เทวดา

• เทพดา (têep-pá-daa), เทพยดา (têep-pá-yá-daa), เทพยุดา

Pali devatā (“god; deity”), from Sanskrit देवता (devatā, “idem”). Cognate with Old Khmer devatā, devtā; Modern Khmer ទេវតា (teivĕəʼtaa); Lao ເທວະດາ (th dā).

เทวดา • (tee-wá-daa) (classifier องค์ or พระองค์ or ตน)

1. (theology, mythology) god; deity; divine being; celestial being; immortal being

   Synonyms: เทพ (têep), เทวะ (tee-wá), เทวา (twao), เทพเจ้า, เจ้า (jâao), แถน (tɛ̌ɛn), แมน (mɛɛn), อมร (à-mɔɔn), จาว (jaao), สุรางค์, สุระ, อารักษ์, เทวัญ

   • c. 18th century, “อธิบายแผนที่พระนครศรีอยุธยา”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 63, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1936, page 112:

     เทวดาซึ่งรักษาพระศาสนา จะรักษาแต่คนฝ่ายอกุศล

     tee-wá-daa sʉ̂ng rák-sǎa prá sàat-sà-nǎa · jà rák-sǎa dtɛ̀ɛ kon fàai à-gù-sǒn

     The deities that protect the holy religion will only protect those on the immoral side.

   • 1855, “แผ่นดินสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๓ (พระเอกาทศรฐ)”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, กรุงเทพฯ: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 248:

     มาทเทวดาจะมาช่วยก็ไม่รอดเลย

     mâat tee-wá-daa jà maa chûai gɔ̂ mâi rɔ̂ɔt ləəi

     Although deities would come [in your] aid, [you] will not survive at all.

   • 1918, พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, “ต้นเรื่อง”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์ไท, page 11:

     ข้าพเจ้าเป็นลูกสาวเทวดา ได้กระทำพรตอยู่ในสวรรค์

     kâa-pá-jâao bpen lûuk-sǎao tee-wá-daa · dâai grà-tam prót yùu nai sà-wǎn

     I am a daughter of a deity. [I] have been practising asceticism in heaven.

   • 1929, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ, ตำนานพระปริต, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, pages 25–26:

     เทวดา ๙ องค์นี้ว่าเกี่ยวข้องด้วยกำเนิดของมนุษย์

     tee-wá-daa · gâao · ong níi wâa gìao-kɔ̂ng dûai gam-nə̀ət kɔ̌ɔng má-nút

     These nine deities are said to be related to the origin of humans.

2. (slang, sarcastic, derogatory) untouchable person; inviolable person