear
- Synonym: ipurdi
- (formal) past
- Synonym: iragan
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | |
|---|---|---|---|---|
| absolutive | atze | atzea | atzeak | atzeok |
| ergative | atzek | atzeak | atzeek | atzeok |
| dative | atzeri | atzeari | atzeei | atzeoi |
| genitive | atzeren | atzearen | atzeen | atzeon |
| comitative | atzerekin | atzearekin | atzeekin | atzeokin |
| causative | atzerengatik | atzearengatik | atzeengatik | atzeongatik |
| benefactive | atzerentzat | atzearentzat | atzeentzat | atzeontzat |
| instrumental | atzez | atzeaz | atzeez | atzeotaz |
| innesive | atzetan | atzean | atzeetan | atzeotan |
| locative | atzetako | atzeko | atzeetako | atzeotako |
| allative | atzetara | atzera | atzeetara | atzeotara |
| terminative | atzetaraino | atzeraino | atzeetaraino | atzeotaraino |
| directive | atzetarantz | atzerantz | atzeetarantz | atzeotarantz |
| destinative | atzetarako | atzerako | atzeetarako | atzeotarako |
| ablative | atzetatik | atzetik | atzeetatik | atzeotatik |
| partitive | atzerik | — | — | — |
| prolative | atzetzat | — | — | — |
Derived terms
- atze-atzeka (“going backwards”)
- atze-aurre (“front and back”)
- atze-oihal
- atzea eman
- atzealde
- atzegoardia (“rearguard”)
- atzeka
- atzekari
- atzeki (“tail”)
- atzeko
- atzelari
- atzen (“last”)
- atzena (“lastly”)
- atzenarazi
- atzendu
- atzenean
- atzeneko
- atzenengo
- atzenerako
- atzenez
- atzenkor
- atzera (“backwards”)
- atzera begirako
- atzera berri (“again”)
- atzera egin (“to go back”)
- atzera eta aurrera
- atzera gelditu
- atzera geratu
- atzera-aurrera
- atzera-buelta
- atzera-martxa
Etymology 2
Unknown
Noun
atze inan
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | |
|---|---|---|---|---|
| absolutive | atze | atzea | atzeak | atzeok |
| ergative | atzek | atzeak | atzeek | atzeok |
| dative | atzeri | atzeari | atzeei | atzeoi |
| genitive | atzeren | atzearen | atzeen | atzeon |
| comitative | atzerekin | atzearekin | atzeekin | atzeokin |
| causative | atzerengatik | atzearengatik | atzeengatik | atzeongatik |
| benefactive | atzerentzat | atzearentzat | atzeentzat | atzeontzat |
| instrumental | atzez | atzeaz | atzeez | atzeotaz |
| innesive | atzetan | atzean | atzeetan | atzeotan |
| locative | atzetako | atzeko | atzeetako | atzeotako |
| allative | atzetara | atzera | atzeetara | atzeotara |
| terminative | atzetaraino | atzeraino | atzeetaraino | atzeotaraino |
| directive | atzetarantz | atzerantz | atzeetarantz | atzeotarantz |
| destinative | atzetarako | atzerako | atzeetarako | atzeotarako |
| ablative | atzetatik | atzetik | atzeetatik | atzeotatik |
| partitive | atzerik | — | — | — |
| prolative | atzetzat | — | — | — |
Adjective
atze (comparative atzeago, superlative atzeen, excessive atzeegi)
- unfamiliar, one who doesn't belong to the family
- stranger, outsider, foreigner
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | ||
|---|---|---|---|---|---|
| absolutive | atze | atzea | atzeak | atzeok | |
| ergative | atzek | atzeak | atzeek | atzeok | |
| dative | atzeri | atzeari | atzeei | atzeoi | |
| genitive | atzeren | atzearen | atzeen | atzeon | |
| comitative | atzerekin | atzearekin | atzeekin | atzeokin | |
| causative | atzerengatik | atzearengatik | atzeengatik | atzeongatik | |
| benefactive | atzerentzat | atzearentzat | atzeentzat | atzeontzat | |
| instrumental | atzez | atzeaz | atzeez | atzeotaz | |
| innesive | anim. | atzerengan | atzearengan | atzeengan | atzeongan |
| inan. | atzetan | atzean | atzeetan | atzeotan | |
| locative | anim. | — | — | — | — |
| inan. | atzetako | atzeko | atzeetako | atzeotako | |
| allative | anim. | atzerengana | atzearengana | atzeengana | atzeongana |
| inan. | atzetara | atzera | atzeetara | atzeotara | |
| terminative | anim. | atzerenganaino | atzearenganaino | atzeenganaino | atzeonganaino |
| inan. | atzetaraino | atzeraino | atzeetaraino | atzeotaraino | |
| directive | anim. | atzerenganantz | atzearenganantz | atzeenganantz | atzeonganantz |
| inan. | atzetarantz | atzerantz | atzeetarantz | atzeotarantz | |
| destinative | anim. | atzerenganako | atzearenganako | atzeenganako | atzeonganako |
| inan. | atzetarako | atzerako | atzeetarako | atzeotarako | |
| ablative | anim. | atzerengandik | atzearengandik | atzeengandik | atzeongandik |
| inan. | atzetatik | atzetik | atzeetatik | atzeotatik | |
| partitive | atzerik | — | — | — | |
| prolative | atzetzat | — | — | — | |
Further reading
- “atze”, in Euskaltzaindiaren Hiztegia [Dictionary of the Basque Academy] (in Basque), Euskaltzaindia [Royal Academy of the Basque Language]
- “atze”, in Orotariko Euskal Hiztegia [General Basque Dictionary], Euskaltzaindia, 1987–2005